Từ vũ khí chống hạm đến tên lửa đánh mục tiêu mặt đất: Nga đang mở rộng vai trò của Zircon?

Tên lửa hành trình siêu vượt âm 3M22 Zircon ban đầu được Nga phát triển với vai trò chống hạm, hướng tới khả năng tấn công các tàu chiến ở tốc độ rất cao.

Tuy nhiên, thực chiến tại Ukraine đang cho thấy Moscow ngày càng mở rộng cách sử dụng loại vũ khí này sang nhiệm vụ đánh mục tiêu mặt đất.

Zircon được Nga đưa vào biên chế từ năm 2023. Đây là tên lửa phóng từ tàu chiến hoặc tàu ngầm, sử dụng động cơ scramjet ở giai đoạn hành trình.

Nga từng công bố tên lửa có thể đạt tốc độ tới Mach 8-9 và tầm bắn được công bố ở các mức khác nhau. Một số đánh giá nguồn mở cho rằng tầm bắn của Zircon có thể đạt hàng trăm km, tùy quỹ đạo bay.

Điểm đáng chú ý là Zircon đã xuất hiện trong các cuộc tập kích nhằm vào mục tiêu trên lãnh thổ Ukraine.

Nga từng sử dụng loại tên lửa này trong các đợt tấn công Kiev và một số khu vực khác.

Ukraine nhiều lần công bố những mảnh vỡ được cho là của Zircon sau các cuộc tập kích, trong khi Moscow không phải lúc nào cũng công bố chi tiết về từng lần sử dụng.

Đáng chú ý hơn, ngày 4/8/2026, Reuters dẫn thông tin từ phía Ukraine cho biết Nga đã phóng 4 tên lửa Zircon trong một đợt tập kích quy mô lớn nhằm vào Kiev và khu vực lân cận. Cuộc tấn công còn kết hợp 24 tên lửa đạn đạo và 115 UAV.

Việc sử dụng Zircon đánh mục tiêu mặt đất cho phép Nga tận dụng ưu thế tốc độ của loại tên lửa này trong một nhiệm vụ khác với thiết kế ban đầu.

Thay vì chỉ tìm kiếm và đánh tàu chiến, Zircon có thể được sử dụng như một phương tiện tấn công mục tiêu cố định trên đất liền.

Điều này cũng tạo thêm áp lực cho mạng lưới phòng không Ukraine. Tốc độ rất cao, quỹ đạo bay và khả năng cơ động khiến Zircon trở thành mục tiêu khó đánh chặn.

Ukraine từng tuyên bố các hệ thống Patriot có khả năng đánh chặn Zircon trong giai đoạn cuối, nhưng hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào số lượng tên lửa đánh chặn sẵn có.

Như vậy, giá trị của Zircon trên chiến trường không còn chỉ nằm ở vai trò chống hạm.

Việc Nga đưa loại tên lửa này vào các đòn đánh mặt đất cho thấy Moscow đang tận dụng một vũ khí vốn được thiết kế cho nhiệm vụ trên biển để bổ sung thêm một phương án tấn công tầm xa trên chiến trường Ukraine.

Việt Hùng