Tên lửa P-800 Nga xuyên thủng 'hầu hết mọi hệ thống phòng không'

Trong cuộc tập trận mới đây, Hải quân Nga tuyên bố P-800 có thể đạt tốc độ khoảng Mach 2,5, khiến thời gian phản ứng của các hệ thống phòng thủ bị rút ngắn đáng kể. Theo phía Nga, tên lửa này rất khó bị phát hiện và có khả năng vô hiệu hóa tàu chiến thuộc nhiều kích cỡ khác nhau.

Hệ thống tên lửa Bastion của Nga phóng tên lửa hành trình P-800. (Ảnh: MW)

Các đơn vị tên lửa bờ của Nga đã triển khai hệ thống Bal và Bastion tới nhiều khu vực thuộc vùng Viễn Đông, trong đó có Primorye, Kamchatka, Chukotka và quần đảo Kuril. Những đơn vị này được yêu cầu nhanh chóng đưa bệ phóng tới các vị trí chiến đấu được chỉ định dọc bờ biển.

Đáng chú ý, Bastion được thiết kế để sử dụng tên lửa Oniks nhằm tạo ra các khu vực hạn chế tiếp cận và ngăn chặn lực lượng đối phương tiến vào vùng biển ven bờ. Hải quân Nga cho biết các hệ thống này có thể chuyển sang trạng thái triển khai chiến đấu chỉ trong vài phút.

Tốc độ cao tạo sức ép lớn cho hệ thống phòng thủ

Điểm đáng chú ý nhất của P-800 Oniks nằm ở sự kết hợp giữa tốc độ siêu thanh, tầm bắn và khả năng bay thấp ở giai đoạn cuối.

Với tốc độ cao, tên lửa có thể rút ngắn đáng kể khoảng thời gian mà tàu chiến đối phương có để phát hiện, theo dõi và đánh chặn. Khi kết hợp với quỹ đạo bay thấp trong giai đoạn tiếp cận mục tiêu, thời gian cảnh báo dành cho hệ thống phòng thủ càng bị thu hẹp.

Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong tác chiến chống hạm, bởi một hệ thống phòng không trên tàu chiến không chỉ phải phát hiện mục tiêu mà còn phải nhanh chóng phân loại, theo dõi và phóng tên lửa đánh chặn trước khi tên lửa chống hạm tiến vào khoảng cách nguy hiểm.

Tuy nhiên, tuyên bố rằng Oniks có thể vượt qua "hầu hết mọi hệ thống phòng không" cần được xem xét trong bối cảnh thực tế. Các tàu chiến hiện đại được trang bị nhiều lớp cảm biến và tên lửa đánh chặn, trong đó có những hệ thống được phát triển riêng để đối phó với mục tiêu tốc độ cao.

Hiệu quả của một tên lửa chống hạm vì thế không chỉ phụ thuộc vào tốc độ. Quỹ đạo bay, môi trường tác chiến điện tử, khả năng trinh sát và chỉ thị mục tiêu, vị trí của tàu chiến cũng như chiều sâu của mạng lưới phòng thủ đều có thể quyết định kết quả giao chiến.

Nga tăng cường mạng lưới tên lửa ven biển ở Thái Bình Dương

Việc đưa các tổ hợp Bastion và Bal tới nhiều khu vực ở Viễn Đông, cho thấy Moscow tiếp tục coi tên lửa bờ là một thành phần quan trọng trong chiến lược kiểm soát vùng biển gần bờ.

Thay vì chỉ dựa vào các tàu chiến mặt nước để kiểm soát những vùng biển rộng lớn, Nga có thể sử dụng các tổ hợp tên lửa đặt trên đất liền để tạo ra sức mạnh hỏa lực tương đối lớn mà không cần duy trì số lượng tàu chiến tương ứng.

Các bệ phóng trên đất liền cũng có lợi thế về khả năng cơ động và có thể được triển khai từ nhiều vị trí khác nhau, khiến đối phương khó xác định chính xác vị trí phóng trước khi giao chiến.

Quần đảo Kuril có ý nghĩa đặc biệt trong chiến lược này. Chuỗi đảo này kéo dài giữa Hokkaido của Nhật Bản và bán đảo Kamchatka của Nga, tạo cho Moscow các vị trí thuận lợi để theo dõi và gây sức ép lên hoạt động hàng hải giữa Thái Bình Dương và biển Okhotsk.

Việc triển khai Bastion tại khu vực này không chỉ nhằm bảo vệ bờ biển, mà còn góp phần củng cố mạng lưới chống tiếp cận và chống xâm nhập của Nga ở phía tây bắc Thái Bình Dương.

Oniks dần nhường chỗ cho Zircon

Dù P-800 vẫn đóng vai trò quan trọng, Nga đang từng bước hướng tới một loại vũ khí có tốc độ và tầm bắn lớn hơn là tên lửa siêu thanh Zircon.

Moscow đã điều chỉnh kiến trúc của tổ hợp Bastion để có thể sử dụng Zircon, qua đó cho phép nền tảng phóng vốn được sử dụng cho Oniks tiếp nhận một loại tên lửa mới có hiệu suất cao hơn.

Các nguồn tin công khai cho thấy khả năng phóng Zircon từ mặt đất bằng các bệ phóng được cải biến từ Bastion đã được đưa vào sử dụng. Nếu được triển khai rộng rãi, cách tiếp cận này sẽ giúp Nga tận dụng cơ sở hạ tầng sẵn có thay vì phải xây dựng hoàn toàn một hệ thống tên lửa bờ mới.

Zircon được Nga quảng bá là có tầm bắn khoảng 1.000 km, tốc độ có thể đạt Mach 9 và khả năng cơ động trong giai đoạn cuối. Những đặc tính này, nếu được duy trì trong điều kiện tác chiến thực tế, sẽ khiến việc phát hiện và đánh chặn tên lửa trở nên khó khăn hơn đáng kể so với các loại vũ khí chống hạm cận âm.

Đổi lại, một hệ thống có tốc độ và khả năng vượt trội như Zircon cũng được cho là có chi phí cao hơn đáng kể so với P-800.

Cuối tháng 7, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết quá trình phát triển Zircon vẫn đang tiếp tục. Moscow cũng cho rằng kinh nghiệm thu được từ các hoạt động chiến đấu gần đây đã giúp cải thiện đáng kể độ chính xác của loại tên lửa này.

Xuân Minh