Thổ Nhĩ Kỳ sắp 'đổi' S-400 để bảo vệ các căn cứ trọng yếu của Mỹ trước Iran: Có đủ tạo nên bước ngoặt?

Hệ thống phóng tên lửa từ hệ thống S-400 của Nga. Ảnh: MW.

Các nguồn tin trong chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ cho biết Ankara đã đạt được thỏa thuận chuyển giao hệ thống phòng không tầm xa S-400 cho một quốc gia vùng Vịnh – được cho là Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hoặc Qatar – như một phần của thỏa thuận với Mỹ nhằm mở đường cho Thổ Nhĩ Kỳ nối lại chương trình mua tiêm kích tàng hình F-35A.

Nếu thông tin này được xác nhận, đây sẽ là bước ngoặt đáng chú ý sau nhiều năm quan hệ quốc phòng Mỹ - Thổ Nhĩ Kỳ rơi vào bế tắc vì thương vụ Ankara mua S-400 của Nga năm 2019.

Đến nay, cả Washington, Ankara, UAE và Qatar đều chưa chính thức xác nhận thông tin trên.

S-400 từng khiến Thổ Nhĩ Kỳ mất quyền mua F-35

Năm 2019, Thổ Nhĩ Kỳ tiếp nhận các tổ hợp S-400 do Nga sản xuất, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ Mỹ và NATO.

Washington khi đó cho rằng việc vận hành S-400 song song với F-35 có thể tạo ra nguy cơ lộ các dữ liệu nhạy cảm liên quan đến máy bay tàng hình thế hệ năm, từ đó loại Ankara khỏi chương trình F-35 và áp đặt các biện pháp trừng phạt theo Đạo luật CAATSA.

Theo các nguồn tin Thổ Nhĩ Kỳ được công bố ngày 10/7, việc chuyển giao S-400 cho một nước thứ ba được xem là giải pháp nhằm tháo gỡ nút thắt kéo dài giữa Ankara và Washington, tạo điều kiện để Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ khôi phục kế hoạch mua F-35A.

Hình ảnh phóng tên lửa Sejil của Iran (bên phải) và ảnh vệ tinh cho thấy sự tàn phá tại căn cứ không quân Al Udeid. Ảnh: MW.

Nếu thương vụ diễn ra, Mỹ không chỉ có thêm khách hàng cho chương trình F-35 mà còn đưa một đồng minh NATO quan trọng trở lại mạng lưới tác chiến của liên minh.

Vì sao Mỹ được cho là ủng hộ đưa S-400 tới vùng Vịnh?

Theo phân tích trong bài viết gốc, việc bố trí S-400 tại UAE hoặc Qatar còn có thể mang lại nhiều lợi ích chiến lược cho Mỹ.

Hai quốc gia vùng Vịnh này hiện là nơi đặt nhiều căn cứ quân sự quan trọng của Mỹ và thường được sử dụng làm bàn đạp cho các hoạt động quân sự tại Trung Đông.

Trong thời gian gần đây, các căn cứ của Mỹ tại khu vực liên tục đối mặt nguy cơ từ tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái của Iran. Bài viết cho rằng năng lực phòng không hiện có của các nước sở tại vẫn chưa đủ để đối phó hiệu quả với các cuộc tập kích quy mô lớn.

S-400 là hệ thống phòng không tầm xa do Nga phát triển, được thiết kế để đánh chặn nhiều loại mục tiêu, từ máy bay, tên lửa hành trình đến tên lửa đạn đạo.

Theo các thông số được phía Nga công bố, tên lửa đánh chặn của S-400 có thể đạt tốc độ tới khoảng Mach 14, với trần đánh chặn khoảng 30–35 km, giúp tăng khả năng đối phó các mục tiêu bay ở tốc độ rất cao trong giai đoạn cuối của quỹ đạo.

Tác giả bài viết cũng cho rằng việc tăng cường S-400 có thể bổ sung năng lực phòng thủ tên lửa cho khu vực trong bối cảnh nguồn tên lửa đánh chặn của các hệ thống Patriot và THAAD của Mỹ đang chịu nhiều áp lực sau các chiến dịch quân sự kéo dài.

Cảnh phóng tên lửa đất đối không từ hệ thống S-400. Ảnh: MW.

Mỹ cũng có cơ hội nghiên cứu sâu hơn về S-400

Một điểm đáng chú ý khác được bài viết đề cập là việc triển khai S-400 tại các quốc gia đồng minh của Mỹ có thể giúp Washington thu thập thêm dữ liệu về cách vận hành của hệ thống phòng không hiện đại do Nga phát triển.

Các tổ hợp S-400 bán cho Thổ Nhĩ Kỳ trước đây đã được tùy biến để có thể kết nối và chia sẻ dữ liệu với một số thiết bị theo tiêu chuẩn NATO.

Theo nhận định của tác giả, điều này mang lại cơ hội để quân đội Mỹ quan sát thực tế khả năng hoạt động của S-400 trong môi trường tác chiến hiện đại, đặc biệt khi đây vẫn là xương sống của mạng lưới phòng không Nga.

Tuy nhiên, những đánh giá về lợi ích chiến lược của việc chuyển giao S-400 trong bài viết chủ yếu phản ánh quan điểm của nguồn tin và chưa được phía Mỹ hoặc các bên liên quan xác nhận chính thức.

Nếu thỏa thuận được thực hiện, đây có thể sẽ là một trong những diễn biến đáng chú ý nhất trong quan hệ quốc phòng Mỹ - Thổ Nhĩ Kỳ kể từ sau cuộc khủng hoảng S-400 kéo dài nhiều năm qua.

Theo MW

Huyền Chi