Số phận 'Rồng lửa' S-400 Thổ Nhĩ Kỳ mua từ Nga bây giờ ra sao?

Thổ Nhĩ Kỳ được cho là đang đàm phán bán lại hệ thống phòng không S-400 chưa sử dụng của mình cho một quốc gia Ả Rập vùng Vịnh, một động thái có thể mở đường cho việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt của Mỹ và việc Ankara tái gia nhập chương trình F-35.

Điện Kremlin ngày 10/7 xác nhận các cuộc đàm phán đang diễn ra với Ankara, nhấn mạnh rằng bất kỳ việc chuyển giao nào cũng cần có sự cho phép của Nga.

Các hãng thông tấn Nga dẫn lời người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov mô tả vấn đề này là "vô cùng nhạy cảm" sau khi nhật báo Hürriyet của Thổ Nhĩ Kỳ đưa tin rằng Ankara có thể tuyên bố bán lại hệ thống S-400 cho một quốc gia Vùng Vịnh giấu tên ngay trong ngày 10/7.

Khi được hỏi liệu Ankara có tìm kiếm sự chấp thuận của Moscow cho động thái như vậy hay không, ông Peskov cho biết Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đang thảo luận về vấn đề này.

"Tôi có thể nói một điều ở đây: Đây là một vấn đề vô cùng nhạy cảm. Tuy nhiên, chúng tôi đã liên lạc với phía Thổ Nhĩ Kỳ về vấn đề này, và chúng tôi sẽ tiếp tục duy trì liên lạc với họ về vấn đề này", vị phát ngôn viên nói.

Những bộ phận cuối cùng của khẩu đội thứ hai thuộc hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 do Nga sản xuất được vận chuyển đến căn cứ không quân Murted ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, năm 2019. Ảnh: Getty

Vấn đề S-400 vẫn là trở ngại lớn nhất đối với việc khôi phục hợp tác quốc phòng toàn diện giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ.

Kể từ khi Ankara tiếp nhận hệ thống phòng thủ tên lửa của Nga vào năm 2019, Washington đã lập luận rằng sự tồn tại song song của hệ thống này với các nền tảng của NATO, đặc biệt là máy bay chiến đấu tàng hình F-35, tiềm ẩn những rủi ro an ninh không thể chấp nhận được.

Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với Thổ Nhĩ Kỳ theo Đạo luật Chống lại các đối thủ của Mỹ thông qua trừng phạt (CAATSA) vào năm 2020 và loại Thổ Nhĩ Kỳ khỏi chương trình máy bay chiến đấu đa quốc gia F-35, bất chấp việc Ankara đã trả tiền cho 6 máy bay và tham gia vào chuỗi sản xuất của chương trình.

Khi cả hai bên tìm cách hàn gắn quan hệ quốc phòng song phương, Ankara và Washington đã và đang tìm kiếm các giải pháp khả thi để vượt qua "nút thắt" mang tên S-400.

Một bước đột phá lớn dường như đã xuất hiện vào ngày 7/7, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng Washington sẽ dỡ bỏ lệnh trừng phạt CAATSA đối với Thổ Nhĩ Kỳ trong cuộc gặp với Tổng thống Recep Tayyip Erdogan trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh các nhà lãnh đạo NATO tại Ankara.

Phát biểu cùng với ông Erdogan, ông Trump cũng ra tín hiệu rằng quyết định về việc Thổ Nhĩ Kỳ có thể quay lại chương trình F-35 sắp được đưa ra.

"Chúng tôi sẽ đưa ra quyết định về vấn đề F-35. Mối quan hệ của chúng tôi hiện rất tốt", ông Trump nói.

Điều kiện then chốt để thực hiện các bước này là Thổ Nhĩ Kỳ phải giải quyết dứt điểm vấn đề S-400. Truyền thông địa phương cũng đã đưa tin rộng rãi về các ứng cử viên hàng đầu để mua "Rồng lửa".

Mặc dù báo Hürriyet không nêu rõ Thổ Nhĩ Kỳ đang đàm phán với quốc gia Vùng Vịnh nào về khả năng chuyển giao hệ thống này, nhưng tờ Oksijen ngày 8/7 trích dẫn các nguồn tin thân cận với Phủ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ cho biết việc chuyển giao các hệ thống này cho Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đang nằm trong chương trình nghị sự.

UAE là ứng cử viên hàng đầu để mua hệ thống S-400 trong bối cảnh quốc gia Trung Đông này cần tăng cường khả năng phòng không đa tầng trước các mối đe dọa tiềm tàng từ Iran.

Các quốc gia Vùng Vịnh khác như: Ả Rập Xê Út, Qatar, Bahrain, Kuwait hay Oman cũng được nhắc đến trong bối cảnh thảo luận chung, dù chưa có xác nhận cụ thể.

Ả Rập Xê Út đang tìm kiếm F-35 và có hợp tác quốc phòng ngày càng tăng với Thổ Nhĩ Kỳ, bao gồm cả việc đầu tư vào drone Thổ Nhĩ Kỳ.

Qatar có quan hệ quân sự chặt chẽ với Thổ Nhĩ Kỳ và đang sở hữu Patriot. Oman có chính sách đối ngoại trung lập hơn và hệ thống phòng không còn hạn chế. Tuy nhiên, việc sở hữu S-400 có thể làm phức tạp hóa kế hoạch mua sắm vũ khí Mỹ của các nước này.

Minh Đức (Theo Hurriyet Daily News, Turkiye Today)