Thổ Nhĩ Kỳ có thể bán hệ thống S-400 cho bên thứ ba để trở lại chương trình F-35

Báo Hurriyet của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 10/7 đưa tin Ankara đã bán hệ thống phòng không S-400 do Nga sản xuất cho một quốc gia tại khu vực vùng Vịnh. Động thái này được xem là bước đi chiến lược nhằm tháo gỡ những bế tắc trong quan hệ quốc phòng với Mỹ và mở đường cho việc sở hữu máy bay chiến đấu tàng hình thế hệ thứ năm.

Khả năng chuyển nhượng hệ thống S-400 cho quốc gia vùng Vịnh

Theo nhà báo Abdulkadir Selvi của tờ Hurriyet, dựa trên các nguồn tin thân cận, hệ thống S-400 của Thổ Nhĩ Kỳ đã được chuyển nhượng cho một bên thứ ba. Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar là hai quốc gia được nhắc đến nhiều nhất trong quá trình đàm phán. Các vấn đề kỹ thuật và thủ tục liên quan đến thương vụ được cho là đã hoàn tất vào cuối ngày 9/7.

Hệ thống tên lửa S-400 của Nga được trưng bày tại Diễn đàn kỹ thuật quân sự quốc tế ở ngoại ô Moskva, Nga năm 2017.

Việc tìm kiếm một bên thứ ba để tiếp nhận S-400 được coi là giải pháp khả thi nhất hiện nay. Trước đó, từng có đề xuất chuyển giao các tổ hợp này cho Ukraine, nhưng kế hoạch đã không được thực hiện. Việc bán lại cho các đối tác tại vùng Vịnh giúp Ankara vừa giải quyết được yêu cầu từ phía Mỹ, vừa giữ được mối quan hệ ngoại giao với các bên liên quan.

Nỗ lực tái gia nhập chương trình máy bay chiến đấu F-35

Thông tin về thương vụ S-400 xuất hiện ngay sau cuộc gặp giữa Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và Tổng thống Mỹ Donald Trump bên lề Hội nghị thượng đỉnh NATO diễn ra tại Ankara. Sau cuộc hội đàm, ông Erdogan bày tỏ sự tin tưởng rằng Thổ Nhĩ Kỳ có thể được tham gia trở lại chương trình F-35.

Đáng chú ý, một trong những rào cản pháp lý lớn nhất là quy định của Quốc hội Mỹ năm 2020. Theo đó, Washington không thể phê duyệt việc bán F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ nếu không xác nhận được quốc gia này đã hoàn toàn không còn sở hữu các hệ thống phòng không do Nga sản xuất. Do đó, việc bán S-400 cho quốc gia thứ ba được xem là điều kiện tiên quyết để phá vỡ thế bế tắc này.

Bối cảnh mâu thuẫn quân sự giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đã ký hợp đồng mua 4 hệ thống S-400 của Nga vào năm 2017 với tổng trị giá khoảng 2,5 tỷ USD và tiếp nhận bàn giao vào tháng 10/2019. Thương vụ này đã làm gia tăng căng thẳng nghiêm trọng với Mỹ và các đồng minh NATO. Washington lo ngại việc triển khai song song S-400 và F-35 sẽ cho phép Nga thu thập dữ liệu về đặc tính tàng hình của loại máy bay hiện đại này.

Hệ quả là Mỹ đã loại Thổ Nhĩ Kỳ khỏi chương trình phát triển F-35 và áp đặt các biện pháp trừng phạt theo Đạo luật Chống các đối thủ của Mỹ thông qua trừng phạt (CAATSA). Mặc dù Ankara đã nỗ lực vận động trong nhiều năm, lập trường của Mỹ vẫn rất cứng rắn cho đến khi có những tín hiệu thay đổi gần đây từ chính quyền của Tổng thống Trump.

Hiện tại, dư luận đang chờ đợi thông báo chính thức từ các bên liên quan để xác nhận quốc gia cụ thể sẽ tiếp nhận hệ thống S-400 và liệu Mỹ có thực sự dỡ bỏ lệnh cấm để Thổ Nhĩ Kỳ sở hữu F-35 hay không.

Tuệ Nhân