Phát triển năng lượng sạch gắn với nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia

Quang cảnh hội thảo.

Chia sẻ tại Diễn đàn “Năng lượng sạch cho kỷ nguyên tăng trưởng mới” do Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam tổ chức chiều 27/10, TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam cho rằng, cần nhìn nhận năng lượng trong mối liên hệ chặt chẽ với tăng trưởng kinh tế và năng lực cạnh tranh quốc gia, thay vì xem đây là một lĩnh vực riêng biệt.

Theo ông Mai Duy Thiện, chuyển đổi mô hình tăng trưởng đòi hỏi sự gắn kết giữa phát triển năng lượng sạch, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số. Trong đó, chính sách, hạ tầng, khoa học công nghệ, tài chính và nhu cầu sử dụng năng lượng của doanh nghiệp cần được kết nối để các nguồn lực đầu tư phát huy hiệu quả.

Từ góc độ kinh tế, TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), đề cập mối liên hệ giữa năng lượng với khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những biến động địa chính trị. Theo ông Thành, năng lượng, vốn và dữ liệu là những yếu tố quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng; bảo đảm an ninh năng lượng cần đi cùng nâng cao tính tự chủ và năng lực phát triển.

Bà Nguyễn Thị Thu Huyền, Viện Năng lượng, Bộ Công Thương cho biết, ngành năng lượng Việt Nam đang chịu áp lực ngày càng lớn từ tốc độ tăng trưởng nhu cầu tiêu thụ điện và năng lượng. Theo tài liệu của Viện Năng lượng, giai đoạn 2016 - 2025, sản lượng điện thương phẩm tăng bình quân 7,6%/năm, trong khi công suất cực đại tăng 6,9%/năm. Đến năm 2025, điện thương phẩm đạt khoảng 288 tỷ kWh và công suất cực đại đạt khoảng 54 GW. Nhu cầu năng lượng sơ cấp được dự báo đạt 110 - 122 triệu tấn dầu quy đổi vào năm 2030 và tăng lên 186 - 207 triệu tấn vào năm 2050.

Bà Nguyễn Thị Thu Huyền, Viện Năng lượng, Bộ Công Thương phát biểu tại chương trình.

Trong cơ cấu nguồn điện, nhiệt điện than vẫn chiếm tỷ trọng trên 30%. Trong khi đó, điện mặt trời và điện gió ngày càng đóng góp lớn hơn, với tỷ trọng lần lượt đạt khoảng 19% và 7% vào năm 2025.

Nhu cầu điện được dự báo tăng khoảng 10 - 12%/năm trong giai đoạn đến năm 2030. Cơ cấu năng lượng Việt Nam sẽ từng bước chuyển dịch theo hướng gia tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo. Tỷ trọng năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng được dự báo đạt khoảng 12% vào năm 2030 và tăng lên khoảng 28% vào năm 2050.

Về tiềm năng phát triển, Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để mở rộng các nguồn năng lượng sạch, đặc biệt là điện gió trên bờ, điện gió ngoài khơi, điện mặt trời mái nhà và điện mặt trời tập trung, điện sinh khối, điện từ chất thải rắn cùng các nguồn năng lượng mới.

Theo định hướng và các kịch bản quy hoạch, đến năm 2030, công suất điện mặt trời có thể đạt khoảng 46.459–73.416 MW, điện gió trên bờ và gần bờ đạt khoảng 26.066–38.029 MW, trong khi điện gió ngoài khơi được định hướng phát triển với công suất khoảng 6.000–17.032 MW. Tầm nhìn đến năm 2050, công suất điện mặt trời dự kiến đạt khoảng 293.088–295.646 MW và điện gió ngoài khơi khoảng 113.503–139.097 MW theo các kịch bản tương ứng. Đây là cơ sở quan trọng để Việt Nam từng bước đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng.

Theo bà Huyền, định hướng phát triển năng lượng trong giai đoạn tới cần bám sát các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước,. Về quan điểm phát triển, cần đa dạng hóa các loại hình năng lượng, ưu tiên khai thác và sử dụng hiệu quả năng lượng tái tạo, năng lượng mới và năng lượng sạch; đồng thời khai thác, sử dụng hợp lý các nguồn năng lượng hóa thạch trong nước. Cùng với đó, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để thúc đẩy phát triển năng lượng nhanh, bền vững...

Với hydrogen sạch, PGS,TS. Phạm Hoàng Lương, giảng viên cao cấp Đại học Bách khoa Hà Nội, Phó Chủ tịch VCEA, tập trung phân tích cơ hội và thách thức triển khai tại Việt Nam. Hydrogen sạch có tiềm năng phục vụ những ngành khó giảm phát thải nhưng việc phát triển vẫn đối mặt với nhiều trở ngại, từ chi phí sản xuất đến hạ tầng lưu trữ, vận chuyển và thị trường tiêu thụ. Đây là những vấn đề cần được giải quyết để đưa công nghệ từ nghiên cứu, thí điểm sang ứng dụng thực tế.

PGS.TS. Phạm Hoàng Lương nhấn mạnh, ưu tiên đầu tiên là phát triển các công nghệ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Bên cạnh đó, khi phát triển năng lượng tái tạo, cần chú trọng cả nguồn điện và hạ tầng truyền tải. Hiện nay, đầu tư lưới điện vẫn là một điểm nghẽn lớn đối với Việt Nam.

“Chúng ta có nguồn năng lượng tốt, có phụ tải nhưng chưa kết nối được. Vì vậy, bài toán kết nối nguồn điện với hệ thống truyền tải cần được quan tâm giải quyết”, PGS.TS. Phạm Hoàng Lương nhấn mạnh.

Thu Trang - Thanh Diệu/Báo Tin tức và Dân tộc