Khoa học công nghệ tạo sức bật cho tăng trưởng nông nghiệp

Tham dự hội nghị có Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, đại diện các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, hợp tác xã, hiệp hội ngành hàng và tổ chức quốc tế.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Khương Trung.

Góp phần duy trì đà tăng trưởng

Chia sẻ tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết, năm 2025, ngành đạt tốc độ tăng trưởng 3,78%, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,63 tỷ USD. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng đạt 4,02%, kim ngạch xuất khẩu đạt 56,3 tỷ USD.

Hoạt động xuất khẩu duy trì đà tăng trưởng, đóng góp tích cực vào ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn của nền kinh tế. Đóng góp vào kết quả này có vai trò hết sức quan trọng của khoa học công nghệ, từ chọn tạo giống, ứng dụng công nghệ sinh học đến cơ giới hóa, tự động hóa và chế biến nông sản.

Nổi bật là việc ứng dụng các giống lúa mới và quy trình canh tác tiên tiến đã góp phần nâng năng suất khoảng 9,9%, tăng sản lượng ước 2,4 triệu tấn mỗi năm, tương ứng giá trị kinh tế gia tăng khoảng 12.000 tỷ đồng. Đây là minh chứng cụ thể cho khả năng chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành hiệu quả kinh tế trên diện rộng.

Trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật, ngành đã hoàn thành xây dựng, trình công bố 381 tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Hệ thống này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý giống, vật tư nông nghiệp, kiểm dịch, an toàn thực phẩm, đồng thời tạo điều kiện để nông sản đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Xuất khẩu nông sản Việt Nam liên tục tăng trưởng. Ảnh: CTV.

Cũng theo Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp, chăn nuôi, thú y những năm qua ghi nhận bước tiến về năng lực sản xuất và phòng, chống dịch bệnh. Hiện cả nước có 365 nhà máy, 92 cơ sở sản xuất thuốc thú y đạt tiêu chuẩn GMP-WHO. Việc nghiên cứu, sản xuất trong nước một số loại vắc xin quan trọng góp phần nâng cao khả năng chủ động phòng, chống dịch bệnh và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Đối với lâm nghiệp, 102 giống cây mới được công nhận, nâng tổng số giống được công nhận lên 346 giống, cùng 47 tiến bộ kỹ thuật. Cả nước có hơn 3.200 cơ sở sản xuất, kinh doanh giống lâm nghiệp; khoảng 90% diện tích trồng rừng tập trung được kiểm soát chất lượng giống, tạo nền tảng nâng năng suất và chất lượng rừng trồng.

Trong thủy sản, sản lượng nuôi trồng tăng từ 4,89 triệu tấn năm 2021 lên 6,11 triệu tấn năm 2025, chiếm khoảng 61,4% tổng sản lượng thủy sản. Kết quả này tiếp tục khẳng định nuôi trồng là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của ngành.

Tạo động lực cho nhà đầu tư

Theo ông Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Chủ tịch Công ty Cổ phần Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO), khó khăn lớn hiện nay của ngành rau quả là vùng nguyên liệu chưa đáp ứng nhu cầu chế biến. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền hiện đại nhưng nguồn cung còn phân tán, thiếu ổn định về sản lượng và chất lượng.

Ông Khuê cho rằng, muốn phát triển vùng nguyên liệu ổn định, cần đầu tư đồng bộ hạ tầng sản xuất, đặc biệt là hệ thống tưới và giao thông phục vụ vận chuyển nông sản. Đây cũng là những điều kiện quan trọng để người dân mở rộng sản xuất, gắn vùng trồng với nhu cầu của nhà máy.

Ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La, phát biểu. Ảnh: Khương Trung.

Bên cạnh đó, đại diện DOVECO đề nghị tăng cường liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học để chủ động nguồn giống chất lượng cao. Đặc biệt, giống dứa MD2 đang có nhu cầu lớn nhưng việc nhập khẩu còn khó khăn. Vì vậy, cần đẩy mạnh công nghệ nuôi cấy mô nhằm nhân nhanh giống, giảm phụ thuộc nguồn cung nước ngoài và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Ông Ngô Minh Hải, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn TH nhấn mạnh, chuyển đổi số cần gắn với chuyển đổi xanh để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của ngành sữa Việt Nam. Dù vậy, lãnh đạo tập đoàn TH cho rằng chi phí đầu tư lớn và thời gian hoàn vốn dài là những thách thức đối với doanh nghiệp trong ngành sữa.

Các hệ thống chăn nuôi công nghệ cao, tự động hóa, quản trị dữ liệu, công nghệ môi trường và năng lượng xanh đều đòi hỏi nguồn lực tài chính đáng kể. Để tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư, Nhà nước cần xây dựng các gói tín dụng ưu đãi dài hạn, cơ chế bảo lãnh tín dụng và chính sách thuế phù hợp đối với các dự án ứng dụng khoa học công nghệ, tự động hóa và giảm phát thải.

Đại diện phía các địa phương, ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La mong muốn các nhà khoa học và bộ, ngành Trung ương hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ bảo quản sau thu hoạch, đồng thời cải thiện khâu logistics trong chuỗi tiêu thụ nông sản.

Đối với chuyển đổi số, ông Nguyễn Thành Công cho biết, việc phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp đã giúp đẩy nhanh quá trình xây dựng dữ liệu vùng trồng, phục vụ yêu cầu liên quan đến Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).

Lãnh đạo tỉnh Sơn La đề xuất tiếp tục tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý, bảo đảm thông tin chính xác, đầy đủ, rõ ranh giới và có thể sử dụng chung. Đây là cơ sở để hoàn thiện bản đồ số vùng cà phê, phục vụ truy xuất nguồn gốc và phát triển nông nghiệp xanh, bền vững.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu. Ảnh: Khương Trung.

Nhận diện, tháo gỡ “điểm nghẽn”

Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, khu vực phía Bắc có nhiều lợi thế về hệ thống viện nghiên cứu, trường đại học, đội ngũ chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, việc gắn kết giữa nghiên cứu và sản xuất còn rời rạc, chưa phát huy hiệu quả các nguồn lực khoa học công nghệ.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh 4 nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Trong đó, đổi mới phương thức quản lý, tổ chức thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ sở nghiên cứu, thúc đẩy liên kết giữa nghiên cứu khoa học với doanh nghiệp và thị trường.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng sẽ tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về cơ chế, chính sách; đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển dữ liệu phục vụ quản lý sản xuất và kết nối thị trường. Đặc biệt là tiếp tục đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin sản phẩm. Đây sẽ là yêu cầu xuyên suốt đối với tất cả các ngành hàng, lĩnh vực.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Khương Trung.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đánh giá, tiềm năng phát triển nông nghiệp của cả nước và đặc biệt khu vực phía Bắc còn rất lớn. Các báo cáo tham luận đã phản ánh những kết quả bước đầu trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, cây ăn quả, chè, dứa, dược liệu, lợn, gà, bò sữa, thủy sản, lâm nghiệp và chế biến gỗ…

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ đạo, yêu cầu phát triển đối với ngành nông nghiệp thời gian tới cần thống nhất các quan điểm: Thứ nhất, tiếp tục nhận diện rõ, đầy đủ, thực chất các "điểm nghẽn" để có biện pháp giải quyết hiệu quả hơn; Thứ hai, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực trực tiếp của tăng trưởng nông nghiệp; Thứ ba, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào nông nghiệp là việc làm thường xuyên, không ngừng, không nghỉ, hướng tới thực chất và hiệu quả.

Về các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu xác định đúng định hướng, nhiệm vụ và lĩnh vực ưu tiên. Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương rà soát, đánh giá hiện trạng hoạt động khoa học công nghệ liên quan đến ngành nông nghiệp; xác định kế hoạch và danh mục các vấn đề lớn cần giải quyết, phù hợp với lợi thế và yêu cầu phát triển của nông nghiệp khu vực phía Bắc.

Trọng Tùng