Năng lượng sạch cho kỷ nguyên tăng trưởng mới

Tạo động lực tăng trưởng

Phát biểu tại diễn đàn, TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), Tổng biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu lớn về tăng trưởng kinh tế, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, bảo đảm an ninh năng lượng và hướng tới phát triển bền vững. Trong đó, mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045 và cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đặt ra những yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

“Để hiện thực hóa những mục tiêu này, năng lượng không chỉ là điều kiện thiết yếu cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội mà còn là một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và dư địa phát triển của nền kinh tế”, TS. Thiện nhấn mạnh.

TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam phát biểu khai mạc diễn đàn.

Trong bối cảnh đó, phát triển năng lượng sạch không còn đơn thuần là xu hướng của tương lai mà đã trở thành một yêu cầu quan trọng của quá trình phát triển hiện nay. Năng lượng sạch góp phần đa dạng hóa nguồn cung ứng, giảm cường độ phát thải, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam thích ứng với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Chủ tịch VCEA, nếu được phát triển đồng bộ và khai thác hiệu quả, năng lượng sạch có thể mở ra những cơ hội đầu tư, thúc đẩy đổi mới công nghệ, hình thành các ngành công nghiệp mới và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.

“Tuy nhiên, chúng ta cũng cần nhìn nhận thẳng thắn rằng phát triển năng lượng sạch là quá trình khó khăn và phức tạp, đòi hỏi tầm nhìn dài hạn và sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều lĩnh vực. Việt Nam phải giải quyết đồng thời các yêu cầu về bảo đảm cung ứng năng lượng đầy đủ, ổn định với chi phí hợp lý cho nền kinh tế đang phát triển nhanh; chuyển dịch cơ cấu nguồn năng lượng theo hướng sạch hơn; đồng thời nâng cấp hạ tầng, đổi mới công nghệ và huy động các nguồn lực đầu tư”, TS. Thiện nêu rõ.

Thời gian qua, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện các định hướng, cơ chế, chính sách phát triển năng lượng, trong đó có việc điều chỉnh Quy hoạch điện VIII và ban hành Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Những định hướng này cho thấy yêu cầu ngày càng rõ nét về phát triển năng lượng đồng bộ, hiệu quả, bền vững, gắn với ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cùng với đó, tiềm năng phát triển năng lượng sạch của Việt Nam còn rất đáng kể, từ điện mặt trời, điện gió trên bờ, điện gió ngoài khơi đến sinh khối và các nguồn năng lượng mới.

Chủ tịch VCEA cho rằng, năng lượng sạch vì vậy không chỉ là trách nhiệm của ngành điện hay các nhà đầu tư năng lượng mà còn liên quan trực tiếp đến chiến lược phát triển công nghiệp, thu hút đầu tư, nâng cao chất lượng tăng trưởng và khả năng hội nhập kinh tế của Việt Nam.

“Từ thực tiễn đó, chúng ta cần chuyển mạnh từ tư duy nhìn nhận năng lượng như một lĩnh vực riêng biệt sang cách tiếp cận coi đây là cấu phần quan trọng của hệ sinh thái tăng trưởng mới”, TS. Mai Duy Thiện bày tỏ.

Quang cảnh diễn đàn.

Hệ sinh thái ấy cần sự liên kết giữa chính sách, khoa học, công nghệ, hạ tầng, tài chính, thị trường và nhu cầu ứng dụng năng lượng của doanh nghiệp. Chỉ khi các mắt xích này được kết nối hiệu quả, năng lượng sạch mới có thể phát huy đầy đủ vai trò trong bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Chuyển dịch năng lượng trước yêu cầu tăng trưởng

Cũng tại diễn đàn, bà Nguyễn Thị Thu Huyền, đại diện Viện Năng lượng (Bộ Công Thương) đã đề cập áp lực từ nhu cầu điện tăng cùng quá trình công nghiệp hóa, chuyển đổi số và sự xuất hiện của các lĩnh vực tiêu thụ năng lượng lớn.

Theo bà Thu Huyền, định hướng phát triển cần kết hợp bảo đảm an ninh năng lượng, mở rộng năng lượng tái tạo, tăng tính linh hoạt của hệ thống điện và thúc đẩy giảm phát thải trong công nghiệp thông qua sử dụng năng lượng hiệu quả, điện khí hóa và ứng dụng công nghệ phát thải thấp.

“Việt Nam hiện đứng trước yêu cầu đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Cùng với đó, quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng đặt ra những yêu cầu cao hơn về chuyển đổi xanh đối với hoạt động sản xuất, thương mại và đầu tư”, đại diện Viện Năng lượng nhấn mạnh.

Về nhu cầu năng lượng, theo bà Huyền, nhu cầu tiêu thụ năng lượng của Việt Nam được dự báo tiếp tục tăng nhanh trong những thập kỷ tới. Theo đó, nhu cầu năng lượng cuối cùng đến năm 2030 dự kiến đạt khoảng 110-122 triệu tấn dầu quy đổi và đến năm 2050 tăng lên khoảng 186-207 triệu tấn dầu quy đổi.

“Tương ứng với yêu cầu phát triển kinh tế, nhu cầu điện trong giai đoạn đến năm 2030 được dự báo tăng khoảng 10-12%/năm. Tuy nhiên, mức tăng trưởng này không duy trì trong toàn bộ giai đoạn dài hạn mà sẽ có sự điều chỉnh ở những giai đoạn tiếp theo”, bà Huyền nêu rõ.

Bà Nguyễn Thị Thu Huyền, đại diện Viện Năng lượng phát biểu tham luận tại sự kiện.

Tại sự kiện, các diễn giả đã chia sẻ, phân tích nhiều nội dung liên quan đến vai trò của lưu trữ năng lượng trong việc tích hợp và khai thác hiệu quả các nguồn năng lượng sạch.

Ông Nguyễn Văn Thiện, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Công nghiệp GG (GG Power) nhấn mạnh vai trò của lưu trữ năng lượng trong việc nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn điện sạch. Hệ thống lưu trữ có thể hỗ trợ cân bằng cung cầu, điều chỉnh thời điểm cung cấp điện và giảm áp lực vào giờ cao điểm. Tuy nhiên, để công nghệ này được triển khai rộng hơn, cần có cơ chế doanh thu phù hợp, nguồn vốn dài hạn, tiêu chuẩn an toàn và phương án vận hành hiệu quả.

Theo đại diện GG Power, khi tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng gia tăng, nhu cầu phát triển các giải pháp lưu trữ điện cũng trở nên cấp thiết. Hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin cho phép tích trữ điện vào thời điểm nguồn cung dồi dào và sử dụng khi nhu cầu tăng cao. Qua đó, hệ thống lưu trữ góp phần hạn chế tình trạng dư thừa công suất tại một số thời điểm, đồng thời nâng cao tính linh hoạt và khả năng vận hành ổn định của hệ thống điện.

Trong khi đó, từ góc độ kinh tế, TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), cũng đề cập mối liên hệ giữa năng lượng với khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những thay đổi địa chính trị. Theo TS. Thành, năng lượng, vốn và dữ liệu là những yếu tố quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng; bảo đảm an ninh năng lượng cần đi cùng nâng cao tính tự chủ và năng lực phát triển.

Với hydrogen sạch, PGS.TS Phạm Hoàng Lương, giảng viên cao cấp Đại học Bách khoa Hà Nội, Phó Chủ tịch VCEA tập trung phân tích cơ hội và thách thức triển khai tại Việt Nam. Hydrogen sạch có tiềm năng phục vụ những ngành khó giảm phát thải nhưng việc phát triển vẫn đối mặt với nhiều trở ngại, từ chi phí sản xuất đến hạ tầng lưu trữ, vận chuyển và thị trường tiêu thụ. Đây là những vấn đề cần được giải quyết để đưa công nghệ từ nghiên cứu, thí điểm sang ứng dụng thực tế.

Tại sự kiện, phiên tọa đàm với chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn phát triển nguồn lực và hoàn thiện thị trường thúc đẩy chuyển dịch năng lượng sạch tại Việt Nam” tập trung trao đổi về những khó khăn, vướng mắc. Đồng thời, các đại biểu đề xuất các giải pháp huy động nguồn lực, hoàn thiện cơ chế, chính sách và phát triển thị trường năng lượng, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng sạch tại Việt Nam.

Thông qua các ý kiến trao đổi, phiên tọa đàm góp phần nhận diện những rào cản cần tháo gỡ, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm đa dạng hóa nguồn lực đầu tư, khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân, hoàn thiện cơ chế vận hành thị trường năng lượng theo hướng minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả. Trong đó, việc tạo lập môi trường đầu tư ổn định, nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn và tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức tài chính được xem là những nội dung cần quan tâm.

Những trao đổi tại diễn đàn được kỳ vọng góp phần nhận diện các vướng mắc từ thực tiễn, đồng thời đề xuất giải pháp có tính khả thi, phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Hòa Bình