Maxxing - Từ của năm 2026 và áp lực 'luôn thấy mình chưa đủ tốt'

Ảnh minh họa: Alicia Johnson/CNN

Maxxing - Từ ngữ của năm 2026

Ngày 25/10/2026, Dictionary.com công bố maxxing là Từ của năm 2026. Thuật ngữ này chỉ việc theo đuổi một hoạt động đến mức tối đa hoặc tối ưu hóa một khía cạnh nào đó trong cuộc sống. Từ này bắt nguồn từ maximum và maximize, sau đó phổ biến trong văn hóa Internet qua những cách diễn đạt như looksmaxxing - tối ưu hóa ngoại hình, sleepmaxxing - tối ưu hóa giấc ngủ, hay gymmaxxing - tối ưu hóa việc tập luyện.

Điều khiến maxxing trở thành một từ ngữ đáng chú ý không chỉ nằm ở cách dùng linh hoạt của nó, mà còn ở khả năng phản ánh một tâm thế đang hiện diện trong đời sống hiện đại: bất cứ điều gì cũng có thể được cải thiện, và chúng ta luôn có thể làm tốt hơn nữa.

Muốn khỏe mạnh hơn, chúng ta theo dõi giấc ngủ và chế độ ăn. Muốn có ngoại hình đẹp hơn, chúng ta tìm hiểu những quy trình chăm sóc bản thân. Muốn thành công trong công việc, chúng ta học cách quản lý thời gian, nâng cao năng suất và tận dụng công nghệ. Ngay cả việc nghỉ ngơi cũng có thể trở thành một hoạt động cần được tối ưu hóa để phục hồi năng lượng nhanh hơn.

Ở một khía cạnh, đây là biểu hiện của tinh thần chủ động. Thay vì chấp nhận hoàn cảnh, con người tìm cách cải thiện những điều mình có thể kiểm soát. Nhưng khi maxxing xuất hiện ở quá nhiều lĩnh vực, nó cũng đặt ra một câu hỏi: Chúng ta đang cải thiện cuộc sống để sống tốt hơn, hay đang cố biến mọi mặt của bản thân thành một phiên bản hoàn hảo hơn?

Khi phát triển bản thân trở thành một cuộc đua không có vạch đích

Mong muốn tiến bộ vốn không phải điều mới mẻ. Điều khác biệt của thời đại hiện nay là chúng ta có quá nhiều công cụ để đo lường, so sánh và điều chỉnh bản thân. Đồng hồ thông minh ghi lại chất lượng giấc ngủ; ứng dụng theo dõi hiệu suất thống kê từng giờ làm việc; mạng xã hội liên tục đưa đến những hình mẫu về ngoại hình, lối sống và thành công.

Những con số có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn về thói quen của mình. Nhưng chúng cũng dễ khiến việc cải thiện bản thân trở thành một quá trình không có điểm dừng. Ngủ đủ giấc hôm nay chưa đủ, ngày mai phải ngủ sâu hơn. Hoàn thành công việc đúng hạn chưa đủ, lần tới phải làm nhanh hơn. Đạt được một mục tiêu chưa kịp đem lại cảm giác hài lòng, chúng ta đã bắt đầu nghĩ đến mục tiêu tiếp theo.

Mạng xã hội càng khiến cuộc đua này trở nên khó nhận biết. Chúng ta không chỉ đánh giá mình dựa trên những gì bản thân mong muốn, mà còn dựa trên những gì người khác đang làm. Một người có thể vốn hài lòng với công việc, ngoại hình và nhịp sống của mình, nhưng sau khi liên tục nhìn thấy những người năng suất hơn, thành công hơn hay có lối sống đáng ngưỡng mộ hơn, họ bắt đầu cảm thấy mình đang tụt lại.

Áp lực ấy không nhất thiết đến từ một lời phê bình trực tiếp. Đôi khi, nó đến từ hàng loạt lời khuyên tưởng như tích cực: hãy dậy sớm hơn, làm việc chăm chỉ hơn, học thêm kỹ năng mới, tận dụng từng phút trong ngày và đừng bao giờ ngừng phát triển.

Khi được lặp lại đủ nhiều, những lời khuyên này có thể khiến chúng ta tin rằng nghỉ ngơi là lười biếng, chậm lại là thụt lùi, còn hài lòng với những gì đang có đồng nghĩa với thiếu tham vọng.

Từ đó, việc phát triển bản thân có thể chuyển từ một lựa chọn thành một nghĩa vụ. Chúng ta không còn cải thiện bản thân chỉ vì muốn khỏe hơn, hiểu biết hơn hay sống vui vẻ hơn. Chúng ta cải thiện vì sợ mình chưa đủ tốt, sợ bị bỏ lại phía sau, sợ rằng nếu dừng lại một chút, những người khác sẽ vượt qua mình.

Cái giá của việc luôn muốn trở nên tốt hơn

Vấn đề không nằm ở việc đặt mục tiêu cao hay nỗ lực cải thiện bản thân. Vấn đề nằm ở chỗ chúng ta có thể bắt đầu xem phiên bản hiện tại của mình như một thứ luôn cần được sửa chữa.

Nếu luôn đặt giá trị bản thân bên cạnh những thành tích có thể đo đếm, mỗi kết quả đạt được chỉ đem lại sự hài lòng trong thời gian ngắn. Sau đó, một tiêu chuẩn mới lại xuất hiện. Chúng ta có thể làm được nhiều việc hơn nhưng vẫn cảm thấy mình chưa đủ năng suất; đạt được những mục tiêu từng mong muốn nhưng vẫn nghĩ rằng mình cần phải tiến xa hơn.

Đó là nghịch lý của việc tối ưu hóa không có giới hạn: càng cố gắng đạt đến một tiêu chuẩn hoàn hảo, chúng ta càng có thể tìm thấy nhiều điều chưa hoàn hảo ở chính mình.

Việc liên tục tự giám sát cũng có thể lấy đi niềm vui của những hoạt động vốn rất bình thường. Một buổi tập không còn đơn thuần là thời gian vận động mà trở thành bài kiểm tra thể lực. Một bữa ăn không còn chỉ là trải nghiệm thưởng thức mà phải đáp ứng các chỉ số dinh dưỡng. Một ngày nghỉ không còn là khoảng thời gian để thư giãn mà phải giúp chúng ta phục hồi đủ nhanh để quay lại làm việc hiệu quả hơn.

Khi mọi hoạt động đều phải tạo ra một kết quả cụ thể, cuộc sống dễ trở thành chuỗi nhiệm vụ nối tiếp nhau. Ngay cả lúc nghỉ ngơi, chúng ta vẫn có thể bận tâm đến việc liệu mình đã nghỉ đủ hiệu quả hay chưa.

Điều đáng lo ngại là những tiêu chuẩn ấy thường không có điểm kết thúc rõ ràng. Không có một mức năng suất mà tất cả mọi người đều phải đạt đến, một ngoại hình duy nhất phù hợp với tất cả, hay một công thức chung để có một cuộc sống lý tưởng. Nhưng trong môi trường liên tục thúc đẩy sự cải thiện, chúng ta có thể quên mất rằng những khác biệt về hoàn cảnh, nhu cầu và khả năng khiến mỗi người cần một nhịp độ riêng.

Có phải lúc nào chúng ta cũng cần tối ưu hóa?

Maxxing có thể là một cách gọi vui cho những nỗ lực cải thiện cuộc sống. Nhưng khi nhìn rộng hơn, nó cũng gợi ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: liệu có phải mọi khía cạnh trong cuộc sống đều cần được tối ưu hóa?

Không phải điều gì cũng cần đạt hiệu suất cao nhất. Một sở thích có thể chỉ đơn giản đem lại niềm vui, không cần biến thành kỹ năng để kiếm tiền. Một ngày cuối tuần có thể trôi qua chậm rãi mà không cần tạo ra thành tích nào. Một người có thể chọn duy trì công việc ổn định thay vì liên tục chạy theo những nấc thang thăng tiến mới. Những lựa chọn ấy không nhất thiết phản ánh sự thiếu cố gắng; đôi khi, chúng thể hiện việc một người hiểu rõ điều gì phù hợp với mình.

Điều đó không có nghĩa chúng ta nên từ bỏ tham vọng hay ngừng học hỏi. Ngược lại, phát triển bản thân có ý nghĩa hơn khi chúng ta biết mình đang hướng tới điều gì, vì sao điều đó quan trọng và cái giá phải trả có thực sự xứng đáng hay không.

Thay vì hỏi làm thế nào để tối ưu hóa mọi thứ, có lẽ chúng ta nên bắt đầu bằng những câu hỏi khác: Điều gì thực sự cần cải thiện? Tiêu chuẩn mình đang theo đuổi đến từ mong muốn của bản thân hay từ sự so sánh với người khác? Và nếu đạt được mục tiêu ấy, cuộc sống của mình có thực sự tốt hơn không?

Không phải mọi giới hạn đều là trở ngại cần vượt qua. Có những giới hạn nhắc chúng ta rằng thời gian, năng lượng và sự chú ý đều hữu hạn. Biết phân bổ chúng cho những điều quan trọng cũng là một năng lực đáng rèn luyện.

Có lẽ, ý nghĩa của việc phát triển bản thân không nằm ở việc trở thành phiên bản tối đa trong mọi lĩnh vực, mà ở khả năng lựa chọn mình muốn trở thành người như thế nào - và chấp nhận rằng không cần phải xuất sắc ở tất cả mọi thứ.

Hãy phát triển bản thân theo cách bền vững hơn

Nếu maxxing khiến chúng ta suy nghĩ về áp lực phải liên tục hoàn thiện bản thân, những cuốn sách dưới đây có thể mở ra những góc nhìn thực tế hơn về năng suất, sự ưu tiên và cách quản lý chính mình.

1/ Vui Với Việc Mình Làm

Nhiều người tin rằng muốn thành công, chúng ta phải có kỷ luật thép, làm việc chăm chỉ và sẵn sàng hy sinh niềm vui. Ali Abdaal đưa ra một cách tiếp cận khác: năng suất bền vững không nhất thiết phải đến từ việc ép buộc bản thân, mà có thể được nuôi dưỡng từ cảm giác hứng thú và tích cực trong quá trình làm việc.

Cuốn sách phù hợp với những ai đang cố gắng làm nhiều hơn mỗi ngày nhưng dần cảm thấy mệt mỏi. Thay vì chỉ tìm cách tăng hiệu suất, người đọc có thể suy nghĩ về cách xây dựng một nhịp làm việc giúp mình duy trì năng lượng và động lực lâu dài.

2/ The One Thing – Điều Ý Nghĩa Nhất Trong Từng Khoảnh Khắc Cuộc Đời

Khi muốn cải thiện mọi khía cạnh cùng lúc, chúng ta dễ rơi vào tình trạng có quá nhiều mục tiêu và quá ít sự tập trung. “The One Thing” nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xác định điều quan trọng nhất và dành nguồn lực cho những ưu tiên thực sự tạo ra khác biệt.

Cuốn sách là gợi ý phù hợp cho những người cảm thấy mình luôn bận rộn, liên tục đặt thêm mục tiêu nhưng chưa chắc đã tiến gần hơn đến điều mình mong muốn. Đôi khi, bước tiến quan trọng không phải làm thêm nhiều việc, mà là nhận ra việc nào không nhất thiết phải làm.

3/ HBR On Managing Yourself – Quản Lý Bản Thân

Áp lực từ công việc, kỳ vọng xã hội và những mục tiêu cá nhân có thể khiến chúng ta khó nhận ra mình đang tiêu hao năng lượng ở đâu. Cuốn sách tập hợp các bài viết về quản lý cảm xúc, sự tập trung, thói quen làm việc và khả năng cân bằng những khía cạnh khác nhau của cuộc sống.

Thay vì coi bản thân như một dự án phải liên tục nâng cấp, người đọc có thể tiếp cận việc quản lý bản thân như một quá trình hiểu rõ điểm mạnh, nhận diện giới hạn và điều chỉnh cách làm việc sao cho phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.

Ba cuốn sách, với những cách tiếp cận khác nhau, cùng gợi mở một điều: phát triển bản thân không nhất thiết đồng nghĩa với việc luôn phải làm nhiều hơn, nhanh hơn hay đạt được nhiều thành tích hơn. Đôi khi, điều cần thiết là tìm ra cách làm việc phù hợp, lựa chọn đúng ưu tiên và xây dựng một nhịp sống có thể duy trì lâu dài.

Sau cùng, chúng ta không cần biến mọi ngày thành một phiên bản tốt hơn ngày hôm qua. Có những ngày để tiến lên, có những ngày để phục hồi, và cũng có những ngày chỉ đơn giản là sống.

Bởi mục tiêu của việc cải thiện bản thân không phải để chứng minh rằng mình chưa bao giờ đủ tốt, mà là để cuộc sống ngày càng gần hơn với những điều thực sự có ý nghĩa đối với mình.

Trạm Đọc tổng hợp