Bộ Công Thương phê duyệt Kế hoạch triển khai Đề án JETP về chuyển đổi năng lượng

Huy động nguồn lực từ các đối tác quốc tế để hỗ trợ triển khai các dự án liên quan đến nâng cấp, xây dựng hạ tầng sản xuất, truyền tải, tích trữ, phân phối và điều hành hệ thống điện thông minh, tiên tiến, hiện đại, có khả năng tích hợp quy mô lớn các nguồn năng lượng tái tạo

Kế hoạch nhằm triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp ngành Công Thương được giao tại Quyết định số 458/QĐ-TTg ngày 20/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án cập nhật triển khai Tuyên bố JETP; huy động nguồn lực tài chính và chuyển giao công nghệ từ các đối tác quốc tế để thực hiện các dự án JETP, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam trên cơ sở phù hợp với điều kiện thực tế của ngành Công Thương và lợi ích quốc gia, dân tộc.

Phấn đấu hình thành 2 trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo

Theo Kế hoạch, trong giai đoạn đến năm 2030, Bộ Công Thương sẽ tập trung xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách và khung pháp lý đồng bộ, tạo môi trường thuận lợi thu hút đầu tư vào các dự án điện gió ngoài khơi, điện mặt trời và hệ thống lưu trữ năng lượng phù hợp với Tuyên bố JETP.

Bộ Công Thương sẽ cập nhật, tổ chức thực hiện Kế hoạch huy động nguồn lực triển khai Tuyên bố JETP và một số dự án JETP với sự hỗ trợ về tài chính, chuyển giao công nghệ của quốc tế.

Cùng với đó, Bộ phối hợp huy động nguồn lực từ các đối tác quốc tế để hỗ trợ triển khai các dự án liên quan đến nâng cấp, xây dựng hạ tầng sản xuất, truyền tải, tích trữ, phân phối và điều hành hệ thống điện thông minh, tiên tiến, hiện đại, có khả năng tích hợp quy mô lớn các nguồn năng lượng tái tạo.

Nguồn lực huy động cũng sẽ được sử dụng để tăng cường điện khí hóa, phát triển nguồn nhân lực, từng bước làm chủ công nghệ hiện đại, tiến tới sản xuất thiết bị phục vụ lĩnh vực năng lượng tái tạo và nâng cao năng lực quản trị ngành năng lượng.

Kế hoạch đặt ra nhiệm vụ phối hợp phát triển công nghiệp năng lượng tái tạo; thúc đẩy công nghiệp chế tạo thiết bị năng lượng tái tạo, thiết bị lưu trữ điện năng; thúc đẩy sản xuất, sử dụng, tồn trữ, vận chuyển và phân phối hydrogen xanh, amoniac xanh.

Đến năm 2030, phấn đấu hình thành 2 trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo tại các khu vực có nhiều tiềm năng.

Quá trình chuyển đổi năng lượng công bằng sẽ được gắn với tạo việc làm mới, đào tạo và đào tạo lại lao động, bảo đảm an sinh xã hội cho các nhóm dễ bị tổn thương; đồng thời khuyến khích người dân, doanh nghiệp tham gia các chương trình sử dụng năng lượng sạch, tiết kiệm và hiệu quả.

Bộ Công Thương cũng đặt mục tiêu chủ động phát triển mạnh mẽ năng lượng tái tạo, phấn đấu nâng tỷ lệ nguồn năng lượng tái tạo đạt khoảng 47% tổng công suất điện; tổng công suất nhiệt điện than không vượt quá khoảng 30,2-31,055 GW; kiểm soát phát thải khí nhà kính từ ngành điện không quá 170 triệu tấn CO₂ tương đương.

Việc thực hiện các mục tiêu này phải phù hợp với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và được triển khai linh hoạt trên cơ sở có sự hỗ trợ thực chất, hiệu quả của các đối tác quốc tế trong khuôn khổ JETP.

Hướng tới tỷ lệ năng lượng tái tạo đạt 80-85% vào năm 2050

Trong giai đoạn sau năm 2030, Bộ Công Thương tiếp tục đề xuất, xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách nhằm hỗ trợ chuyển đổi năng lượng; đưa hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và năng lượng sạch trở thành hoạt động thường xuyên, liên tục của các tổ chức, doanh nghiệp, cộng đồng và người dân, với sự dẫn dắt của Nhà nước và hỗ trợ của quốc tế.

Kế hoạch xác định nhiệm vụ thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp năng lượng tái tạo, năng lượng mới, công nghiệp chế tạo thiết bị, lưu trữ điện, hydrogen xanh và amoniac xanh; nghiên cứu áp dụng công nghệ thu hồi, hấp thụ, lưu trữ và sử dụng CO₂.

Đồng thời, nâng cao năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, chủ động tiếp nhận và làm chủ công nghệ tiên tiến phục vụ quá trình chuyển đổi năng lượng.

Đối với các nhà máy nhiệt điện than có tuổi thọ trên 40 năm nhưng không thể chuyển đổi nhiên liệu, Kế hoạch định hướng dừng hoạt động; đồng thời thực hiện mạnh mẽ các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính.

Đến năm 2050, phấn đấu kiểm soát mức phát thải từ năng lượng không vượt quá 101 triệu tấn CO₂ tương đương, tỷ lệ năng lượng tái tạo đạt khoảng 80-85% tổng năng lượng sơ cấp.

Thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp năng lượng tái tạo, năng lượng mới, công nghiệp chế tạo thiết bị, lưu trữ điện, hydrogen xanh và amoniac xanh; nghiên cứu áp dụng công nghệ thu hồi, hấp thụ, lưu trữ và sử dụng CO₂

Với sự hỗ trợ của các đối tác quốc tế, Việt Nam sẽ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hình thành đội ngũ chuyên gia, kỹ sư giỏi trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và năng lượng mới; góp phần đưa Việt Nam trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của khu vực, đồng thời bảo đảm công bằng xã hội, hài hòa giữa mục tiêu giảm phát thải, tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.

Tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, quy hoạch, cấp phép và huy động vốn

Để thực hiện các mục tiêu trên, Kế hoạch đề ra 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu.

Trước hết, Bộ Công Thương sẽ rà soát, đề xuất các biện pháp tháo gỡ điểm nghẽn, thách thức về thể chế trong quy hoạch, cấp phép và huy động vốn cho các dự án chuyển đổi năng lượng.

Các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội sẽ được nghiên cứu, đề xuất nhằm thu hút, triển khai các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành năng lượng phù hợp với JETP; huy động hỗ trợ về tài chính, công nghệ từ các đối tác quốc tế, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy chuyển đổi năng lượng công bằng.

Bộ Công Thương cũng nghiên cứu sửa đổi, bổ sung và xây dựng khung pháp lý thuận lợi cho đầu tư vào năng lượng mới, năng lượng tái tạo, lưới điện truyền tải kết nối và nâng cao hiệu quả vận hành lưới điện.

Lộ trình giảm dần sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong lĩnh vực điện lực sẽ được xây dựng và tổ chức thực hiện phù hợp với tình hình phát triển đất nước và mức độ hỗ trợ quốc tế.

Kế hoạch đồng thời đặt ra nhiệm vụ nghiên cứu cơ chế đủ mạnh để khuyến khích các hộ sử dụng điện lớn xây dựng hệ thống thu hồi năng lượng gắn với xử lý chất thải; đề xuất chính sách ưu đãi hợp lý để phát triển điện rác, điện sinh khối, điện từ bã mía và hệ thống lưu trữ năng lượng.

Nội dung chuyển đổi năng lượng công bằng sẽ được lồng ghép trong quá trình triển khai chiến lược, quy hoạch phát triển điện lực quốc gia, quy hoạch năng lượng quốc gia và các kế hoạch thực hiện quy hoạch.

Từng bước chuyển đổi điện than sang năng lượng sạch

Đối với các dự án nhiệt điện than chậm tiến độ, gặp khó khăn trong thu xếp vốn hoặc thay đổi cơ cấu chủ đầu tư, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các bộ, ngành và địa phương nghiên cứu, đề xuất phương án xử lý phù hợp với quy định pháp luật.

Kế hoạch thực hiện Tuyên bố chuyển đổi điện than sang năng lượng sạch sẽ được triển khai nhằm từng bước giảm phát thải khí nhà kính tại các nhà máy nhiệt điện than.

Theo đó, các nhà máy sẽ được nghiên cứu chuyển đổi sang sử dụng nguồn nhiên liệu xanh, sạch như đốt kèm sinh khối, amoniac xanh và từng bước chuyển đổi sang đốt hoàn toàn nhiên liệu sạch, phù hợp với Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Các giải pháp quản lý và kỹ thuật cũng sẽ được triển khai để nâng cao hiệu suất các nhà máy điện truyền thống, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong sản xuất, truyền tải, phân phối và tiêu thụ điện; thúc đẩy chuyển đổi từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng sạch.

Đến năm 2050, phấn đấu kiểm soát mức phát thải từ năng lượng không vượt quá 101 triệu tấn CO₂ tương đương, tỷ lệ năng lượng tái tạo đạt khoảng 80–85% tổng năng lượng sơ cấp

Phát triển hệ sinh thái công nghiệp năng lượng tái tạo

Bộ Công Thương sẽ triển khai các nội dung phát triển hệ sinh thái công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo và năng lượng mới theo Quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia, Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia và Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen.

Các nguồn năng lượng tái tạo như thủy điện, điện mặt trời, điện gió trên bờ, điện gió ngoài khơi, năng lượng sóng biển, địa nhiệt và các nguồn năng lượng mới như hydrogen xanh, amoniac xanh tiếp tục được thúc đẩy theo quy hoạch.

Đồng thời, Bộ hỗ trợ, hướng dẫn các địa phương triển khai phương án phát triển năng lượng cấp tỉnh, bảo đảm phù hợp với khả năng vận hành an toàn hệ thống điện quốc gia.

Hai trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo dự kiến bao gồm hoạt động sản xuất, truyền tải và tiêu thụ điện; công nghiệp chế tạo thiết bị năng lượng tái tạo; xây dựng, lắp đặt và các dịch vụ liên quan.

Bộ Công Thương cũng nghiên cứu các giải pháp phát triển điện sinh khối, điện sản xuất từ rác và chất thải rắn, gắn với quy hoạch phát triển điện lực, phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh và yêu cầu xử lý môi trường trong nông nghiệp, lâm nghiệp, chế biến gỗ.

Các quy định về tỷ lệ năng lượng tái tạo đối với hộ tiêu thụ điện lớn; biện pháp khuyến khích phát triển công nghiệp sử dụng hydrogen xanh, amoniac xanh; điện mặt trời mái nhà và điện mặt trời độc lập tại cơ sở, khu dân cư, hộ gia đình cũng sẽ được nghiên cứu, đề xuất.

Nâng cấp lưới điện, phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng

Kế hoạch yêu cầu tăng cường các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả trong lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ, thương mại và dân dụng.

Bộ Công Thương sẽ xây dựng, ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và quy định bắt buộc kèm chế tài đối với việc tuân thủ định mức sử dụng năng lượng trong các ngành công nghiệp; thúc đẩy hệ thống kiểm toán năng lượng và các công ty dịch vụ năng lượng ESCO.

Đối với hệ thống điện, Bộ nghiên cứu áp dụng công nghệ mới trong truyền tải, phân phối; tiếp tục đẩy mạnh lộ trình phát triển hệ thống điện thông minh để tăng khả năng tích hợp năng lượng tái tạo và giảm tổn thất điện năng.

Hợp tác liên kết lưới điện với các nước trong khu vực sẽ được thúc đẩy nhằm tăng khả năng trao đổi điện năng và tận dụng thế mạnh tài nguyên của các quốc gia.

Cùng với phát triển thủy điện tích năng, Kế hoạch đặt ra nhiệm vụ hỗ trợ triển khai công nghệ pin lưu trữ kết hợp điện mặt trời quy mô lớn và các loại hình lưu trữ năng lượng tiên tiến khác; xây dựng cơ chế khuyến khích phụ tải tham gia giảm tải vào giờ cao điểm và chuyển hoạt động sang các giờ có giá điện thấp.

Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo đảm công bằng trong chuyển đổi năng lượng

Bộ Công Thương sẽ huy động nguồn lực từ các đối tác quốc tế để hỗ trợ Việt Nam trở thành trung tâm quốc tế về năng lượng tái tạo, chia sẻ kiến thức, chuyển giao công nghệ, phát triển kỹ năng và tạo điều kiện để các viện nghiên cứu, doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ mới.

Các chương trình nghiên cứu, hội nghị, hội thảo về công nghệ hiện đại, chuyển dịch sang nền kinh tế phát thải thấp, giảm tiêu thụ năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính sẽ được tổ chức.

Kế hoạch cũng đề cập việc hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với sức ép về phát thải carbon đối với hàng hóa xuất khẩu, trong đó có Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh và yêu cầu tham gia thị trường carbon trong nước.

Để bảo đảm công bằng trong chuyển đổi năng lượng, Bộ Công Thương sẽ đánh giá tác động kinh tế, xã hội, môi trường trong từng giai đoạn; hướng dẫn doanh nghiệp, chủ đầu tư tiếp cận Nhóm các đối tác quốc tế, Liên minh tài chính Glasgow vì mục tiêu phát thải ròng bằng “0” và các định chế tài chính trong nước, quốc tế.

Hạ tầng truyền tải, phân phối điện tiếp tục được mở rộng để bảo đảm cơ hội tiếp cận điện năng với giá thành hợp lý cho các đối tượng, đặc biệt phấn đấu 100% số hộ dân nông thôn được sử dụng điện.

Các cơ chế hỗ trợ hợp lý cho nhóm bị ảnh hưởng, dễ bị tổn thương và có thu nhập thấp sẽ được nghiên cứu, đề xuất.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương sẽ nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động; đào tạo, đào tạo lại nguồn nhân lực chất lượng cao; xây dựng khung kỹ năng, tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia và cập nhật chương trình đào tạo phù hợp với yêu cầu việc làm xanh, ngành nghề mới.

Thy Thảo