Khẩn trương sắp xếp trường học

Sau sắp xếp, phường Minh Xuân giảm 13 trường mầm non, tiểu học, THCS công lập. Trong ảnh: Giờ thể dục giữa giờ tại Trường THCS Lê Quý Đôn, phường Minh Xuân.

Tháo gỡ những "nút thắt" đặc thù

Tuyên Quang là tỉnh miền núi, nhiều nơi có địa hình bị chia cắt mạnh, khoảng cách giữa các thôn bản xa xôi, giao thông gặp nhiều trở ngại, nhất là trong mùa mưa lũ. Nhiều năm qua, quy mô trường lớp ở cấp mầm non, tiểu học và trung học cơ sở còn nhỏ lẻ, phân tán. Tính bình quân mỗi trường mầm non chỉ có khoảng 235 trẻ, còn tiểu học và trung học cơ sở đạt khoảng 525 học sinh. Cùng với đó các điểm trường lẻ khiến nguồn lực đầu tư bị chia nhỏ, đội ngũ giáo viên bị phân tán, chất lượng dạy và học chưa thật sự đồng đều giữa các vùng.

Cùng với đó, việc sắp xếp lại trường, lớp học trên địa bàn tỉnh cũng gặp phải không ít những khó khăn, thách thức. Khi chuyển các điểm trường lẻ về trường chính, quãng đường di chuyển của học sinh xa hơn, tạo tâm lý lo lắng cho phụ huynh. Trong khi đó, hệ thống cơ sở vật chất tại nhiều trường chính chưa thể hoàn thiện đồng bộ ngay lập tức để tiếp nhận số lượng lớn học sinh, đặc biệt là hệ thống nhà ở bán trú, nhà ăn và công trình vệ sinh. Theo báo cáo tại Đề án phát triển giáo dục và đào tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, giáo dục vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới vẫn đứng trước nhiều thách thức. Toàn tỉnh mới có 70,7% phòng học được kiên cố hóa, thấp hơn mức bình quân cả nước (89,6%); 1.803 điểm trường lẻ vẫn phân tán; nhiều trường còn thiếu phòng học bộ môn, khu nội trú, bán trú, nhà công vụ giáo viên và trang, thiết bị dạy học. Cùng với đó nếu việc bố trí cán bộ, giáo viên nếu không hợp lý sẽ dẫn đến thiếu, thừa cục bộ tại các cơ sở giáo dục…

Trước thực trạng đó, tỉnh Tuyên Quang quán triệt sâu sắc quan điểm không thực hiện cơ học, máy móc hay dồn ép tiến độ bằng mọi giá. Tỉnh lựa chọn cách làm cẩn trọng, lấy người học làm trung tâm và bảo đảm tuyệt đối quyền được đến trường của mọi học sinh. Các ngành chức năng đã tiến hành khảo sát toàn diện từng địa bàn, đánh giá kỹ lưỡng điều kiện địa lý, giao thông, cơ sở vật chất và quy mô dân số trước khi ban hành phương án sắp xếp, bố trí lại trường, lớp học theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Công tác dân vận, đối thoại trực tiếp với Nhân dân được tăng cường nhằm tạo sự đồng thuận sâu rộng từ cơ sở.

Đồng chí Vũ Văn Dũng, Trưởng phòng Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết: Phương án sắp xếp được tính toán rất kỹ dựa trên điều kiện thực tế của tỉnh và mỗi địa phương. Nhiều phụ huynh ban đầu lo sau sắp xếp con em mình phải đi học xa, nhưng khi được chính quyền địa phương, nhà trường tuyên truyền, giải thích về điều kiện học tập tốt hơn tại trường chính, phụ huynh đã đồng tình ủng hộ.

Tại xã biên giới Thanh Thủy, từ 5 trường sau sắp xếp chỉ còn 1 trường mầm non, 1 trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS và 1 trường THPT. Tuy nhiên sau sắp xếp số lượng cán bộ quản lý thừa so với quy định và ngành giáo dục, chính quyền địa phương đã có phương án điều chuyển, bố trí hợp lý, tránh xáo trộn hay ảnh hưởng đến công tác quản lý, dạy học. Cô giáo Đào Thị Thu Hà, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Thanh Thủy cho biết: Các thầy cô giáo đều đã nhận thức đầy đủ về tinh thần, chủ trương sắp xếp trường lớp học vì mục tiêu phát triển bền vững và để tập trung nguồn lực, nhân lực phát triển giáo dục và đào tạo.

Lãnh đạo xã Đồng Văn kiểm tra công tác sắp xếp trường học trên địa bàn và cơ sở vật chất, trường lớp học chuẩn bị cho năm học mới. Ảnh: Dương Dìn

Tinh gọn để bứt phá, phát triển

Thực hiện theo chỉ đạo của Trung ương, tỉnh Tuyên Quang đã khẩn trương chỉ đạo, thực hiện sắp xếp lại các cơ sở giáo dục cho phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay. Ngày 31/7/2026, UBND tỉnh Tuyên Quang ban hành Phương án số 158/PA-UBND về tổng thể sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên công lập phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn tỉnh. Phương án đặt ra mục tiêu giảm từ 30% trở lên số đầu mối cơ sở giáo dục công lập toàn tỉnh trước ngày 30/8/2026. Kết quả thực hiện cho thấy sự quyết liệt vượt bậc: toàn tỉnh giảm từ 1.063 cơ sở xuống còn 578 cơ sở, tương ứng tỷ lệ giảm 45,6%. Trong đó, trường mầm non giảm 50,6%, trường tiểu học giảm 66,7%, trường trung học cơ sở giảm 70%, các trung tâm giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp giảm 66,7% đầu mối quản lý.

Điểm đột phá trong đợt sắp xếp này là việc áp dụng linh hoạt hai mô hình quản trị hiện đại: Trường một cấp học quy mô lớn và Trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn. Mô hình mới vận hành theo cấu trúc gồm một điểm trường chính và các phân hiệu, sử dụng chung bộ máy hành chính - nhân sự, tài chính và tài sản. Cách làm này vừa giữ ổn định quy mô học sinh tại các phân hiệu lẻ để tránh rào cản di chuyển, vừa giảm mạnh biên chế quản lý gián tiếp nhằm tập trung nguồn lực cho biên chế trực tiếp giảng dạy.

Theo báo cáo của ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh, có thời điểm toàn tỉnh còn thiếu hơn 2.000 giáo viên. Việc này đã ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng dạy và học, chính vì thế việc sắp xếp cơ sở giáo dục, thực hiện linh động trong điều chuyển giáo viên hay tổ chức dạy học giữa điểm trường chính và các phân hiệu sẽ giúp tiết kiệm biên chế, tổ chức dạy học phù hợp và hiệu quả hơn. Thầy giáo Ma Văn Tuân, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Năng Khả, xã Nà Hang cho biết, sau khi sắp xếp sáp nhập giữa trường tiểu học và THCS, cơ sở vật chất tập trung hơn, việc bố trí giáo viên hợp lý nên trường không còn tình trạng thiếu cán bộ, giáo viên và nhân viên nữa. Đó là những điều kiện thuận lợi tạo động lực để nhà trường nâng cao chất lượng giáo dục trong thời gian tới.

Việc chuyển trọng tâm từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển giáo dục hiện đại trên nền tảng số là chìa khóa then chốt. Ngành Giáo dục đang tập trung tối đa cho công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực quản lý và trình độ chuyên môn cho đội ngũ nhà giáo, đáp ứng với yêu cầu đổi mới của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Song song với tái cấu trúc bộ máy, bài toán sắp xếp đội ngũ cán bộ, giáo viên dôi dư sau sáp nhập được địa phương giải quyết thấu đáo, nhân văn. Cán bộ quản lý dôi dư được phân công nhiệm vụ phụ trách các phân hiệu, chuyển đổi sang công chức chuyên trách giáo dục cấp xã, hoặc điều hòa biên chế cho những vùng còn thiếu. Việc điều động, biệt phái giáo viên dạy liên trường giúp giải quyết triệt để tình trạng thừa thiếu cục bộ theo môn học.

Đồng chí Ngô Tuấn Anh, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Minh Xuân cho biết: Là một trong những phường có nhiều trường học nên phòng đã chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền về phương án sắp xếp trường lớp học cho phù hợp. Theo đó, sau khi sắp xếp toàn phường còn 9/22 trường mầm non, tiểu học, THCS công lập, so với thời điểm 1-7-2025 giảm 13 trường, đạt tỷ lệ 59,09%. Cùng với việc sắp xếp, giảm các trường học thì phương án về bố trí cán bộ quản lý, giáo viên cũng đang được thực hiện khẩn trương để đi vào vận hành ngay, chuẩn bị sẵn sàng cho năm học mới 2026 - 2027.

Khi thực hiện sắp xếp các cơ sở giáo dục, các địa phương đều đã xây dựng phương án chi tiết và lộ trình rõ ràng để giải quyết bài toán dôi dư sau sáp nhập. Bản thân các cán bộ quản lý như Hiệu trưởng, Hiệu phó hay các thầy cô giáo đều ý thức rõ trách nhiệm, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ mới được tổ chức phân công, cống hiến hết mình dù ở bất cứ đâu. Với sự vào cuộc đồng lòng của cả hệ thống chính trị cùng tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, nhà giáo chắc chắn sẽ tạo nên động lực mạnh mẽ để giáo dục Tuyên Quang bước vào năm học mới với diện mạo mới tinh gọn hơn với những mục tiêu về nâng cao hiệu quả quản trị và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Bài, ảnh: Huy Hoàng

Sắp xếp hợp lý

Đồng chí Chẩu Thị Khuyên Chủ tịch UBND xã Minh Quang

Việc sắp xếp lại mạng lưới trường lớp là chủ trương lớn, tạo động lực nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, bài toán khó nhất tại cấp xã khi thực hiện sáp nhập chính là công tác cán bộ, đặc biệt là xử lý tình trạng dôi dư cán bộ quản lý và sắp xếp đội ngũ giáo viên.

Để tháo gỡ, cấp ủy, chính quyền xã Minh Quang xác định quá trình đánh giá, lựa chọn hiệu trưởng, phó hiệu trưởng phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, công bằng, kế thừa, ổn định và kiên quyết ngăn chặn các biểu hiện tiêu cực. Đối với cán bộ dôi dư, địa phương ưu tiên điều chuyển trong nội bộ trường, điều động giữa các trường, cơ quan, đơn vị trên địa bàn xã, bố trí sang vị trí việc làm khác phù hợp, đề nghị điều động giữa các xã khi còn nhu cầu và giải quyết nghỉ theo chế độ đối với người đủ điều kiện. Công tác tư tưởng được đặt lên hàng đầu thông qua đối thoại trực tiếp, bảo vệ quyền lợi chính đáng để cán bộ quản lý, giáo viên yên tâm công tác.

Sẵn sàng nhận nhiệm vụ

Cô giáo Hoàng Thị Hiền Hiệu trưởng Trường Mầm non Pải Lủng, xã Đồng Văn

Việc sáp nhập, sắp xếp tổ chức bộ máy các trường học là chủ trương quan trọng, tạo ra những thay đổi về cơ cấu tổ chức, đội ngũ, quy mô và phương thức quản lý. Đây vừa là yêu cầu, vừa là cơ hội để mỗi cán bộ quản lý, giáo viên đổi mới, thích ứng và nâng cao hiệu quả công việc. Dù được tổ chức phân công thực hiện nhiệm vụ ở vị trí nào, tôi luôn xác định sẽ sẵn sàng nhận nhiệm vụ, đặt lợi ích chung lên trên hết. Trước những thay đổi, bản thân cần giữ vững tâm lý, gương mẫu, chủ động vượt qua khó khăn, áp lực và đối diện với những thách thức mới. Đặc biệt, sau sáp nhập, việc kết nối, xây dựng sự đoàn kết trong tập thể có ý nghĩa quan trọng. Người cán bộ quản lý cần phát huy tinh thần trách nhiệm, lắng nghe, tạo sự đồng thuận, đồng thời đổi mới phương thức quản trị trường học theo hướng khoa học, hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ.

Kỳ vọng điều kiện dạy và học tốt hơn

Thầy giáo La Văn Đông Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Yên Hương, xã Yên Phú

Theo phương án sắp xếp, Trường Tiểu học Yên Phú sẽ sáp nhập với Trường Tiểu học Yên Hương. Sau sáp nhập, nhà trường dự kiến có trên 800 học sinh, khoảng 55 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên.

Để chuẩn bị cho năm học mới, đến nay nhà trường đã chủ động dọn dẹp phòng học, phòng chức năng, rà soát, sắp xếp cơ sở vật chất, bảo đảm các điều kiện cần thiết để đón học sinh. Tôi sẽ cùng Ban Giám hiệu và các thầy, cô giáo phối hợp để sớm ổn định công việc, duy trì nền nếp dạy và học, bảo đảm việc học của học sinh không bị gián đoạn. Tôi kỳ vọng sau sáp nhập, nhà trường sẽ có điều kiện tốt hơn về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, qua đó giúp giáo viên thuận lợi hơn trong giảng dạy và học sinh có môi trường học tập tốt hơn.

Đáp ứng yêu cầu đổi mới

Cô giáo Vũ Hà Anh Giáo viên Trường Tiểu học Vĩnh Lợi, xã Bình Ca

Theo phương án dự kiến, Trường Tiểu học Vĩnh Lợi sẽ được sắp xếp sáp nhập với trường Tiểu học Thượng Ấm, Tiểu học Cấp Tiến, đội ngũ giáo viên cơ bản được giữ ổn định và bố trí theo vị trí việc làm, phù hợp với môn học, hoạt động giáo dục và quy mô số lớp của từng trường. Đây là điều kiện để giáo viên yên tâm công tác, phát huy năng lực chuyên môn, tiếp tục hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Tôi tin rằng với sự quan tâm của các cấp, ngành cùng tinh thần trách nhiệm, đoàn kết của đội ngũ giáo viên, việc sáp nhập sẽ được triển khai thuận lợi, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng yêu cầu đổi mới trong giai đoạn hiện nay.

Chủ động phối hợp với nhà trường

Anh Sải Seo Tường Thôn Cóc Sọc, xã Thàng Tín

Sau sáp nhập trường, từ điểm trường cũ thôn Cóc Sọc sang điểm trường chính Trường PTDTBT Tiểu học Pố Lồ quãng đường đi đến lớp của con tôi dài hơn 7 km. Trước những thay đổi này, vợ chồng tôi sẽ sắp xếp lại công việc, bố trí thời gian phù hợp để đưa đón con, nhất là trong thời gian đầu khi các cháu làm quen với môi trường học tập mới. Tôi nghĩ mỗi gia đình cần có sự chuẩn bị và chia sẻ với chủ trương chung, bởi mục tiêu cuối cùng là tạo điều kiện để con em được học tập trong môi trường tốt hơn. Vì vậy, phụ huynh chúng tôi sẵn sàng phối hợp với nhà trường, chính quyền địa phương để tìm giải pháp phù hợp, tạo điều kiện tốt nhất để các con yên tâm học tập, không vì việc sắp xếp trường lớp mà ảnh hưởng đến việc học.

Tuyên Quang khẩn trương sắp xếp cơ sở giáo dục, giảm đầu mối trường học để tối ưu hóa nguồn lực, đổi mới quản trị và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.