Góp ý hoàn thiện chính sách bồi thường của Nhà nước và cơ chế thúc đẩy đổi mới sáng tạo

Đại biểu Hồ Thị Kim Ngân góp ý nhiều nội dung liên quan đến dự thảo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Bày tỏ sự đồng tình đối với Tờ trình của Chính phủ, đại biểu Hồ Thị Kim Ngân (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên) đánh giá cao nội dung sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sau 8 năm thi hành. Việc sửa đổi, bổ sung lần này nhằm kịp thời khắc phục những tồn tại, hạn chế trong thực tiễn, đồng thời bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các văn bản pháp luật mới được điều chỉnh gần đây như Luật Tố tụng hành chính, Luật Tố cáo, Luật Quản lý thuế, Luật Xử lý vi phạm hành chính...

Góp ý về khoản 10 Điều 1 dự thảo (sửa đổi Điều 29 Luật hiện hành), đại biểu cho rằng việc chỉ liệt kê một số quyền cụ thể (như chức vụ, việc làm, quyền học tập...) có thể chưa bao quát hết các tình huống phát sinh trong thực tế. Đại biểu đề xuất bổ sung quy định mang tính nguyên tắc: “Khôi phục các quyền, lợi ích hợp pháp khác của người bị thiệt hại theo quy định của pháp luật nếu các quyền, lợi ích đó bị xâm phạm trực tiếp do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra”.

Về hồ sơ yêu cầu bồi thường (khoản 13 Điều 1), đại biểu đề xuất quy định rõ trách nhiệm của cơ quan giải quyết trong việc chủ động khai thác, truy xuất dữ liệu từ các hệ thống thông tin quốc gia. Cơ quan nhà nước không được yêu cầu người dân cung cấp lại những tài liệu, thông tin đã có trên cơ sở dữ liệu dùng chung, qua đó đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính cho người thụ hưởng.

Đánh giá cao việc dự thảo nâng mức tạm ứng kinh phí bồi thường từ “không dưới 50%” lên “không dưới 75%”, đại biểu đề nghị bổ sung thêm nguyên tắc ưu tiên hoặc giao Chính phủ quy định tiêu chí tạm ứng ở mức cao hơn cho các trường hợp đặc biệt khó khăn (hộ nghèo, người cao tuổi, trẻ em, người mắc bệnh hiểm nghèo...) cần kinh phí gấp để cấp cứu, điều trị. Quy định này giúp tăng tính nhân văn của chính sách mà vẫn giữ nguyên thẩm quyền quyết định của Thủ trưởng cơ quan giải quyết bồi thường.

Đại biểu Nguyễn Thị Thủy góp ý về dự thảo Nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Góp ý đối với khoản 2 Điều 6 về “Loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro gây thiệt hại” trong ứng dụng khoa học công nghệ, đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) đề nghị cơ quan soạn thảo cần rà soát, đảm bảo mạch lạc giữa tên điều và nội dung khoản. Đại biểu kiến nghị nâng cao tính pháp lý và chính sách bảo vệ cán bộ của quy định này.

Theo Bộ luật Hình sự (từ Điều 20 đến Điều 26), chương về loại trừ trách nhiệm hình sự khẳng định thẳng thắn các trường hợp thuộc bối cảnh này “không coi là tội phạm và không bị xử lý hình sự”. Đại biểu đề xuất dự thảo Nghị quyết không nên chỉ dùng cụm từ chung chung là “được loại trừ trách nhiệm hình sự”, mà phải tuyên bố mạnh mẽ tương tự Điều 25 Bộ luật Hình sự: Khẳng định rõ đối với những người gây thiệt hại trong hoạt động đổi mới sáng tạo nhưng đã tuân thủ đúng quy trình, quy định và áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa thì “không phải là tội phạm”. Việc tuyên rõ không phải là tội phạm mới phản ánh đúng bản chất pháp lý và giúp người thực hiện nhiệm vụ hoàn toàn yên tâm.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên tại phiên thảo luận tổ.

Thảo luận các nội dung dự thảo Nghị quyết, theo đại biểu Nguyễn Đăng Bình, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên, đối với trường hợp gặp rủi ro thiệt hại do ứng dụng khoa học và công nghệ, Điều 25 Bộ luật Hình sự hiện hành đã quy định và đề cập đến cả yếu tố “thử nghiệm”. Do đó, việc dự thảo Nghị quyết chỉ giới hạn trong phạm vi “ứng dụng khoa học và công nghệ” là chưa bao quát hết thực tiễn sinh động của hoạt động này.

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên Nguyễn Đăng Bình thảo luận tại tổ.

Đại biểu kiến nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu mở rộng phạm vi điều chỉnh thành “trong quá trình tổ chức các hoạt động khoa học - công nghệ” hoặc “trong lĩnh vực khoa học - công nghệ”. Cách tiếp cận theo hướng rộng hơn này sẽ bao hàm đầy đủ cả các hoạt động nghiên cứu, thực nghiệm và ứng dụng. Điều này không chỉ bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành mà còn tạo hành lang pháp lý an toàn, giúp các nhà khoa học và cán bộ quản lý yên tâm dấn thân, đổi mới sáng tạo.

Phản ánh sự chưa thống nhất giữa tên gọi của điều luật và nội dung thể hiện tại khoản 2, Điều 6, đại biểu Nguyễn Đăng Bình đề nghị cơ quan soạn thảo cần rà soát, chỉnh sửa kỹ thuật lập quy để bảo đảm tính chuẩn xác và tính khả thi khi ban hành.

Triệu Tuyên