ĐBQH: Cần bảo vệ đúng người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung

Cần thống nhất với Luật Phòng, chống tham nhũng

Góp ý vào Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) bày tỏ thống nhất với việc bổ sung trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong trường hợp cơ quan có thẩm quyền không áp dụng, áp dụng không kịp thời hoặc áp dụng không đúng biện pháp bảo vệ, dẫn đến thiệt hại đối với người được bảo vệ.

ĐBQH Dương Khắc Mai. Ảnh: Media Quốc hội

Tuy nhiên, theo đại biểu, dự thảo cần làm rõ nội hàm pháp lý của khái niệm "tiêu cực", đồng thời xác định cụ thể đối tượng được bảo vệ, cơ quan có trách nhiệm bảo vệ, thời điểm phát sinh nghĩa vụ bảo vệ, các biện pháp phải áp dụng và căn cứ xác định quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm với thiệt hại xảy ra. Nếu thiếu các điều kiện này, quyền được ghi nhận trong luật sẽ khó được thực thi trên thực tế.

Đại biểu cũng đề nghị rà soát, sửa đổi đồng bộ với Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và Luật Tố cáo, đồng thời tách các nội dung sửa đổi liên quan thành một điều riêng để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

ĐBQH Lê Thị Nga. Ảnh: Media Quốc hội

Còn Đại biểu Lê Thị Nga (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) cho rằng quy định về người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong dự thảo luật vẫn chưa thật sự thống nhất với Luật Phòng, chống tham nhũng.

Theo dự thảo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được xác định là cá nhân thực hiện phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ và quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.

Tuy nhiên, đại biểu chỉ ra rằng Luật Phòng, chống tham nhũng hiện hành còn quy định về việc báo cáo hành vi tham nhũng và ghi nhận quyền phản ánh của cả cá nhân lẫn tổ chức. Vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo cần bổ sung trường hợp báo cáo hành vi tham nhũng cũng như bổ sung chủ thể phản ánh là tổ chức để bảo đảm sự thống nhất giữa hai đạo luật.

Làm rõ các khái niệm để tránh cách hiểu khác nhau

Góp ý vào Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, Đại biểu Lê Văn Thế (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) cho rằng Điều 4 của dự thảo Nghị quyết đang sử dụng nhiều khái niệm quan trọng nhưng còn mang tính định tính như "vì lợi ích chung", "không tham nhũng", "hậu quả thiệt hại", "hiệu quả KT-XH" hay "không có khiếu nại, tố cáo".

Theo đại biểu, đây đều là những khái niệm có ý nghĩa chính sách rất lớn. Nếu không được lượng hóa bằng các tiêu chí pháp lý cụ thể sẽ dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất giữa các cơ quan, địa phương, thậm chí giữa những vụ việc tương tự. Do đó, Điều 4 cần được bổ sung các tiêu chí nhận diện tối thiểu.

ĐBQH Lê Văn Thế. Ảnh: Media Quốc hội

Đại biểu đề xuất quy định rõ "vì lợi ích chung" phải là hành vi được thực hiện trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn được giao; nhằm phục vụ lợi ích quốc gia, cộng đồng hoặc sự phát triển KT-XH; không nhằm vụ lợi cá nhân, không tạo lợi ích nhóm và có đầy đủ hồ sơ, căn cứ để kiểm tra, đối chiếu. Các khái niệm khác cũng cần được xác định bằng các dấu hiệu pháp lý cụ thể để bảo đảm tính dự báo và khả năng áp dụng thống nhất.

Bên cạnh đó, đại biểu Lê Văn Thế đề nghị bỏ khoản 6 Điều 5 của dự thảo Nghị quyết quy định điều kiện "người thực hiện hành vi vi phạm đã khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và xử lý tội phạm". Theo đại biểu, nội dung này đã được điều chỉnh trong pháp luật hình sự và tố tụng hình sự nên không nên tiếp tục coi là điều kiện bắt buộc để được miễn truy cứu trách nhiệm hình sự theo Nghị quyết.

Thay vào đó, Điều 5 nên tập trung vào các điều kiện cốt lõi của chính sách như người thực hiện không tham nhũng, hành động vì lợi ích chung, mang lại hiệu quả KT-XH, không còn khiếu nại, tố cáo hoặc đã được giải quyết dứt điểm, đồng thời không gây thất thoát, lãng phí hoặc đã khắc phục toàn bộ hậu quả. Theo đại biểu, quy định theo hướng này sẽ bảo đảm đúng mục tiêu của Nghị quyết là khuyến khích, bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Đại biểu Mai Thị Phương Hoa. Ảnh: Media Quốc hội

Trong khi đó, đại biểu Mai Thị Phương Hoa (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) khẳng định, việc Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng KHCN đổi mới sáng tạo và chuyển số rất quan trọng.

Về nguyên tắc thực hiện quy định tại Điều 3, dự thảo Nghị quyết có quy định là khuyến khích bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung, đại biểu cho rằng, quy định này đã cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng, nhưng đặt trong bối cảnh chúng ta đang khuyến khích kinh tế tư nhân, liệu có được áp dụng cơ chế chính sách đặc thù đối với khu vực tư nhân hay không?

Lê Bảo