Đề xuất hoàn thiện cơ chế pháp lý cho các dự án đô thị lấn biển

Thảo luận về dự thảo Luật Phát triển đô thị, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) đề nghị hoàn thiện khung pháp lý cho các dự án khu đô thị lấn biển theo hướng minh bạch, ổn định, có tính dài hạn; kiểm soát chặt chẽ các yêu cầu về môi trường, quốc phòng, an ninh và năng lực nhà đầu tư.

Cần đánh giá đầy đủ tác động trước khi quyết định lấn biển

Đại biểu Dương Khắc Mai cho rằng, Việt Nam có hơn 3.000km bờ biển, là quốc gia biển với định hướng hướng biển để khai thác tiềm năng, lợi thế, tạo nguồn lực cho phát triển đất nước và từng địa phương. Đây là tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Đại biểu tán thành việc luật hóa cơ chế, chính sách đối với dự án khu đô thị lấn biển. Theo đại biểu, đây không chỉ là vấn đề tạo thêm quỹ đất cho phát triển đô thị mà còn là mở rộng không gian phát triển quốc gia ra biển, khai thác hiệu quả hơn nguồn lực biển, hình thành các cực tăng trưởng mới và huy động nguồn lực lớn từ khu vực ngoài nhà nước. Do đó, khi đưa nội dung này vào luật, đại biểu cho rằng, cần tiếp cận theo hướng xây dựng một khung khổ pháp lý chung, ổn định, có khả năng áp dụng trong dài hạn, không chỉ để xử lý một dự án hoặc một địa phương cụ thể. Địa phương nào có điều kiện, dự án phù hợp và đáp ứng đầy đủ yêu cầu của luật thì phải có cơ sở để tiếp cận, tổ chức thực hiện.

Về phạm vi, nguyên tắc áp dụng cơ chế đối với dự án khu đô thị lấn biển, đại biểu thống nhất với việc bổ sung Điều 18a để luật hóa cơ chế, chính sách đối với dự án này. Các nguyên tắc về quy hoạch, quốc phòng, an ninh, chủ quyền, tài nguyên, môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, kết nối hạ tầng và bảo đảm quyền tiếp cận của người dân là những yêu cầu cần thiết.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị, cần làm rõ hơn phạm vi và cơ chế áp dụng. Theo đại biểu, quy định trường hợp áp dụng Điều 18a thực hiện theo quyết định của cấp có thẩm quyền cần được xác định rõ nội hàm thẩm quyền và căn cứ quyết định, tránh cách hiểu rằng ngoài việc đáp ứng các điều kiện của luật, dự án còn phải thực hiện thêm một thủ tục để được áp dụng cơ chế.

“Khi đã luật hóa chính sách thì cần bảo đảm nguyên tắc, điều kiện áp dụng phải rõ ràng, khách quan và có khả năng áp dụng thống nhất”, đại biểu Dương Khắc Mai nhấn mạnh.

Đại biểu cũng đề nghị, nghiên cứu mở rộng cách tiếp cận đối với các hình thức lấn biển gắn trực tiếp với đất liền. Theo đại biểu, dù khác nhau về quy mô, tính chất và mức độ tác động, các hình thức này đều đặt ra yêu cầu về quy hoạch, hạ tầng, môi trường, quốc phòng, an ninh và khai thác hiệu quả không gian biển.

Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) hoàn toàn tán thành việc tích hợp cơ chế, chính sách đối với xây dựng khu đô thị lấn biển vào dự thảo Luật Phát triển đô thị, nhằm thu hút nguồn lực đầu tư và mở rộng không gian khai thác tiềm năng, lợi thế của biển.

Đại biểu cho rằng, điều này càng có ý nghĩa đối với các tỉnh ven biển miền Trung có điều kiện mở rộng không gian phát triển đô thị, khai thác tiềm năng, lợi thế của biển phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, việc quyết định xây dựng khu đô thị biển mới phải dựa trên đánh giá đầy đủ về điều kiện tự nhiên, địa chất, địa mạo, thủy văn, hải văn, dòng chảy, độ sâu, bùn cát, hệ sinh thái và đa dạng sinh học; đánh giá tác động của dự án đối với khu vực lân biển và khu vực lân cận; bảo đảm khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, nước biển dâng, thiên tai và các tác động môi trường khác.

Theo đại biểu Lê Hữu Trí, những nội dung này cần được quy định thành một thủ tục bắt buộc và thực hiện nghiêm ngặt, giao cho một tổ chức gồm đại diện các cơ quan chuyên môn có năng lực thẩm định. Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm của cá nhân tham gia thẩm định, chịu trách nhiệm về tính đúng đắn, chính xác của kết luận thẩm định.

Đại biểu cũng đặt vấn đề về thời điểm thực hiện đánh giá tác động của hoạt động lấn biển. Theo đại biểu, điều kiện cần và đủ để thực hiện hoạt động lấn biển xây dựng khu đô thị là phải phù hợp với quy hoạch tổng thể hoặc quy hoạch chung cấp tỉnh. Vì vậy, việc đánh giá tác động của hoạt động lấn biển cần được thực hiện ngay từ giai đoạn nghiên cứu, lập quy hoạch, không nên chờ đến khi lập dự án hoặc quyết định chủ trương đầu tư.

Đô thị lấn biển phải tính đến rủi ro vượt ranh giới địa phương

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) cho rằng, lấn biển hiện đã có chủ trương và một số địa phương đã triển khai các dự án. Tuy nhiên, Việt Nam chưa có cơ chế đặc thù và hành lang pháp lý đầy đủ để phát triển lĩnh vực này. Đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, bổ sung các quy định khung trong luật, làm cơ sở để Chính phủ ban hành nghị định, bảo đảm không vượt quá quy định của luật.

Theo đại biểu, việc bổ sung nội dung liên quan đến dự án xây dựng khu đô thị lấn biển vào Luật Phát triển đô thị là cần thiết và kịp thời. Cơ chế này cần được áp dụng chung cho các đô thị có biển, tạo điều kiện để những địa phương có nhu cầu, đủ điều kiện và có dự án phù hợp được nghiên cứu, triển khai.

Về phân cấp, phân quyền, đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng, đây là lĩnh vực chưa có nhiều tiền lệ. Vì vậy, cần quy định cụ thể hơn trách nhiệm, thẩm quyền của chính quyền địa phương nơi có khu vực lấn biển để bảo đảm việc tổ chức thực hiện hiệu quả, đúng quy định pháp luật về chính quyền địa phương. Đại biểu cũng đề nghị làm rõ phạm vi điều chỉnh đối với hoạt động lấn biển từ khu vực đất liền ra biển, cũng như cơ chế áp dụng đối với những trường hợp này.

Về quy mô đầu tư và nhà đầu tư chiến lược, đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng, mức vốn từ 100.000 tỷ đồng trở lên là rất lớn và việc quy định đối tượng nhà đầu tư chiến lược là cần thiết. Theo đại biểu, nếu chưa thể quy định cụ thể ngay trong luật, cần có cơ chế giao Chính phủ quy định chi tiết, nhằm bảo đảm các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, môi trường sinh thái biển và hàng hải khi hình thành khu đô thị trên biển.

Các đại biểu Quốc hội thảo luận ở hội trường sáng 22-8. Ảnh: Quochoi.vn

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) bày tỏ ủng hộ việc xây dựng cơ chế đặc thù để hình thành các cực tăng trưởng mới từ kinh tế biển. “Ưu đãi càng mạnh, phân quyền càng sâu thì rủi ro về sau càng lớn; cơ chế càng đặc biệt, quy mô càng lớn thì giới hạn thẩm quyền và cơ chế kiểm soát càng phải được quy định chặt trong luật”, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn nhấn mạnh.

Từ đó, đại biểu đề nghị, làm rõ phạm vi áp dụng cơ chế đối với các địa phương khác và bổ sung nguyên tắc phối hợp liên tỉnh. Đại biểu đề nghị bổ sung các nguyên tắc bảo vệ vùng nước, cảng biển, luồng hàng hải, khu neo đậu tránh trú bão; quy định rõ cơ chế phối hợp vùng đối với các dự án có tác động liên tỉnh.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng đề nghị, làm rõ cơ chế chuyển nhượng dự án, trách nhiệm của bên nhận chuyển nhượng và việc kế thừa các nghĩa vụ về vốn, tiến độ, môi trường, quốc phòng - an ninh. Theo đại biểu, các quy định về thời hạn hoạt động, chuyển nhượng sớm và ưu đãi mạnh cần được cân nhắc để tránh làm lệch mục tiêu từ phát triển đô thị sang khai thác giá trị của phần đất mới hình thành.

Đối với trách nhiệm môi trường và hạ tầng, đại biểu đánh giá, việc dự thảo bổ sung yêu cầu đánh giá địa chất, thủy văn, hải văn, dòng chảy, hệ sinh thái là tích cực. Tuy nhiên, trách nhiệm của nhà đầu tư cần được bảo đảm bằng các công cụ tài chính trong suốt vòng đời dự án. Theo đó, đại biểu đề nghị, quy định nguyên tắc ký quỹ phục hồi môi trường biển, nguồn kinh phí duy tu, chống xói lở và trách nhiệm xử lý tài sản sau khi dự án kết thúc.

Đình Hiệp