Đề xuất tích hợp cơ chế đặc thù khu đô thị lấn biển vào Luật Phát triển đô thị

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH

Áp dụng cơ chế đặc thù với dự án đầu tư từ 100.000 tỷ đồng

Chiều 20/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về nội dung cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào Dự án Luật Phát triển đô thị.

Trình bày Tờ trình nội dung này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc xây dựng cơ chế, chính sách nhằm thể chế hóa các chủ trương xây dựng, phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, quản lý, khai thác hiệu quả không gian lấn biển, khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng; đồng thời thực hiện ý kiến của Bộ Chính trị về rà soát cơ chế chung áp dụng cho các dự án đô thị lấn biển.

Qua rà soát, Chính phủ xác định 3 đặc thù cần được xem xét, xử lý, gồm: Đảo chưa tồn tại trên thực địa khi lập quy hoạch; quy mô vốn lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài; khối lượng vật liệu san lấp rất lớn, tương tự các dự án quan trọng quốc gia. Do đó, cơ chế được đề xuất chỉ điều chỉnh những vấn đề đặc thù của việc hình thành khu đô thị trên đảo nhân tạo, không điều chỉnh hoạt động lấn biển nói chung.

Về nguyên tắc, Dự thảo đề xuất điều chỉnh với các dự án có quy mô vốn đầu tư từ 100.000 tỷ đồng trở lên; các dự án dưới ngưỡng này thực hiện theo pháp luật về đất đai.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình tóm tắt về cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị. Ảnh: VPQH

Các nội dung về quản lý, sử dụng khu vực biển; giao đất, cho thuê đất; giá đất; nghĩa vụ tài chính; đăng ký đất đai và quyền của người sử dụng đất được dẫn chiếu sang Luật Đất đai, nhằm bảo đảm không hình thành hai chế độ pháp lý cùng điều chỉnh một thửa đất.

Đối với nhà đầu tư chiến lược thực hiện dự án có quy mô từ 100.000 tỷ đồng đến 200.000 tỷ đồng phải có vốn chủ sở hữu tối thiểu bằng 15% tổng vốn đầu tư; dự án trên 200.000 tỷ đồng phải có vốn chủ sở hữu tối thiểu 10%.

Nhà đầu tư chiến lược được chuyển nhượng một phần dự án, nhưng không quá 50% tổng diện tích đã được xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Thời gian hoạt động của dự án không quá 70 năm; các điều kiện cụ thể do HĐND cấp tỉnh quy định…

Về quy hoạch, nhà đầu tư chiến lược được tổ chức lập điều chỉnh quy hoạch phân khu trong phạm vi ranh giới đã được chấp thuận. Quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết không phải thực hiện bước lập nhiệm vụ quy hoạch. Cơ quan thẩm định, phê duyệt quy hoạch có thể quy định các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, chỉ tiêu sử dụng đất khác với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, nhưng phải bảo đảm hệ thống hạ tầng kinh tế - kỹ thuật và hạ tầng xã hội.

Đối với khoáng sản, dự án được áp dụng cơ chế như đối với công trình, dự án trọng điểm quốc gia. Việc khai thác cát biển phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường. Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định giao khu vực biển trong vùng lãnh hải sau khi lấy ý kiến các Bộ chuyên ngành; HĐND cấp tỉnh quy định cơ chế ưu đãi, khuyến khích đầu tư.

“Việc sớm ban hành cơ chế chính sách này có ý nghĩa quan trọng nhằm tạo khuôn khổ pháp lý ổn định để hình thành các cực tăng trưởng mới gắn với biển, huy động hiệu quả nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước, đồng thời đảm bảo quản lý chặt chẽ tài nguyên biển, bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh”- Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ.

Mở rộng không gian phát triển nhưng không tạo thêm rủi ro

Thẩm tra Tờ trình của Chính phủ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội cơ bản tán thành sự cần thiết xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển nhằm mở rộng không gian phát triển, khai thác tiềm năng kinh tế biển và huy động nguồn lực ngoài ngân sách.

Ủy ban đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo xác định rõ mục đích tích hợp các cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển vào Dự thảo Luật Phát triển đô thị. Đồng thời, xác định rõ chính sách có áp dụng đối với hoạt động lấn biển từ đất liền hay không; làm rõ phạm vi áp dụng đối với các dự án lấn biển có quy mô, tính chất tương tự tại các địa phương khác; đánh giá đầy đủ tác động về năng lực, nguồn lực, hệ sinh thái, môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại nếu áp dụng trên phạm vi cả nước.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu ý kiến tại Phiên họp. Ảnh: VPQH

Do đây là các cơ chế, chính sách đặc thù để khuyến khích nhà đầu tư thực hiện dự án lấn biển phát triển đô thị nên có nhiều quy định khác với pháp luật hiện hành. Vì vậy, Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát kỹ, nhất là các quy định về đất được hình thành từ lấn biển, đảo nhân tạo và chế độ pháp lý tương ứng.

Ủy ban cũng đề nghị chỉ quy định trong Luật Phát triển đô thị những nội dung thực sự đặc thù, cần thiết; không quy định lại những nội dung pháp luật chuyên ngành đã điều chỉnh hoặc đang được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung.

Phát biểu thảo luận tại Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho rằng, việc bổ sung nội dung về dự án xây dựng khu đô thị lấn biển vào Luật Phát triển đô thị là cần thiết và kịp thời, trong bối cảnh các địa phương có biển cần có cơ chế để mở rộng không gian phát triển, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng.

Do lấn biển là sự can thiệp lớn vào tự nhiên và xã hội, liên quan đến địa chất, thủy văn, hệ sinh thái, sinh kế, văn hóa, quốc phòng, an ninh, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải bảo đảm nguyên tắc mở rộng không gian phát triển nhưng không tạo thêm rủi ro; khai thác nguồn lực hôm nay nhưng không để lại chi phí cho thế hệ mai sau.

Thống nhất việc tích hợp nội dung này vào Luật Phát triển đô thị, song Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, không nên áp dụng nguyên cơ chế đang được thực hiện tại Đà Nẵng mà cần tạo khả năng áp dụng cho các đô thị khác; tập trung quy định nguyên tắc về mở rộng không gian đất ở mặt biển.

Theo Chủ tịch Quốc hội, cần khẳng định nguyên tắc: mọi vùng đất mới hình thành từ biển mặc nhiên do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý, không thuộc quyền sở hữu của bất kỳ cá nhân hay doanh nghiệp nào. Dù là lấn biển nhưng hoạt động này bắt buộc phải tuân thủ và tích hợp theo đúng quy hoạch của Luật Quy hoạch.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị tính toán chặt chẽ cơ chế giao dịch quyền sở hữu đất sau lấn biển; đồng thời, bắt buộc phải đánh giá tác động môi trường và an toàn hàng hải.

Đặc biệt, điều kiện đối với nhà đầu tư phải được đặt ở mức cao, không nên cố định một ngưỡng vốn cụ thể trong Luật mà giao Chính phủ quy định phù hợp với biến động của thị trường.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, UBTVQH tán thành sự cần thiết phải có cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án xây dựng khu đô thị lấn biển, đồng thời thống nhất việc Chính phủ trình Quốc hội xem xét nội dung này được tích hợp vào Dự thảo Luật Phát triển đô thị.

N. HỒNG