Đề nghị làm rõ thẩm quyền, giảm thủ tục ký kết thỏa thuận quốc tế

Bà Trần Lan Phương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN Việt Nam, đại biểu Quốc hội đoàn thành phố Hải Phòng, góp ý dự thảo Luật Thoả thuận Quốc tế (sửa đổi)

Sáng 20/10, góp ý vào dự thảo Luật Thoả thuận Quốc tế (sửa đổi), bà Trần Lan Phương bày tỏ nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo thuận lợi cho hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế.

Phân định rõ thẩm quyền, giảm khâu xin ý kiến

Về thẩm quyền quyết định ký kết và trách nhiệm quản lý hoạt động đối ngoại, bà góp ý, Điều 16 quy định người đứng đầu cơ quan trung ương của tổ chức quyết định việc ký kết thỏa thuận quốc tế sau khi có văn bản đồng ý của cơ quan quản lý hoạt động đối ngoại của tổ chức. Tuy nhiên, khoản 3 Điều 17 lại yêu cầu trình cơ quan quản lý hoạt động đối ngoại "quyết định việc ký kết". Sự khác biệt này có thể dẫn đến cách hiểu cơ quan quản lý hoạt động đối ngoại là cấp quyết định thay cho người đứng đầu tổ chức.

Trong khi đó, khoản 1 Điều 17 yêu cầu lấy ý kiến Bộ Ngoại giao, trong khi khoản 2 Điều 42 giao Bộ Ngoại giao thực hiện các trách nhiệm quy định tại khoản 1 Điều 42 đối với thỏa thuận quốc tế nhân danh cơ quan trung ương của một số tổ chức chính trị – xã hội. 

Nữ đại biểu đoàn Thành phố Hải Phòng đề nghị làm rõ phạm vi trách nhiệm tại Điều 42 có đồng nghĩa với thẩm quyền chấp thuận quy định tại Điều 16 hay không, tránh phải xin ý kiến cùng một cơ quan hai lần. Đồng thời, cần đối chiếu cơ chế phê duyệt theo quy định của Đảng về quản lý hoạt động đối ngoại để tránh các tầng nấc thủ tục trùng lặp.

Để khắc phục điểm chưa thống nhất, bà Trần Lan Phương đề nghị sửa khoản 3 Điều 17 theo hướng: "Cơ quan trung ương của tổ chức nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến của cơ quan, tổ chức được lấy ý kiến; thực hiện thủ tục xin văn bản đồng ý của cơ quan quản lý hoạt động đối ngoại của tổ chức theo quy định; sau đó trình người đứng đầu cơ quan trung ương của tổ chức quyết định việc ký kết theo Điều 16 của Luật này". Nữ đại biểu cho rằng, cần tiếp tục rà soát để bảo đảm phù hợp với quy định của cấp có thẩm quyền về quản lý hoạt động đối ngoại.

Đại biểu Trần Lan Phương cũng đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp giữa Bộ Ngoại giao và cơ quan quản lý hoạt động đối ngoại của tổ chức, xác định trường hợp có thể dùng một văn bản ý kiến đồng thời làm căn cứ chấp thuận thay vì thực hiện hai quy trình độc lập. Cần quy định rõ thời hạn xử lý và trách nhiệm thông báo khi chưa thể chấp thuận; không mặc nhiên coi việc không trả lời là đồng ý đối với thủ tục bắt buộc phải có văn bản chấp thuận.

Đơn giản hóa thực chất thủ tục rút gọn

Về đơn giản hóa trình tự, thủ tục rút gọn, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN Việt Nam tán thành việc bổ sung cơ chế rút gọn, song đề nghị bảo đảm cơ chế này có thể áp dụng trong thực tế. Khoản 5 Điều 30 đã quy định trường hợp tuyên bố chính trị tại hội nghị đa phương phù hợp với chủ trương hoặc đề án được phê duyệt; khoản 4 cũng đã đề cập biên bản hội nghị, hội đàm. Vì vậy, không nên lặp lại những trường hợp đã được bao quát, mà cần xử lý khoảng trống đối với các thỏa thuận hợp tác chuyên môn, kỹ thuật hoặc thỏa thuận triển khai chương trình, kế hoạch đối ngoại đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không phát sinh nội dung nhạy cảm hay nghĩa vụ vượt thẩm quyền.

Theo đó, bà Trần Lan Phương đề nghị bổ sung tại Điều 30 trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn đối với thỏa thuận hợp tác chuyên môn, kỹ thuật thuộc chức năng, nhiệm vụ của bên ký kết Việt Nam, phù hợp với chương trình, kế hoạch đối ngoại đã được phê duyệt, không làm phát sinh vấn đề phức tạp về chính trị, đối ngoại, quốc phòng, an ninh, pháp lý hoặc nghĩa vụ tài chính mới vượt khả năng bảo đảm nguồn lực. Bà lưu ý không nên coi mọi thỏa thuận khung là đương nhiên được rút gọn.

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn Đoàn Thu Hà điều hành phiên thảo luận

Về hồ sơ, bà Trần Lan Phương đề nghị cho phép sử dụng báo cáo tóm tắt, viện dẫn kết quả đánh giá và ý kiến đã có đối với nội dung không thay đổi, thay vì yêu cầu gần như đầy đủ các nhóm nội dung như thủ tục thông thường.

Tuy nhiên, hồ sơ vẫn phải có dự thảo thỏa thuận, bản dịch theo quy định, căn cứ áp dụng thủ tục rút gọn, đánh giá thẩm quyền, tác động và nguồn lực thực hiện. Đồng thời, cần làm rõ quy trình quyết định, lưu hồ sơ và báo cáo sau ký kết.

Đối với thời hạn lấy ý kiến 3 hoặc 5 ngày làm việc tại Điều 32, cần có cơ chế đôn đốc, xử lý trường hợp chậm phản hồi. Tuy nhiên, không nên quy định hết thời hạn thì mặc nhiên đồng ý đối với nội dung cần có ý kiến chấp thuận bắt buộc hoặc liên quan lợi ích quốc gia, quốc phòng, an ninh, đối ngoại. Trường hợp chỉ yêu cầu ý kiến tham gia, có thể tiếp tục tổng hợp, trình hồ sơ, đồng thời thông báo rõ cơ quan chưa phản hồi để người có thẩm quyền xem xét.

Cần bổ sung ngân sách nhà nước cho hoạt động đối ngoại

Về kinh phí ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế, khoản 4 Điều 45 quy định kinh phí ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế nhân danh cơ quan trung ương, cơ quan cấp tỉnh của tổ chức được bảo đảm từ "nguồn tài chính của tổ chức và các nguồn tài trợ khác". Theo bà Trần Lan Phương, quy định này chưa thể hiện rõ nguồn ngân sách nhà nước được giao cho tổ chức thực hiện nhiệm vụ, có thể dẫn đến cách hiểu hẹp khi lập dự toán, sử dụng và quyết toán kinh phí. Trong khi đó, nhiều thỏa thuận gắn trực tiếp với nhiệm vụ đối ngoại nhân dân, đào tạo, nâng cao năng lực và hợp tác chuyên môn.

Bà đề nghị chỉnh lý khoản 4 Điều 45 theo hướng bổ sung nguồn ngân sách nhà nước được giao theo quy định pháp luật. Cụ thể: "Kinh phí ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế nhân danh cơ quan trung ương của tổ chức, cơ quan cấp tỉnh của tổ chức được bảo đảm từ nguồn ngân sách nhà nước được giao theo quy định của pháp luật, nguồn tài chính hợp pháp của tổ chức và các nguồn tài trợ, hỗ trợ hợp pháp khác theo quy định của pháp luật".

Việc bố trí, quản lý và sử dụng kinh phí phải phù hợp nhiệm vụ được giao, khả năng cân đối nguồn lực và pháp luật về ngân sách nhà nước, tài chính có liên quan.

Đại biểu Trần Lan Phương cũng đề nghị rà soát tính thống nhất giữa khoản 3 và khoản 4 Điều 45, đánh giá khả năng cân đối nguồn lực khi mở rộng chủ thể ký kết, đồng thời hướng dẫn rõ trách nhiệm lập dự toán, quản lý và quyết toán kinh phí, tránh quy định quyền ký kết nhưng thiếu điều kiện triển khai.

Theo bà Trần Lan Phương, dự thảo Luật cần được hoàn thiện theo hướng phân định rõ thẩm quyền, đơn giản hóa thủ tục thực chất và bảo đảm nguồn lực thực hiện, qua đó vừa giữ vững yêu cầu quản lý thống nhất hoạt động đối ngoại, vừa phát huy tính chủ động, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong hợp tác quốc tế.

Hải Yến