Hoàn thiện cơ chế thu hồi tài sản, bảo đảm công bằng pháp lý

Đại biểu Nguyễn Đình Trung, UVTW Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn ĐBQH TP. Huế (bên phải) tham gia chủ trì, điều hành phiên thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Sáng 20/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, Đoàn ĐBQH TP. Huế cùng Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình thảo luận tại tổ 9 về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), dự thảo Nghị quyết về thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), dự thảo Nghị quyết thí điểm cơ chế thu hồi, xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội và dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi).

Chặn kẽ hở tẩu tán tài sản

Góp ý dự thảo Nghị quyết về thí điểm cơ chế thu hồi, xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, đại biểu Nguyễn Tiến Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Huế cho rằng, cần thiết lập cơ chế đủ chặt chẽ để ngăn chặn hành vi tẩu tán tài sản, đồng thời bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của các bên liên quan.

Theo đại biểu, tài sản do phạm tội mà có có thể bị che giấu qua nhiều giao dịch, đứng tên người thân hoặc chuyển ra nước ngoài. Do đó, cần quy định rõ cơ chế xử lý trong trường hợp người bị buộc tội sử dụng pháp nhân thương mại để che giấu, tẩu tán tài sản, bảo đảm thu hồi triệt để tài sản liên quan đến tội phạm nhưng không làm ảnh hưởng đến việc xác định trách nhiệm hình sự của pháp nhân.

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Huế tham gia góp ý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Đại biểu cũng đề nghị rút ngắn thời gian xem xét áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời. Theo đó, khi nhận được yêu cầu của Viện kiểm sát, Tòa án cần ra quyết định trong thời hạn 8 giờ; trường hợp không chấp nhận phải trả lời bằng văn bản, nêu rõ lý do. Trong thời gian chờ xem xét, các biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản hoặc tạm dừng giao dịch đã áp dụng cần tiếp tục được duy trì, tránh tạo khoảng trống để đối tượng lợi dụng tẩu tán tài sản.

Đối với dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Tiến Nam đề nghị nghiên cứu tính thời gian áp dụng giám sát điện tử vào thời gian chấp hành hình phạt tù theo tỷ lệ phù hợp. Cùng với đó, cần quy định cụ thể về kinh phí, trang thiết bị và cơ chế vận hành, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ người nghèo, cận nghèo và những trường hợp có hoàn cảnh khó khăn.

Đại biểu lưu ý, khi thiết bị giám sát điện tử mất tín hiệu hoặc phát cảnh báo do lỗi kỹ thuật, sự kiện bất khả kháng, cơ quan chức năng cần xác minh nguyên nhân trước khi kết luận có hành vi vi phạm. Đối với thi hành án, cần bảo đảm tính tự nguyện, đồng thời có cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với người nghèo, người khuyết tật.

Thỏa thuận quốc tế phải gắn với trách nhiệm thực hiện

Tham gia thảo luận dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Hải Nam (Đoàn ĐBQH TP. Huế) đề nghị hoàn thiện khung pháp lý theo hướng gắn trách nhiệm thực hiện cam kết với cơ chế theo dõi, đánh giá kết quả, đồng thời tránh chồng chéo với các quy định của pháp luật chuyên ngành.

Theo đại biểu, cần phân biệt rõ bản chất của thỏa thuận quốc tế với tính hợp pháp của quá trình ký kết. Việc xác định một văn bản có thuộc phạm vi điều chỉnh của luật hay không phải căn cứ vào chủ thể, nội dung, tính chất cam kết và hệ quả pháp lý; đồng thời làm rõ ranh giới với hợp đồng dân sự, hợp đồng dự án PPP và các văn bản thuộc lĩnh vực đầu tư, ODA, viện trợ.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam (Đoàn ĐBQH TP. Huế) cho rằng, cần phân biệt rõ bản chất của thỏa thuận quốc tế với tính hợp pháp của quá trình ký kết trong dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi). Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Đối với chủ trương mở rộng thẩm quyền ký kết của UBND cấp xã, đại biểu thống nhất cần tạo điều kiện để địa phương chủ động hợp tác quốc tế, song cho rằng phải tính đến năng lực cán bộ và điều kiện thực hiện thực tế ở từng địa bàn.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam đề nghị làm rõ trách nhiệm của cấp xã trong việc đề xuất, chuẩn bị nội dung, tổ chức thực hiện và báo cáo kết quả khi Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định ký kết thỏa thuận nhân danh UBND cấp xã. Việc kiểm soát của cấp tỉnh cần đi đôi với trách nhiệm thực hiện của cấp xã, qua đó bảo đảm hiệu quả hợp tác và tạo cơ sở để HĐND giám sát theo thẩm quyền.

Cũng góp ý dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế dẫn trường hợp Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Hỗ trợ doanh nghiệp TP. Huế ký bản ghi nhớ với Tổng Công ty Hạ tầng và Phát triển Đô thị Hải ngoại Hàn Quốc (KIND) ngày 12/8/2025. Văn bản xác lập các nội dung hợp tác về trao đổi thông tin quy hoạch, nghiên cứu khả thi, xúc tiến đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp triển khai dự án trong thời hạn 5 năm.

Theo đại biểu, các văn bản hợp tác có thể bao gồm nhiều nhóm nội dung với tính chất khác nhau. Vì vậy, cần xác định rõ phạm vi điều chỉnh, tránh việc sử dụng thỏa thuận quốc tế để thay thế các trình tự, thủ tục bắt buộc theo pháp luật chuyên ngành.

Về giám sát, đại biểu đề nghị bổ sung vai trò của HĐND cấp tỉnh trong giám sát việc ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế của UBND cùng cấp, cũng như việc quản lý các thỏa thuận do UBND cấp xã ký kết. HĐND cấp xã cũng cần giám sát kết quả thực hiện, việc sử dụng kinh phí và những vấn đề thuộc trách nhiệm của địa phương.

Đối với xử lý vi phạm, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng, không nên mặc nhiên chấm dứt hiệu lực hoặc rút khỏi thỏa thuận trong mọi trường hợp. Việc áp dụng biện pháp xử lý cần căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm và khả năng khắc phục. Với những vi phạm có thể khắc phục, cần yêu cầu thực hiện trong thời hạn xác định; trường hợp vi phạm nghiêm trọng, không thể khắc phục hoặc đe dọa lợi ích quốc gia thì xem xét chấm dứt, rút khỏi thỏa thuận hoặc tạm đình chỉ khi cần thiết.

Đại biểu cũng đề nghị quy định cụ thể thời hạn cập nhật dữ liệu, trách nhiệm cung cấp thông tin và cơ chế kiểm tra, đính chính. Báo cáo định kỳ cần phản ánh đầy đủ tình trạng hiệu lực, tiến độ thực hiện, kinh phí sử dụng và những vấn đề phát sinh. Qua đó, bảo đảm các thỏa thuận quốc tế không chỉ dừng lại ở việc ký kết mà phải được triển khai thực chất, hiệu quả và chịu sự giám sát xuyên suốt.

Lê Thọ