Cúm A và cúm B, loại nào nguy hiểm hơn?

Người bệnh điều trị cúm A tại Bệnh viện Thanh Nhàn. Ảnh: Đinh Hà.

Nhiều người cho rằng cúm A nguy hiểm còn cúm B chỉ gây cảm lạnh nhẹ, hoặc virus cúm B yếu hơn nên khó lây lan thành dịch lớn. Tuy nhiên, theo chuyên gia vi sinh, đây là những quan niệm chưa chính xác.

Cúm A nguy hiểm, cúm B thì sao?

Cử nhân xét nghiệm Vương Hồng Quân, khoa Vi sinh, Bệnh viện 19-8, Bộ Công an, cho biết về mặt vi sinh lâm sàng, cúm A và cúm B đều là những virus có khả năng gây bệnh và lây truyền trong cộng đồng.

Cúm A có nhiều phân type khác nhau và có khả năng biến đổi kháng nguyên. Trong khi đó, cúm B cũng lưu hành dai dẳng với các dòng virus như B/Victoria. Vì vậy, không nên đánh giá mức độ nguy hiểm của bệnh chỉ dựa vào việc người bệnh mắc cúm A hay cúm B.

Việc chủ quan khi mắc cúm hoặc nhầm cúm với cảm lạnh thông thường có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm theo dõi và điều trị phù hợp.

Cúm có thể gây viêm phổi do virus hoặc tạo điều kiện cho vi khuẩn đường hô hấp bội nhiễm. Một số trường hợp nặng có thể tiến triển thành suy hô hấp cấp, thậm chí hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS).

Ngoài hệ hô hấp, virus cúm còn có thể gây biến chứng ở nhiều cơ quan khác như viêm cơ tim, viêm não hoặc tiêu cơ vân cấp. Ở trẻ em, một biến chứng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng là hội chứng Reye, đặc biệt liên quan đến việc sử dụng aspirin khi trẻ mắc bệnh do virus.

Do đó, người bệnh không nên cho rằng cúm B chỉ là dạng cúm nhẹ và có thể tự điều trị mà không cần theo dõi.

Xét nghiệm vi sinh giúp hỗ trợ xác định nguyên nhân gây bệnh và cung cấp thêm thông tin để bác sĩ lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Hiện nay, test nhanh kháng nguyên cúm A/B có thể được sử dụng để sàng lọc ban đầu. Một số sinh phẩm cho kết quả trong khoảng 15-20 phút và có thể được sử dụng tại nhà theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

Mức độ nguy hiểm cúm A, cúm B còn phụ thuộc vào cơ địa, bệnh nền, thời điểm phát hiện và diễn tiến của bệnh. Ảnh: Đinh Hà.

Tuy nhiên, độ chính xác của test phụ thuộc nhiều yếu tố, trong đó có loại sinh phẩm, kỹ thuật lấy mẫu, thời điểm xét nghiệm và lượng virus trong mẫu bệnh phẩm.

Theo ông Quân, nếu người bệnh mắc cảm lạnh do một loại virus khác, test cúm có thể cho kết quả âm tính vì không phát hiện được virus cúm. Ngược lại, test nhanh dương tính với cúm A hoặc B cũng không có nghĩa người bệnh chắc chắn không đồng nhiễm với vi khuẩn hoặc virus khác.

Đặc biệt, kết quả test nhanh âm tính không thể loại trừ hoàn toàn khả năng mắc cúm nếu người bệnh có triệu chứng và yếu tố dịch tễ phù hợp.

Trong những trường hợp cần xác định chính xác hơn, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm sinh học phân tử như Realtime RT-PCR. Kỹ thuật này có độ nhạy và độ đặc hiệu cao hơn, giúp xác định virus cúm và phân biệt cúm A với cúm B; trong một số xét nghiệm chuyên sâu có thể định danh thêm phân type của cúm A.

Không tự ý dùng Tamiflu, kháng sinh

Theo chuyên gia này, xét nghiệm cần được đặt trong bối cảnh triệu chứng và thăm khám lâm sàng, thay vì chỉ dựa vào một kết quả riêng lẻ.

Việc xác định sớm cúm có thể giúp bác sĩ cân nhắc sử dụng thuốc kháng virus cho những trường hợp phù hợp. Thuốc kháng virus cúm thường đạt hiệu quả tốt nhất khi được sử dụng sớm, đặc biệt trong khoảng 48 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng.

Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý mua và sử dụng thuốc kháng virus như Tamiflu khi chưa được bác sĩ đánh giá. Tương tự, kháng sinh không có tác dụng điều trị virus cúm và chỉ được sử dụng khi có chỉ định, chẳng hạn khi bác sĩ xác định hoặc nghi ngờ có nhiễm khuẩn kèm theo.

Người bệnh cũng cần thận trọng với việc sử dụng aspirin để hạ sốt cho trẻ mắc các bệnh do virus.

Cử nhân Vương Hồng Quân khuyến cáo người dân nên đi khám khi xuất hiện các triệu chứng như sốt cao đột ngột, đau mỏi cơ, ho, đau họng hoặc mệt mỏi nhiều. Việc xét nghiệm được thực hiện đúng thời điểm và lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi bệnh và phát hiện sớm các trường hợp có nguy cơ biến chứng.

Bên cạnh đó, tiêm vaccine cúm định kỳ là một trong những biện pháp chủ động giúp giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng do bệnh gây ra.

Phương Anh