Phân biệt sốt xuất huyết và cúm mùa

Việc nhận biết đúng các dấu hiệu đặc trưng của sốt xuất huyết và cúm mùa giúp người bệnh được theo dõi, xét nghiệm và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm.

1. Những điểm khác biệt quan trọng giữa sốt xuất huyết và cúm mùa

Theo BS. Nguyễn Minh Hiền (Trung tâm BSGĐ Hà Nội), các dấu hiệu phân biệt giữa sốt xuất huyết và cúm mùa rất quan trọng và cũng rất dễ nhận biết.

Triệu chứng khởi phát của sốt xuất huyết

Người bệnh thường sốt cao đột ngột từ 39–40°C, sốt liên tục trong nhiều ngày và khó hạ bằng các biện pháp thông thường. Các triệu chứng thường gặp gồm:

Đau đầu dữ dội.
Đau sau hốc mắt.
Đau nhức cơ, khớp.
Mệt lả.
Buồn nôn hoặc nôn.
Một số trường hợp có thể xuất hiện phát ban từ ngày thứ 3–5 của bệnh.

Sốt xuất huyết thường sốt cao đột ngột từ 39–40°C, sốt liên tục trong nhiều ngày và khó hạ bằng các biện pháp thông thường.

Dấu hiệu đặc trưng của sốt xuất huyết thường xuất hiện các biểu hiện liên quan đến tình trạng tăng tính thấm thành mạch và rối loạn đông máu như:

Chấm xuất huyết dưới da.
Dễ bầm tím.
Chảy máu chân răng.
Chảy máu cam.
Rong kinh bất thường ở phụ nữ.

Triệu chứng khởi phát của cúm mùa

Cúm mùa cũng gây sốt nhưng thường kèm theo các biểu hiện hô hấp rõ rệt:

Hắt hơi.
Sổ mũi.
Nghẹt mũi.
Đau họng.
Ho khan hoặc ho có đờm.
Ngoài ra, người bệnh có thể đau đầu, đau cơ, mệt mỏi nhưng mức độ thường không dữ dội như ở sốt xuất huyết.

Dấu hiệu đặc trưng của cúm mùa thường có triệu chứng hô hấp nổi bật, trong khi sốt xuất huyết thường không gây sổ mũi, nghẹt mũi hay đau họng rõ rệt.

2. Diễn tiến bệnh khác nhau như thế nào?

Sốt xuất huyết

Bệnh thường trải qua ba giai đoạn chính:

- Giai đoạn sốt (ngày 1–3)

Sốt cao liên tục.
Đau đầu, đau cơ.
Mệt mỏi nhiều.

- Giai đoạn nguy hiểm (ngày 3–7)

Theo BS. Nguyễn Minh Hiền, đây là thời điểm người bệnh có thể giảm sốt hoặc hết sốt nhưng không đồng nghĩa với việc đã khỏi bệnh. Nhiều người chủ quan khi thấy giảm sốt và bỏ qua giai đoạn nguy hiểm này. Ở giai đoạn này, một số trường hợp xuất hiện:

Thoát huyết tương.
Cô đặc máu.
Tụt huyết áp.
Sốc sốt xuất huyết.
Xuất huyết nặng.
Tổn thương gan, thận hoặc các cơ quan khác.

- Giai đoạn hồi phục

Người bệnh dần ổn định, ăn uống tốt hơn và các chỉ số xét nghiệm trở về bình thường.

Cúm mùa

Đa số trường hợp cúm mùa diễn biến nhẹ. Các triệu chứng thường kéo dài từ 5–7 ngày rồi giảm dần. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể gây biến chứng nghiêm trọng ở:

Trẻ nhỏ.
Người cao tuổi.
Phụ nữ mang thai.
Người mắc bệnh nền mạn tính.
Người suy giảm miễn dịch.

- Các biến chứng thường gặp gồm: Viêm phổi, viêm phế quản, suy hô hấp, làm nặng thêm bệnh tim mạch hoặc bệnh phổi mạn tính.

3. Khi nào cần xét nghiệm?

- Đối với sốt xuất huyết, trong những ngày đầu mắc bệnh, virus Dengue có thể được phát hiện bằng xét nghiệm kháng nguyên NS1. Thông thường, từ ngày 1–5 của bệnh, xét nghiệm NS1 có giá trị cao. Sau ngày thứ 5, xét nghiệm kháng thể IgM, IgG thường được sử dụng nhiều hơn. Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm khác: Công thức máu, hematocrit, tiểu cầu... để theo dõi diễn biến bệnh và phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo.

- Đối với cúm mùa, xét nghiệm cúm thường được chỉ định khi:

Triệu chứng không điển hình.
Người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao.
Cần xác định tác nhân gây bệnh để điều trị hoặc kiểm soát dịch.

Các phương pháp thường dùng gồm: Test nhanh cúm, xét nghiệm PCR.

4. Dấu hiệu nào cần đi khám ngay?

Dù nghi ngờ mắc cúm hay sốt xuất huyết, người bệnh cần đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu: Sốt cao kéo dài, khó thở, lừ đừ, co giật, không ăn uống được, nôn nhiều, mất nước...

Riêng với sốt xuất huyết, các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm gồm: Đau bụng nhiều, nôn liên tục, chảy máu cam hoặc chảy máu chân răng, tiểu ít, tay chân lạnh, vật vã hoặc li bì, xuất hiện nhiều chấm xuất huyết dưới da... Đây có thể là dấu hiệu của giai đoạn nặng cần được theo dõi và điều trị tại bệnh viện.

Ngoài sốt, cúm mùa còn kèm theo các triệu chứng hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi...

5. Không tự ý dùng thuốc khi chưa xác định nguyên nhân sốt

Một sai lầm khá phổ biến là tự mua thuốc điều trị khi mới xuất hiện sốt. Đối với người sốt xuất huyết, việc sử dụng các thuốc chống viêm giảm đau như: Aspirin, ibuprofen, naproxen... Các thuốc này có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết và khiến bệnh diễn biến nặng hơn.

Thuốc hạ sốt được khuyến cáo sử dụng là paracetamol, dùng đúng liều theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Ngoài ra, người bệnh cần: Uống đủ nước, nghỉ ngơi, theo dõi sát các triệu chứng, tái khám hoặc xét nghiệm theo chỉ định.

6. Chủ động phòng bệnh từ sớm

Hiện nay, cúm mùa và sốt xuất huyết đều là những bệnh truyền nhiễm lưu hành phổ biến tại Việt Nam. Để phòng cúm mùa, cần:

Tiêm vaccine cúm hằng năm.
Đeo khẩu trang khi cần thiết.
Rửa tay thường xuyên.
Che miệng khi ho, hắt hơi.

Để phòng sốt xuất huyết, biện pháp quan trọng nhất là kiểm soát muỗi truyền bệnh:

Loại bỏ nơi sinh sản của muỗi.
Đậy kín các dụng cụ chứa nước.
Thay nước bình hoa thường xuyên.
Thả cá vào bể chứa nước.
Ngủ màn kể cả ban ngày.
Sử dụng các biện pháp chống muỗi đốt.
Tiêm vaccine: Hiện nay, Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới đã có vaccine phòng bệnh sốt xuất huyết. Loại vaccine phổ biến nhất đang được lưu hành tại Việt Nam là Qdenga, do hãng dược phẩm Takeda sản xuất tại Đức. Bộ Y tế đã chính thức cấp phép lưu hành loại vaccine này, giúp người dân có thêm một giải pháp chủ động để phòng ngừa sốt xuất huyết.

Sốt cao là dấu hiệu chung của nhiều bệnh truyền nhiễm và không phải cứ sốt cao là mắc sốt xuất huyết. Việc phân biệt sớm giữa sốt xuất huyết và cúm mùa giúp người bệnh được theo dõi phù hợp, tránh chủ quan hoặc điều trị sai cách. Khi có các triệu chứng nghi ngờ hoặc dấu hiệu cảnh báo bất thường, người dân nên đến cơ sở y tế để được khám và tư vấn kịp thời.

Nguyễn Hà