Chuẩn hóa vùng trồng, tăng giá trị xuất khẩu sản phẩm nông sản

Sản phẩm nông sản của một cơ sở sản xuất nông nghiệp công nghệ cao tại phường Đông Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng được trưng bày, quảng bá tại sự kiện kết nối tiêu thụ nông sản do tỉnh tổ chức.

Địa phương từng bước hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn, chuẩn hóa quy trình sản xuất, gắn vùng nguyên liệu với chế biến sâu và thị trường xuất khẩu, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản.

* Định hình vùng chuyên canh, chuẩn hóa từ gốc

Sau khi mở rộng không gian phát triển, Lâm Đồng hiện có trên 1 triệu ha đất sản xuất nông nghiệp; trong đó, phần lớn là đất đỏ bazan màu mỡ, cùng điều kiện khí hậu phân hóa theo từng vùng sinh thái, thuận lợi phát triển nhiều loại cây trồng chủ lực. Trong nhóm cây lâu năm, cà phê chiếm diện tích lớn nhất với gần 330.000 ha; tiếp đến là cao su 75.378 ha, sầu riêng 44.256 ha, điều 45.765 ha và hồ tiêu 37.761 ha. Ngoài ra, tỉnh có khoảng 25.866 ha thanh long, 11.175 ha dâu tằm, 10.932 ha mắc ca và 8.605 ha bơ.

Quy mô sản xuất lớn tạo lợi thế về nguồn nguyên liệu, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu tổ chức lại sản xuất theo hướng hiệu quả và bền vững hơn. Thay vì chạy theo mở rộng diện tích, ngành nông nghiệp Lâm Đồng chú trọng xây dựng vùng sản xuất tập trung phù hợp với điều kiện sinh thái; mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn; quản lý chặt mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp.

Từ sự thay đổi trong cách tổ chức sản xuất, nhiều hộ dân, hợp tác xã đã từng bước chuyển sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, chú trọng chất lượng và thị trường. Tại phường Đông Gia Nghĩa, gia đình ông Lầu A Sy hiện canh tác khoảng 55 ha cà phê, sầu riêng và hồ tiêu, doanh thu khoảng 20 tỷ đồng/năm; trong đó, hơn 20 ha sầu riêng trồng thuần được gia đình chuyển sang sản xuất theo quy trình VietGAP, kiểm soát chặt vật tư đầu vào và quy trình chăm sóc, thu hoạch. Đến nay, diện tích sầu riêng của gia đình ông Sy cùng các hộ liên kết với tổng diện tích 42 ha đã được cấp mã số vùng trồng, phục vụ xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc với sản lượng khoảng 500 tấn/năm.

Ông Lầu A Sy chia sẻ: “Muốn xuất khẩu ổn định thì trước hết phải quản lý tốt vùng trồng. Mã số vùng trồng không chỉ mở ra cơ hội vào thị trường quốc tế mà còn buộc người sản xuất thay đổi thói quen, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật và bảo đảm truy xuất nguồn gốc rõ ràng”.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện có 1.005 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 45.411 ha và 380 mã số cơ sở đóng gói. Toàn tỉnh có khoảng 109.500 ha sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, trong đó khoảng 1.400 ha ứng dụng công nghệ thông minh; 23.800 ha được chứng nhận VietGAP, GlobalGAP; hơn 4.000 ha sản xuất hữu cơ và khoảng 126.500 ha cà phê đạt các chứng nhận quốc tế như 4C, UTZ/Rainforest Alliance.

Nông dân phường Đông Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng, kiểm tra sầu riêng sau thu hoạch phục vụ thị trường xuất khẩu chính ngạch.

Những con số này cho thấy sản xuất nông nghiệp Lâm Đồng đang từng bước chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn hóa và khả năng truy xuất nguồn gốc. Đây là nền tảng quan trọng để nông sản địa phương đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường xuất khẩu như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Australia và New Zealand.

* Gắn vùng nguyên liệu với chế biến sâu và thị trường

Để phát huy tối đa lợi thế quy mô sản xuất, tỉnh Lâm Đồng tập trung gắn kết vùng nguyên liệu với công nghiệp chế biến sâu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đây được xác định là giải pháp then chốt giúp địa phương giảm dần tỷ trọng xuất khẩu thô, ứng phó hiệu quả với biến động thị trường và gia tăng giá trị chuỗi nông sản.

Theo ông Phan Nguyễn Hoàng Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, địa phương tiếp tục cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, sinh thái và bền vững; ưu tiên phát triển các sản phẩm chủ lực, đặc trưng có lợi thế cạnh tranh. Cùng với tổ chức lại sản xuất, tỉnh đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường.

Trên nền tảng vùng nguyên liệu sẵn có, Lâm Đồng tập trung thu hút đầu tư vào chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch và phát triển hạ tầng logistics. Tỉnh ưu tiên các dự án nhà máy chế biến quy mô lớn tại các khu, cụm công nghiệp, hướng đến các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như nước trái cây cô đặc (chanh dây, dứa), sầu riêng cấp đông nhanh (IQF), thanh long xử lý nhiệt và các mặt hàng rau, củ chế biến ăn liền. Việc nâng cao công suất chế biến giúp khai thác tối đa nguồn nguyên liệu tại chỗ, giảm tổn thất sau thu hoạch và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm.

Song song với phát triển chế biến, công tác xúc tiến thương mại được đẩy mạnh theo cả hình thức trực tiếp và trực tuyến, Lâm Đồng chủ động kết nối với các đối tác thông qua hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để kết nối doanh nghiệp, theo dõi diễn biến thị trường, tham mưu chính sách và đồng hành cùng doanh nghiệp trong hành trình chinh phục các thị trường quốc tế. Tỉnh cũng tận dụng lợi thế từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới để đưa các nhóm sản phẩm chất lượng cao thâm nhập sâu vào thị trường quốc tế.

Để chuỗi giá trị phát triển đồng bộ, tỉnh tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đồng hành cùng doanh nghiệp trong triển khai các dự án dài hạn. Ở khâu sản xuất, địa phương rà soát, củng cố các vùng nguyên liệu chủ lực, từng bước hoàn thiện hạ tầng giao thông, thủy lợi; mở rộng diện tích đạt tiêu chuẩn chất lượng, quản lý chặt mã số vùng trồng và thúc đẩy liên kết giữa vùng nguyên liệu với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu.

Vùng sản xuất hồ tiêu theo tiêu chuẩn VietGAP tại xã Quảng Khê, tỉnh Lâm Đồng.

Từ lựa chọn cây trồng phù hợp, chuẩn hóa quy trình sản xuất đến đầu tư chế biến và mở rộng thị trường, Lâm Đồng đang từng bước chuyển từ phát triển nông nghiệp theo chiều rộng sang nâng cao giá trị theo chiều sâu. Hướng đi này không chỉ khai thác hiệu quả lợi thế về đất đai, khí hậu mà còn tạo nền tảng hình thành những ngành hàng nông sản có chất lượng, sức cạnh tranh và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Bài và ảnh: Nguyễn Huy Thành (TTXVN )