6 lưu ý cho người bệnh sau lọc máu

Tuân thủ điều trị, nghỉ ngơi, ăn uống đúng cách, bảo vệ đường vào mạch máu giúp cơ thể hồi phục tốt hơn, hạn chế biến chứng và duy trì sức khỏe giữa các lần lọc máu.

Lọc máu là phương pháp điều trị khi thận không còn khả năng loại bỏ hiệu quả các chất thải, độc chất và lượng dịch dư thừa ra khỏi cơ thể. Lọc máu không chữa khỏi hoàn toàn suy thận, nhưng giúp thay thế một phần chức năng của thận, kiểm soát dịch và các chất điện giải, từ đó giúp người bệnh duy trì sự sống và chất lượng cuộc sống khi thận suy giảm nghiêm trọng.

BS.CKII Đinh Cẩm Tú, Trưởng đơn vị Lọc máu, khoa Nội thận - Lọc máu, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết việc chăm sóc đúng cách sau lọc máu rất quan trọng giúp người bệnh hồi phục tốt hơn, hạn chế biến chứng như tụt huyết áp, choáng váng và quản lý tốt lượng nước, chất điện giải trong cơ thể.

Nghỉ ngơi, vận động nhẹ

Sau lọc máu, người bệnh nên nghỉ ngơi, đặc biệt nếu cảm thấy mệt hoặc choáng. Khi đứng dậy nên thực hiện từ từ, tránh thay đổi tư thế đột ngột để hạn chế nguy cơ tụt huyết áp và té ngã. Nếu sức khỏe ổn định, người bệnh có thể sinh hoạt, vận động nhẹ nhàng theo khả năng, không nên tập luyện gắng sức ngay sau buổi lọc máu.

Kiểm soát lượng nước uống

Người bệnh lọc máu thường phải kiểm soát lượng dịch đưa vào cơ thể giữa hai lần lọc. Uống quá nhiều nước có thể khiến cơ thể tích tụ dịch, gây phù, tăng huyết áp, khó thở và tạo thêm gánh nặng cho tim, nhất là khi đã hết nước tiểu.

Lượng nước mỗi ngày cần được bác sĩ điều chỉnh dựa trên lượng nước tiểu còn lại, cân nặng và tình trạng sức khỏe của từng người. Theo bác sĩ Tú, công thức tính lượng nước uống mỗi ngày (tính cả nước canh, sữa, súp...) bằng 500 ml cộng với lượng nước tiểu thực tế trong 24 giờ. Trường hợp không có nước tiểu (vô niệu), tổng lượng nước đưa vào cơ thể chỉ khoảng 500-700 ml mỗi ngày, duy trì tăng cân giữa 2 lần lọc máu 2-3 kg.

Tuân thủ chế độ ăn riêng

Người bệnh thận nên ưu tiên nguồn protein chất lượng cao như thịt nạc, thịt gà (bỏ da), cá, trứng, sữa, đậu... để duy trì khối cơ. Người bệnh cần tuân thủ chế độ ăn giảm muối, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ muối chua, thức ăn quá mặn, nước ngọt và các thực phẩm chứa nhiều photpho hoặc kali nhằm tránh tích nước, sưng phù và tăng huyết áp.

Người bệnh không tự ý sử dụng các loại thuốc bổ, thuốc nam, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc nhằm tránh nguy cơ rối loạn điện giải và tăng kali máu cấp tính dẫn đến suy thận nặng hơn.

Chăm sóc đường mạch máu

Người chạy thận qua cầu nối động - tĩnh mạch ở tay (AVF) cần bảo vệ cánh tay có đường mạch máu. Người bệnh không mang vật nặng đè ép lên vùng này, không đo huyết áp, không lấy máu hoặc mặc áo bó sát, đeo trang sức ở tay này. Mỗi ngày, người bệnh cần quan sát đường mạch máu AVF, nếu có biểu hiện sưng tấy, đỏ, đau, hoặc chảy máu kéo dài sau mỗi lần lọc máu cần hỏi ý kiến bác sĩ điều trị.

Để kiểm tra cầu nối động - tĩnh mạch, người bệnh dùng ngón tay sờ nhẹ lên vùng da có cầu nối để cảm nhận cảm giác rung. Nếu cảm giác rung biến mất hoàn toàn hoặc giảm so với trước đây, không nghe thấy tiếng ù ù trong mạch máu, kèm đau nhức, sưng to vùng da, người bệnh cần đến bệnh viện khám ngay để được xử trí kịp thời.

Kiểm soát cân nặng và huyết áp

Theo dõi cân nặng trước và sau mỗi buổi lọc giúp bác sĩ đánh giá lượng dịch đã được loại bỏ và điều chỉnh "cân nặng khô" (trọng lượng cơ thể sau khi đã loại bỏ toàn bộ lượng dịch hoặc nước dư thừa) phù hợp, tránh tăng cân quá nhiều giữa các buổi lọc máu.

Người bệnh theo dõi huyết áp tại nhà theo hướng dẫn. Nếu bị tụt huyết áp, chóng mặt, chuột rút hoặc mệt nhiều sau lọc máu, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân và điều chỉnh cân nặng khô, các thuốc hạ áp đang dùng.

Tuân thủ lịch lọc máu và đơn thuốc

Người bệnh cần tuân thủ lịch lọc máu và phác đồ điều trị, không tự ý bỏ hoặc rút ngắn thời gian chạy thận để tránh tình trạng tích tụ chất độc và dịch, làm tăng nguy cơ biến chứng. Không tự ý sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc bổ hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc.

Bác sĩ Tú cho biết hệ thống máy lọc máu HD và HDF online sử dụng nguồn nước tinh khiết giúp tối ưu hóa khả năng đào thải độc tố trung bình, giảm tối đa các biến chứng mệt mỏi, ngứa hay sạm da. Tùy tình trạng, người bệnh có thể được xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, kết hợp chăm sóc dinh dưỡng và hỗ trợ tâm lý nhằm cải thiện sức khỏe thể chất, tinh thần.

Hà Thanh