Bác sĩ chỉ cách nhận biết mù màu

Mù màu có thể do bẩm sinh, di truyền hoặc liên quan đến một số bệnh, khiến mắt khó nhận biết các màu sắc như đỏ - xanh lá, xanh dương - vàng hoặc đơn sắc.

Mù màu là tình trạng mắt nhìn rõ vật thể nhưng không thể hoặc khó nhận biết một số màu sắc nhất định, một số trường hợp không thể nhận diện đúng bất kỳ màu sắc nào.

Theo ThS.BS Dương Minh Phúc, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, màu sắc được nhận biết nhờ các tế bào nón nằm ở võng mạc, giúp cảm nhận ba màu cơ bản là đỏ, xanh lá và xanh dương. Khi một hoặc nhiều loại tế bào này thiếu hụt, hoạt động bất thường hoặc không hoạt động, khả năng phân biệt màu sắc sẽ bị ảnh hưởng.

Mù màu gồm ba dạng chính đỏ - xanh lá, xanh dương - vàng và đơn sắc. Trong đó, người bị mù màu đỏ - xanh lá thường nhận diện màu đỏ thành màu vàng nâu, màu xanh lá thành màu vàng đậm; mù màu xanh dương - vàng khiến người bệnh nhìn màu xanh dương thành xanh lá, khó phân biệt đỏ, vàng. Riêng mù màu đơn sắc gây ra tình trạng chỉ nhìn thấy trắng, đen, xám hoặc khó phân biệt các màu.

Các bác sĩ thường sử dụng bảng màu Ishihara (kiểm tra khả năng nhận biết màu đỏ - xanh lá) để sàng lọc rối loạn sắc giác. Người bệnh sẽ quan sát bảng chấm màu và đọc số hoặc hình nhìn thấy. Người bệnh có thể được chỉ định làm bài kiểm tra nâng cao với 100 sắc thái màu khác nhau (Farnsworth-Munsell 100) nhằm xác định loại mù màu và mức độ rối loạn khả năng nhận biết màu sắc.

Mù màu phần lớn thường do bẩm sinh, di truyền. Một số khác liên quan đến quá trình lão hóa, bệnh ở mắt, thần kinh thị giác; do biến chứng của tiểu đường, tăng nhãn áp, thoái hóa hoàng điểm hoặc tác dụng phụ của thuốc.

Theo bác sĩ Phúc, tùy theo nguyên nhân và mức độ, bác sĩ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Rối loạn màu sắc do biến chứng tiểu đường, tăng nhãn áp hoặc thần kinh thị giác, có thể cải thiện nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách để loại bỏ nguyên nhân gây bệnh.

Tuy nhiên, với mù màu bẩm sinh do di truyền, hiện chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn. Người bệnh được hướng dẫn đeo kính lọc màu phù hợp với tình trạng và mức độ mù màu, giúp phân biệt màu sắc.

Mù màu thường không ảnh hưởng đến độ rõ của thị lực nhưng có thể tác động đến chất lượng cuộc sống và lựa chọn nghề nghiệp. Bác sĩ Phúc khuyến cáo trẻ em khi có biểu hiện tô sai màu, nhầm lẫn màu sắc nên được khám chuyên khoa Mắt để được tầm soát và đánh giá toàn diện.

Người trưởng thành đột ngột nhận thấy dấu hiệu bất thường như khó phân biệt màu sắc, màu sắc nhạt dần, đặc biệt khi kèm theo nhìn mờ, giảm thị lực hoặc mắc tiểu đường, tăng nhãn áp, bệnh võng mạc hay thần kinh thị giác, cần đến bệnh viện có chuyên khoa Mắt để được khám. Bác sĩ có thể phát hiện và điều trị cho người bệnh kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.

Ngọc Kim Thắm