Viêm tụy tái phát có gây ung thư tụy?

Bác tôi từng bị viêm tụy cấp, gần đây hay đau vùng thượng vị âm lan ra sau lưng. Đây có phải dấu hiệu viêm tụy tái phát, tình trạng này có làm tăng nguy cơ ung thư? (Hoài Thu, TP HCM)

Trả lời:

Nguy cơ viêm tụy tái phát ở người từng bị viêm tụy cấp khá cao, nhất là khi người bệnh có các yếu tố như uống rượu bia hoặc ăn nhiều chất béo, dầu mỡ.

Tuy nhiên, với các triệu chứng đau vùng thượng vị lan ra sau lưng, nặng hơn sau ăn, có thể xảy ra do nhiều bệnh lý liên quan như viêm tụy, bệnh lý túi mật và đường mật chẳng hạn sỏi mật. Bác của bạn nên đi khám để bác sĩ kiểm tra, xác định chính xác nguyên nhân.

Viêm tụy gồm hai thể chính là viêm tụy cấp và viêm tụy mạn. Viêm tụy cấp thường khởi phát đột ngột với cơn đau dữ dội vùng thượng vị, có thể lan ra sau lưng, kèm buồn nôn, nôn.

Để chẩn đoán viêm tụy cấp, bác sĩ dựa vào triệu chứng lâm sàng, xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh. Men tụy, đặc biệt lipase và amylase, thường tăng trong máu sau khi bệnh khởi phát. Siêu âm có thể giúp phát hiện bất thường ở tuyến tụy, đồng thời tìm nguyên nhân từ đường mật như sỏi. Trong trường hợp siêu âm hạn chế do nhiều hơi trong ruột, thành bụng dày hoặc béo phì, bác sĩ có thể chỉ định CT để đánh giá rõ hơn tuyến tụy cùng các biến chứng.

Trong khi đó, viêm tụy mạn thường tiến triển kéo dài, gây tổn thương và suy giảm chức năng tuyến tụy. Dấu hiệu phổ biến là đau bụng tái diễn hoặc kéo dài, thường ở vùng thượng vị và lan ra sau lưng. Khi chức năng tụy ngoại tiết suy giảm, người bệnh có thể đầy bụng, tiêu chảy, phân nhiều mỡ, sụt cân.

Khác với viêm tụy cấp, men tụy của người bệnh viêm tụy mạn có thể không tăng rõ. Vì vậy, bác sĩ có thể cần sử dụng CT, MRI hoặc siêu âm nội soi để đánh giá tình trạng vôi hóa tuyến tụy, sỏi tụy, giãn hoặc bất thường ống tụy. Xét nghiệm elastase đánh giá nồng độ elastase trong phân cũng hỗ trợ chẩn đoán viêm tụy mạn.

Viêm tụy mạn không được điều trị, kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ ung thư tụy. Nguy cơ tiến triển ung thư tăng nếu người bệnh hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia. Tuy nhiên, không phải người từng bị viêm tụy cấp hay viêm tụy mạn đều sẽ mắc ung thư. Người bệnh nên tuân thủ điều trị viêm tụy theo hướng dẫn của bác sĩ, kết hợp thay đổi lối sống khoa học, ăn uống lành mạnh để góp phần ngăn bệnh tiến triển thành ung thư.

BS.CKII Nguyễn Thị Thu Hải
Khoa Nội Tiêu hóa - Gan - mật - tụy
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7