Sát thủ 'trứng thối' trong không gian kín gây cái chết nhanh thế nào

Khí Hydro sulfua (H2S) tích tụ trong các không gian hạn chế như hầm biogas, hố ga, cống ngầm có khả năng gây mất ý thức tức thì và dẫn đến tử vong trong vài giây nếu tiếp xúc ở nồng độ cao.

Nguy cơ này vừa được cảnh báo sau vụ tai nạn ngạt khí tại trang trại lợn ở Thanh Hóa tối 18/7 khiến 5 người tử vong. Các chuyên gia y tế và hóa học xác định thủ phạm chính là H2S, loại khí đặc trưng phát sinh từ quá trình phân hủy chất thải hữu cơ.

Tên gọi "trứng thối" xuất phát từ mùi đặc trưng của khí H2S, nảy sinh do quá trình phân hủy các protein chứa lưu huỳnh.

Trong tự nhiên, lòng đỏ trứng gà chứa một lượng lớn các axit amin có lưu huỳnh. Khi trứng bị hỏng, vi khuẩn phân hủy các hợp chất hữu cơ này và giải phóng ra khí H2S. Vì mũi người cực kỳ nhạy cảm với loại khí này ngay cả ở nồng độ siêu thấp (khoảng 0,01 ppm), chúng ta sẽ lập tức nhận diện được mùi hôi nồng nặc, khó chịu đó.

Cơ chế tương tự cũng diễn ra trong các hầm biogas, cống rãnh hay bể phốt. Tại đây, chất thải hữu cơ và phân động vật bị vi khuẩn phân hủy trong môi trường thiếu oxy (yếm khí), tạo ra lượng lớn H2S. Do đó, mùi hương "chết chóc" này trở thành dấu hiệu nhận biết trực giác nhất để cảnh báo con người về sự hiện diện của chất độc, dù bản chất khí này không có màu sắc.

Tiến sĩ Khuất Quang Sơn, giảng viên Đại học Phòng cháy Chữa cháy, đánh giá H2S là chất độc không màu, dễ cháy nổ và sở hữu độc tính vượt xa Carbon monoxide (CO). Khi xâm nhập cơ thể, khí này gây viêm kết mạc tại chỗ, sau đó tấn công trực tiếp hệ thần kinh trung ương làm tê liệt trung tâm hô hấp. Dấu hiệu nhận biết đặc trưng tại hiện trường là các vật dụng kim loại như đồng, bạc trên người nạn nhân thường xỉn màu hoặc chuyển đen do phản ứng hóa học.

Đặc tính nguy hiểm nhất của H2S nằm ở xu hướng tích tụ tại các vùng trũng, sâu và kín do trọng lượng nặng hơn không khí. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Thể thao dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, phân tích rằng trong khi người đứng trên miệng hầm vẫn hít thở bình thường, thì người bước xuống sâu sẽ lập tức đối mặt với lớp khí độc đậm đặc.

H2S còn gây ra "ảo giác an toàn" cực kỳ nguy hiểm. Ở nồng độ thấp 0,01 ppm, con người dễ dàng nhận ra mùi trứng thối nồng nặc. Tuy nhiên, khi nồng độ đạt mức 100 ppm, khí này làm tê liệt dây thần kinh khứu giác. Nạn nhân đột ngột không còn ngửi thấy mùi khó chịu nên lầm tưởng nguy hiểm đã qua và tiếp tục đi sâu vào vùng độc.

Theo tiêu chuẩn an toàn quốc tế, nồng độ H2S từ 400 đến 700 ppm có thể tước đi mạng sống con người chỉ trong vòng 30 phút. Nếu nồng độ vượt ngưỡng 800 ppm, nạn nhân sẽ mất ý thức và tử vong ngay sau vài hơi thở. Cảm giác này được ví như bị một chiếc búa tạ giáng mạnh vào đầu, khiến nạn nhân ngã gục tại chỗ mà không kịp thực hiện bất kỳ phản ứng tự vệ hay tìm đường thoát thân. Ngoài ra, sự hiện diện của các loại khí độc khác như Ammonia, Phosphine cùng điều kiện thiếu oxy trong không gian hẹp càng đẩy nhanh tiến trình tử vong.

Để phòng tránh thảm kịch, các chuyên gia khuyến cáo người dân tuyệt đối không xuống cứu người theo quán tính nếu thiếu thiết bị bảo hộ chuyên dụng. Khi phát hiện sự cố, việc đầu tiên cần làm là mở thông thoáng khu vực, sử dụng quạt thổi công suất lớn để đẩy khí độc ra ngoài và nạp khí sạch vào trong.

Người xuống hầm bắt buộc phải trang bị mặt nạ chống độc kết hợp bình dưỡng khí, đồng thời thắt dây bảo hiểm liên kết với đội ngũ hỗ trợ bên trên.

Các trang trại chăn nuôi cần chủ động tập huấn an toàn lao động, trang bị đầy đủ bảo hộ và thiết lập quy trình kiểm tra nghiêm ngặt đối với mọi hoạt động trong không gian hạn chế để bảo vệ tính mạng công nhân.

Thùy An