Tài xế công nghệ, giao đồ ăn và chuyển phát nhanh là ba công việc phổ biến của người thất nghiệp, lao động tự do tại Trung Quốc. Thị trường gọi xe tăng trưởng mạnh từ năm 2015 và đến năm 2024 nước này có 7,5 triệu tài xế được cấp phép.

Lượng tài xế tăng nhanh khiến thị trường chật chội. Tháng 4/2026, Cục Giao thông Vận tải thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông cảnh báo lĩnh vực gọi xe tại địa phương đã bão hòa. Mỗi xe hiện chỉ hoàn thành trung bình 13 chuyến mỗi ngày cùng với giá cước ngày càng thấp bởi sự cạnh tranh gay gắt.

Giá cước giảm kéo theo thu nhập đi xuống. Tại một số thành phố, cước giờ thấp điểm dưới 0,15 USD mỗi km. Nhiều người ở Thâm Quyến cho biết sau khi trừ tiền thuê xe, sạc điện và bảo hiểm, họ chỉ còn khoảng 45 USD cho 12 giờ làm việc.

Báo cáo năm 2025 của Trung tâm Nghiên cứu Các hình thức Việc làm Mới tại Trung Quốc cho thấy độ tuổi trung bình của tài xế ở 13 tỉnh thành là 40. Khoảng 60% là lao động chính, là nguồn thu nhập duy nhất của gia đình. Thực trạng này buộc họ phải tìm thêm nguồn thu ngoài tiền cước.

Tại Cáp Nhĩ Tân, một tài xế bán các sản phẩm thủ công ghép từ hạt nhựa do con gái làm. Trong một chuyến đi, anh chỉ thu được 1,5 USD tiền cước nhưng bán được món đồ với giá 14 USD.

Tại Tứ Xuyên, một tài xế khác mang theo đồ thủ công do người vợ thất nghiệp làm ra. Anh coi xe như quầy hàng di động và cho biết doanh thu cao hơn bán tại sạp cố định.

Bên cạnh bán hàng, nhiều người bổ sung các dịch vụ giải trí. Một tài xế lắp hệ thống karaoke và đèn xoay ở khoang sau. Khách quét mã QR để hát, nếu đạt từ 95 điểm trở lên sẽ được tặng đồ uống. "Tôi định đi khoảng 3 km nhưng đã đổi điểm đến xa hơn sau khi thấy có karaoke", một hành khách nói. Người này kể đã đón thêm hai người bạn dọc đường để cùng tham gia.

Một người khác bán cà phê, phục vụ americano và latte pha tại chỗ với giá 3-4,5 USD. Tại Giang Tô, một tài xế taxi cung cấp dịch vụ cắt tóc giá 1,2 USD trong lúc đỗ xe chờ khách.

Một số xe lắp đệm massage trên ghế. Khách được trải nghiệm miễn phí hai phút đầu. Tuy nhiên, đệm tự động kích hoạt khiến hành khách không thể từ chối. "Tôi như bị tra tấn", một hành khách từng rạn xương sườn kể.

Nhiều tài xế cho biết họ chấp nhận chạy những cuốc không có lãi với hy vọng hệ thống sẽ ưu tiên phân phối chuyến tốt hơn trong tương lai.

Trên mạng xã hội, các dịch vụ này nhận ý kiến trái chiều. Một số người ủng hộ xe có karaoke để giải tỏa áp lực. Ngược lại, nhiều người lo ngại việc bày bán hàng hóa, pha chế đồ uống nóng trên xe gây mất an toàn giao thông. Việc bán hàng trong lúc chở khách cũng vi phạm quy định của các nền tảng gọi xe. Nhiều tài xế đã bị xử phạt sau khi những câu chuyện này lan truyền trên mạng xã hội.

Ngọc Ngân (Theo SCMP)