Ngày 29/5, UBND TP Hà Nội có tờ trình bổ sung gửi HĐND thành phố đề nghị ban hành Nghị quyết thông qua Đề án vùng phát thải thấp trong vành đai 1. Trước đó tại kỳ họp hôm 11/5, HĐND thành phố cho biết chưa xem xét một số đề án trong đó có vùng phát thấp do "chưa bảo đảm điều kiện về thông tin, hồ sơ để trình HĐND thành phố xem xét thông qua".

Tờ trình bổ sung đề án lần này có thay đổi nội dung cơ bản, trong đó bỏ việc cấm xe máy chạy xăng và bổ sung phương tiện bị cấm hoạt động theo giờ tại khu vực được đề xuất thí điểm vùng phát thải thấp.

Cụ thể, giai đoạn 1 (1/7-31/12/2026), thành phố sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại phường Hoàn Kiếm, chia theo khu vực. Khu vực 1 bao gồm 11 tuyến phố bao quanh: Tràng Tiền - Hàng Khay - Lê Thái Tổ - Hàng Đào - Hàng Ngang - Hàng Buồm - Mã Mây - Hàng Bạc - Hàng Mắm - Nguyễn Hữu Huân - Lý Thái Tổ. Diện tích 0,5 km2, chu vi 3,5 km và dân số khoảng 20.000.

Khu vực 2 bao quanh bởi các tuyến phố Tràng Thi - Phùng Hưng - Hàng Đậu - Trần Nhật Duật - Trần Quang Khải - Tràng Tiền - Hàng Khay trở vào trong khu vực phố cổ với chu vi 5,5 km, diện tích 1,65 km2.

Trong khu vực 1, thành phố cấm toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ (bao gồm xe môtô, xe gắn máy, xe ôtô các loại) từ 19h đến 24h các ngày thứ sáu, thứ bảy, chủ nhật hàng tuần.

Trong khu vực 2, thành phố quy định xe ưu tiên và phương tiện giao thông có giấy phép lưu thông của cơ quan có thẩm quyền được phép lưu thông trong vùng phát thải thấp.

Xe môtô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải (xe ôm công nghệ) được khuyến khích hạn chế hoạt động. Các đơn vị cung cấp phần mềm ứng dụng điều hướng phương tiện trên phần mềm quản lý điều hành xe, chuyển đổi phương tiện.

Xe môtô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch không hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải được khuyến khích chuyển đổi sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, xe đáp ứng quy chuẩn khí thải theo lộ trình Chính phủ và thành phố ban hành.

Đối với xe ôtô sử dụng nhiên liệu hóa thạch, xe chở học sinh, xe buýt, xe chở cán bộ công nhân viên đi làm, thành phố khuyến khích chuyển đổi xe sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, xe đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên theo quy chuẩn Việt Nam.

Xe ôtô trên 16 chỗ (xe chở học sinh, xe buýt, xe chở cán bộ công nhân viên đi làm) bị cấm hoạt động trong giờ cao điểm (6h-9h; 16h-19h30 hàng ngày), trường hợp hoạt động trong giờ cao điểm phải được Công an thành phố chấp thuận bằng văn bản. Thành phố khuyến khích chuyển đổi xe sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, xe đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên.

Người sử dụng xe ôtô dưới 16 chỗ và xe pick-up được khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện giao thông công cộng, giao thông phi cơ giới, xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, xe đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên.

Xe ôtô tải thông dụng có khối lượng toàn bộ của xe dưới 2 tấn chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm (6h-9h; 16h-19h30 hàng ngày). Trường hợp hoạt động trong giờ cao điểm phải được Công an thành phố chấp thuận bằng văn bản. Thành phố khuyến khích chuyển đổi xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, xe đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên.

Xe ôtô tải thông dụng có khối lượng toàn bộ của xe từ 2 tấn đến 3,5 tấn chỉ được phép hoạt động từ 21h đến 6h hôm sau, ngoài khung giờ trên, phải được Công an thành phố chấp thuận bằng văn bản. Thành phố khuyến khích chuyển đổi xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, xe đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên.

Các loại xe ôtô tải thông dụng có khối lượng toàn bộ của xe trên 3,5 tấn bị cấm lưu thông hoàn toàn trong vùng phát thải thấp.

Giai đoạn 2 từ ngày 1/1/2027 đến 31/12/2027, thành phố mở rộng khu vực thí điểm tại phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Phạm vi bao gồm 14 tuyến phố bao quanh: Nguyễn Du - Hàn Thuyên - Trần Hưng Đạo - Trần Khánh Dư - Trần Quang Khải - Trần Nhật Duật - Hàng Đậu - Cửa Đông - Lý Nam Đế - Tôn Thất Thiệp - Điện Biên Phủ - Hàng Bông - Cửa Nam - Lê Duẩn.

Thành phố tiếp tục duy trì các quy định hạn chế phương tiện của giai đoạn 1, không lưu thông xe ôtô các loại không đạt quy chuẩn khí thải mức 4; không lưu thông xe môtô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải.

Giai đoạn 3 từ ngày 1/1/2028 đến 31/12/2029, thành phố mở rộng vùng phát thải thấp toàn bộ trong vành đai 1, gồm 9 phường được bao quanh bởi các tuyến: Hoàng Cầu - Đê La Thành - Ô Chợ Dừa - Xã Đàn - Đại Cồ Việt - Trần Khát Chân - Nguyễn Khoái - Trần Khánh Dư - Trần Quang Khải - Trần Nhật Duật - Yên Phụ - Nghi Tàm - Âu Cơ - An Dương Vương - Lạc Long Quân - Bưởi - Cầu Giấy.

Ở giai đoạn này, thành phố tiếp tục duy trì các quy định hạn chế phương tiện của giai đoạn 2; không lưu thông xe môtô, xe gắn máy không đạt quy chuẩn khí thải mức 3 đối với nhóm phương tiện không hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng kết nối vận tải.

Giải thích việc thay đổi từ "cấm" sang "khuyến khích hạn chế hoạt động" đối với xe máy chạy xăng kinh doanh từ ngày 1/7/2026 tại vùng lõi Hoàn Kiếm, thành phố cho rằng quy định lưu thông phương tiện tác động đến tài xế công nghệ, shipper và lao động nền tảng công nghệ. Đây là nhóm chịu tác động xã hội trực tiếp và sớm nhất do phụ thuộc vào phương tiện để tạo thu nhập.

Trường hợp cấm ngay xe máy xăng hoạt động trên nền tảng tại khu vực 1, tác động có thể ảnh hưởng đến gần 4.000 tài xế thường xuyên hoạt động, hơn 1.000.000 giao dịch/tháng, trên 350.000 người dùng và hơn 1.000 đối tác nhà hàng/thương nhân.

Bên cạnh đó mức độ sẵn sàng chuyển đổi của tài xế còn hạn chế. Khảo sát 1.759 tài xế cho thấy 61% chưa từng trải nghiệm xe điện. Các lo ngại chính gồm, xe xăng còn đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng, quãng đường di chuyển sau mỗi lần sạc pin xe điện chưa cao, tuổi thọ và độ bền pin, thời gian sạc, giá xe điện, số lượng và chi phí trạm sạc.

Về quy định cấm toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ (bao gồm xe môtô, xe gắn máy, xe ôtô các loại) từ 19h đến 24h các ngày thứ sáu, thứ bảy, chủ nhật hàng tuần, trong khu vực 11 tuyến phố thí điểm vùng phát thải thấp, thành phố giải thích đây là khu vực không gian đi bộ Hồ Gươm và vùng phụ cận được triển khai từ năm 2016 và việc cấm toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ lưu thông cũng được thực hiện từ thời điểm triển khai phố đi bộ.

Thành phố cũng đã có kế hoạch mở rộng không gian đi bộ Hồ Gươm và vùng phụ cận từ 1/7. Hai tuyến phố Lý Thái Tổ và Nguyễn Hữu Huân có thể sẽ được đưa vào không gian đi bộ để thuận lợi cho khu vực thí điểm vùng phát thải thấp.

Theo kế hoạch nghị quyết Đề án vùng phát thải thấp trong vành đai 1 sẽ được trình HĐND thành phố xem xét thông qua tại kỳ họp thứ 3 (kỳ họp chuyên đề) vào ngày 2/6.

Võ Hải