Đêm 17/5, lượng mưa tại xã Miệt Xưởng, huyện Mã Quan, tỉnh Vân Nam tăng lên mức 256 mm. Nghe tiếng gió và nước chảy bất thường từ ngọn núi phía sau, ông Tian Ruliang, 56 tuổi, trưởng thôn Thượng Hồng Nham, mặc áo mưa và cầm đèn pin đi gõ cửa từng nhà.

3h sáng 18/5, lệnh báo động khẩn cấp được phát đi. Ông Tian tập hợp thanh niên chia nhóm đi đánh thức người dân và gọi điện xác minh những trường hợp vắng mặt để đảm bảo không ai bị bỏ quên.

Trong lúc hỗ trợ người dân sơ tán, một dòng bùn đất từ trên núi lao xuống cuốn phăng vị trưởng thôn. Ông may mắn ôm được một thân cây ven đường, không bị trôi đi tiếp. Khi dòng nước rút, ông gượng dậy và tiếp tục đi tìm 6 hộ dân chưa di dời.

Sau khoảng nửa giờ, 60 người thuộc 21 hộ dân ở khu vực có nguy cơ cao nhất đã đến nơi trú ẩn an toàn. Cả làng cũng kịp đến nơi lánh nạn. Ngay khi người cuối cùng rời đi, hơn 10.000 m3 đất đá từ ngọn núi đổ ập xuống, lấp kín toàn bộ khu vực phía sau làng.

"An nguy của người dân thuộc trách nhiệm của tôi. Mọi người bình an là điều quan trọng nhất", ông nói.

Chia sẻ về kinh nghiệm phòng chống bão lụt, ông Tian nói luôn áp dụng ba bước: quan sát lượng mưa, nghe tiếng động và kiểm tra bùn đất. Việc chuẩn bị sớm và tuyên truyền thường xuyên giúp người dân chủ động sơ tán. Ông cũng lập danh sách và đặc biệt lưu tâm đến những người neo đơn trong làng.

Sau trận lũ, dù bị thương, ông Tian vẫn ở lại hiện trường, liên hệ các ban ngành để phân bổ vật tư và hướng dẫn người dân dọn bùn, xử lý rủi ro môi trường.

Trưởng thôn Tian Ruliang có hai người con gái. Cô lớn đang làm việc ở trên huyện Mã Quan, cô thứ hai là sinh viên đại học. Thời điểm xảy ra lở núi cả hai người con không ở nhà nên may mắn thoát nạn.

Sau khi trận lũ qua đi, nhìn thấy bức ảnh cha mình phủ kín bùn đất lan truyền trên mạng và được truyền thông gọi là "Trưởng thôn người bùn" các con gái đã gọi điện gặng hỏi. Tuy nhiên, ông Tian im lặng, giấu mức độ hiểm nguy của khoảnh khắc sinh tử vì sợ các con lo lắng.

Giới chuyên môn đánh giá đợt sơ tán tại thôn Thượng Hồng Nham cho thấy hiệu quả của cơ chế 1262 tại tỉnh Vân Nam. Theo đó, hệ thống sẽ phát cảnh báo sớm về lượng mưa vào các thời điểm 12, 6 và 2 giờ trước thảm họa. Chính quyền địa phương cho biết cơ chế này từng giúp di dời sớm 112.600 người trong năm 2025, ngăn chặn thương vong trong 114 trận lũ quét.

Tuy nhiên, tuyến phòng thủ cuối cùng tại các vùng núi vẫn phụ thuộc vào những cán bộ cơ sở luôn sẵn sàng lao về phía hiểm nguy như ông Tian.

Minh Phương (Theo Sina, Globaltimes, Xinhua)