Buổi sáng của bà Phụng bắt đầu từ 5h. Bà cùng chồng là ông Xuân Biền, đi bộ gần một giờ ở công viên gần nhà thuộc phường Cầu Kiệu, TP HCM. Sau đó, ông bà tự chuẩn bị bữa sáng, đọc báo, cùng nhau tưới cây, nhổ cỏ cho vườn rau trên sân thượng. Khi đến lịch tiêm vaccine, ông cùng bà sẽ cùng nhau đi vào lúc 9h.

Nhịp sống đều đặn này được bà Phụng duy trì nhiều năm qua. Ở tuổi 67, bà vẫn khỏe mạnh, mái tóc dày, làn da mịn hồng, dáng người săn chắc. Ít ai biết bà từng trải qua đợt điều trị ung thư cổ tử cung giai đoạn 1B cách đây 18 năm.

Theo bà Phụng, căn bệnh thay đổi hoàn toàn nhận thức của bản thân. Trước đó, bà cho rằng ăn uống lành mạnh, thể dục đều đặn, gia đình hòa thuận là "vaccine" giúp cuộc sống luôn khỏe mạnh. Tuy nhiên, khi 49 tuổi, cơ thể rong kinh, ra máu bất thường, bác sĩ chẩn đoán ung thư.

"Tôi như rơi xuống vực thẳm, không thể hiểu vì sao bệnh xảy đến", bà Phụng nói.

Chồng bà nghi ngờ chẩn đoán nên đưa vợ đi khám thêm, nhưng kết quả vẫn giống nhau khiến ông bật khóc. Sau một đêm suy nghĩ, bà Phụng quyết định đối diện thực tế, bởi ba con còn nhỏ cần mẹ. Thấy bệnh nhân quá lo lắng, bác sĩ trấn an, cho biết bệnh ở giai đoạn sớm, khối u còn nhỏ và chưa di căn có thể phẫu thuật. Bà Phụng cũng xin cắt tử cung để giảm nỗi lo tái phát, do ám ảnh từ trường hợp bạn của bà qua đời do chưa triệt căn ung thư.

Đêm trước ngày mổ, bà Phụng muốn ở lại bệnh viện một mình. Trong phòng chờ phẫu thuật, các bệnh nhân khác mua đồ ăn, trò chuyện, cố tạo không khí nhẹ nhàng trước khi được gọi tên. Riêng bà nằm lặng lẽ đọc báo, bàn tay lau nước mắt.

"Tôi nói với chồng con về ngủ, đừng lo gì cả, nhưng mình thì trằn trọc, sợ sẽ mất sau ca mổ như bạn", bà nhớ lại.

Ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi. Sau 6 ngày, bà được xuất viện, không hóa trị hay xạ trị, được dặn tái khám đều đặn, giữ tinh thần lạc quan, ăn uống và vận động phù hợp để kiểm soát sức khỏe lâu dài.

Sau phẫu thuật, bà rụng tóc, mệt mỏi, ăn uống kém, trở nên tự ti và dễ cáu gắt. Ông Biền trở thành chỗ dựa tinh thần, luôn nhẫn nhịn, đưa vợ đi tái khám, hỏi bác sĩ cách chăm sóc, và cùng bà đi chơi để khuây khỏa. Ba người con cũng động viên mẹ bằng việc học tập, làm việc tốt, tự lập hơn và thường tạo bất ngờ bằng những buổi sum họp, món quà nhỏ, nhắc bà rằng luôn được yêu thương, không đơn độc sau bệnh tật.

Nhờ sự quan tâm và kiên nhẫn của chồng con, bà Phụng dần lấy lại nhịp sống bình thường, mở lòng hơn, chủ động trò chuyện với đồng nghiệp, bạn bè, tập yoga, ngồi thiền ba buổi mỗi tuần, kết hợp đọc sách và đi dạo.

"Đi làm, tôi không nghĩ mình có bệnh trong người. Cứ sống, làm việc, gặp gỡ mọi người rồi dần quên đi nỗi sợ", bà nói.

Về ăn uống, bà duy trì chế độ nhiều rau xanh, cá, đậu, hạn chế đồ chiên rán, cay nóng và nhiều dầu mỡ. Bà giữ thói quen đi bộ cùng chồng, chăm vườn rau, đọc sách, tái khám đúng hẹn và tiêm phòng các bệnh dễ gặp ở người lớn tuổi như cúm, phế cầu, sốt xuất huyết, zona thần kinh.

Sau một năm, bác sĩ thông báo tình trạng ung thư của bà được kiểm soát. Lịch tái khám từ mỗi tháng chuyển sang 6 tháng, rồi mỗi năm một lần. Đầu năm 2026, kết quả kiểm tra tiếp tục cho thấy sức khỏe sau điều trị của bà ổn định.

"Hơn 18 năm, tôi không tái phát bệnh. Chồng con là điểm tựa lớn nhất, còn thói quen sống lành mạnh giúp tôi giữ được thành quả sau điều trị", bà Phụng nói.

Ung thư cổ tử cung là một trong những loại ung thư phổ biến ở phụ nữ, với khoảng 660.000 ca mắc mới và 350.000 ca tử vong trên thế giới năm 2022, theo WHO. Tại Việt Nam, bệnh đứng thứ ba về tỷ lệ mắc ở nữ giới, ghi nhận khoảng 14 ca mới mỗi ngày và 2.400 ca tử vong mỗi năm.

BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết năm 2008, các kỹ thuật điều trị ung thư tại Việt Nam chưa phát triển và phổ cập như hiện nay. Phẫu thuật mổ mở vẫn là lựa chọn phổ biến trong nhiều trường hợp, trong khi các kỹ thuật ít xâm lấn, bảo tồn hoặc xạ trị hiện đại chưa được triển khai rộng rãi.

"Trường hợp bà Phụng sống khỏe 18 năm không phải ‘phép màu’ đơn thuần, mà đến từ phát hiện ở giai đoạn sớm, điều trị kịp thời và triệt để, theo dõi định kỳ và lối sống sau điều trị", bác sĩ Phương nói.

Nhiều bằng chứng khoa học đã chỉ ra lối sống thực sự ảnh hưởng tới kết quả điều trị bệnh ung thư. Theo World Cancer Research Fund, vận động phù hợp và kiểm soát cân nặng sau điều trị ung thư có thể giúp cải thiện chất lượng sống liên quan sức khỏe và khả năng sống còn ở một số nhóm người bệnh. Một phân tích tổng hợp công bố trên Frontiers in Psychology năm 2022, cũng cho thấy các yếu tố tâm lý tích cực như khả năng phục hồi, hy vọng, lạc quan, tự tin có tương quan thuận với chất lượng sống của bệnh nhân ung thư.

Theo bác sĩ Phương, ung thư cổ tử cung liên quan gần như 100% đến virus HPV, đặc biệt các type nguy cơ cao như 16, 18, 31, 33, 35, 45, 52, 53, 58... Trong đó, 70% ca bệnh xuất phát từ nhiễm HPV type 16 và 18, bên cạnh các yếu tố như tuổi tác, hút thuốc, dùng thuốc tránh thai hay tiền sử gia đình.

Phát hiện sớm giúp tăng hiệu quả điều trị, tỷ lệ sống 5 năm ở giai đoạn sớm khả quan, đạt đến 95% còn ở giai đoạn muộn chỉ còn khoảng 15%. Tuy nhiên ung thư cổ tử cung thường diễn tiến âm thầm, dễ nhầm với bệnh phụ khoa qua các dấu hiệu như rối loạn kinh nguyệt, chảy máu bất thường, đau khi quan hệ, dịch tiết có mùi. Khi bệnh ở giai đoạn muộn, tế bào ung thư di căn xa, xâm lấn các cơ quan như bàng quang, trực tràng, phổi, xương... khó điều trị, tỷ lệ sống thấp.

Để phòng bệnh, WHO và Bộ Y tế khuyến cáo tiêm vaccine HPV, gồm Gardasil và Gardasil 9, trong đó Gardasil 9 dành cho nam và nữ 9-45 tuổi. Tiêm vaccine cho cả hai giới là chiến lược toàn diện, giúp ngăn ngừa tối đa nguy cơ nhiễm, tái nhiễm HPV và các bệnh liên quan. Người đã mắc bệnh vẫn có thể tiêm để tránh tái nhiễm hoặc phòng ngừa type khác.

Nhắc về căn bệnh ung thư, bà Phụng vẫn còn hơi run. Bà không xem mình là người "thoát bệnh" để rồi buông lơi, mà chọn sống chậm rãi và kỷ luật hơn. Với bà, tinh thần tích cực không phải là cố tỏ ra mạnh mẽ hay quên hẳn căn bệnh, mà là học cách lắng nghe cơ thể, giữ nhịp sống ổn định và trân trọng từng ngày còn khỏe mạnh bên chồng con.

Diệu Thuần