PGS.TS.BS Lâm Việt Trung, Phó giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, bên lề hội nghị khoa học thường niên ngày 16/5, cho biết độ tuổi phát hiện ung thư thực quản thường từ trung niên trở lên, chủ yếu 50-70 tuổi. Tuy nhiên gần đây, bệnh viện ghi nhận nhiều trường hợp mắc bệnh sớm hơn, rải rác ở nhóm 30-40 tuổi.

Theo Globocan, ung thư thực quản đứng thứ 12 về số ca mắc mới tại Việt Nam với hơn 3.600 ca mỗi năm, nhưng xếp thứ 7 về số ca tử vong với gần 3.500 trường hợp. Trước đây, đa số bệnh nhân ung thư thực quản đến viện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, đi khám khi xuất hiện triệu chứng rõ như nuốt nghẹn, nuốt khó hoặc không nuốt được do khối u phát triển trong lòng thực quản.

Gần đây, nhờ xu hướng khám sức khỏe định kỳ và tầm soát ngày càng phổ biến, nhiều ca được phát hiện sớm hơn, thậm chí ở giai đoạn tổn thương còn rất sớm. Điều này giúp tăng đáng kể cơ hội điều trị hiệu quả cho người bệnh.

Nguyên nhân gây ung thư thực quản hiện chưa rõ, thường liên quan nhiều yếu tố nguy cơ như lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá, viêm dạ dày trào ngược mạn tính... Dấu hiệu nhận biết thường gặp nhất là nuốt nghẹn, nuốt vướng hoặc đột ngột sụt cân không giải thích được. Một số trường hợp bệnh nhân còn bị khàn tiếng do khối u chèn ép dây thần kinh quặt ngược thanh quản.

Theo phó giáo sư Trung, ung thư thực quản mang "tai tiếng" rất xấu vì hầu hết bệnh nhân tử vong trong vòng 1-2 năm. Hiện nay, nhờ những tiến bộ khoa học kỹ thuật, tiên lượng bệnh đã tốt hơn rất nhiều. Với ung thư sớm, cơ hội sống còn sau 5 năm lên đến 95%. Ở giai đoạn tiến triển, tỷ lệ này đạt mức trung bình 60-70%.

Sự thay đổi này đến từ phác đồ điều trị đa mô thức, bao gồm phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, kết hợp các phương pháp mới như điều trị miễn dịch và nhắm trúng đích. Bệnh nhân có thể được hóa trị tân hỗ trợ trước mổ, áp dụng chương trình phục hồi sớm (ERAS) để nâng đỡ thể trạng, điều trị bệnh nền đạt mức tối ưu nhất trước khi lên bàn mổ.

Phẫu thuật thực quản vẫn là can thiệp phức tạp với các biến chứng phổ biến như xì rò miệng nối, viêm phổi, chảy máu, đi kèm tỷ lệ tử vong cao. Dù phẫu thuật nội soi vẫn là tiêu chuẩn, sự bùng nổ của phẫu thuật robot đang mang lại hiệu quả tích cực. Robot đáp ứng được nhu cầu trong những phẫu thuật vùng khó, đòi hỏi kỹ thuật cao như nạo hạch kỹ và giữ lại thần kinh quặt ngược. Khả năng phân tích tinh tế, tỉ mỉ của robot giúp phẫu thuật viên như được nâng cao khả năng và nối dài cánh tay, giúp ca mổ hoàn hảo hơn.

Ung thư thực quản xuất phát từ niêm mạc (ung thư biểu mô), nên cách tầm soát tốt nhất hiện nay là nội soi tiêu hóa trên để phát hiện sự bất thường. Bác sĩ kỳ vọng thời gian tới Việt Nam sẽ có các chương trình tầm soát quốc gia về tiêu hóa định kỳ mỗi năm cho người trên 50 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ, tương tự Nhật Bản hay Hàn Quốc, giúp tăng tỷ lệ phát hiện sớm và giảm gánh nặng điều trị.

Bác sĩ khuyến cáo cách phòng bệnh quan trọng nhất là duy trì lối sống lành mạnh. Người dân cần hạn chế rượu bia, bỏ hút thuốc lá, tăng cường thể dục, đảm bảo dinh dưỡng và kết hợp khám sức khỏe định kỳ.

Lê Phương