Dịch tả lợn châu Phi vừa được phát hiện ở 4 xã, phường TP Cần Thơ với khoảng 5 tấn lợn nhiễm bệnh bị tiêu hủy. Trước đó, Tây Ninh cũng phát hiện rải rác 16 ổ dịch từ đầu năm, còn Cao Bằng ghi nhận dịch tại nhiều xã với hàng trăm con lợn bị tiêu hủy.

PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP HCM, cho biết dịch tả lợn châu Phi không lây sang người và không gây bệnh trên người, song lợn mắc bệnh có tỷ lệ tử vong gần như 100%. Đáng lưu ý, thịt từ lợn bệnh dễ bị nhiễm thêm vi khuẩn và tác nhân gây hại, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm nếu bị đưa ra thị trường. Vì vậy, cơ quan chức năng phải kiểm soát chặt chẽ, ngăn chặn việc vận chuyển, buôn bán thịt từ lợn chết hoặc mắc bệnh.

Trong bối cảnh đó, nhiều người tiêu dùng tỏ ra e ngại, thậm chí có xu hướng hạn chế hoặc tẩy chay thịt lợn. Tuy nhiên, chuyên gia khuyến cáo không nên quay lưng với thực phẩm này, mà cần hiểu đúng và lựa chọn an toàn. Điều quan trọng không phải là "tẩy chay thịt lợn" mà là tẩy chay thịt không đảm bảo vệ sinh và chế biến không an toàn.

Về dấu hiệu nhận biết, thịt lợn nhiễm dịch thường có biểu hiện bất thường khá rõ nếu quan sát kỹ. Trên da và tai lợn có thể xuất hiện các đốm xuất huyết lấm tấm, tai chuyển màu tím xanh. Khi giết mổ, nội tạng thường bị xuất huyết. Miếng thịt có màu sắc lạ như đỏ thâm, nâu, tím tái hoặc xám xanh, không còn màu đỏ tươi tự nhiên. Khi chạm vào, thịt mềm nhão, kém đàn hồi, có thể rỉ nước hoặc chảy nhớt.

Trong khi đó, thịt lợn khỏe mạnh thường có màu đỏ hồng tươi, mỡ trắng, thớ thịt săn chắc và có độ đàn hồi tốt, da không có các đốm bất thường. Đây là những dấu hiệu cảm quan quan trọng giúp người tiêu dùng bước đầu phân biệt.

Một nguy cơ khác là thịt lợn bệnh có thể bị giết mổ chui và xử lý bằng hóa chất hoặc phẩm màu để đánh lừa người mua. Những miếng thịt này nhìn bên ngoài có thể đỏ tươi bất thường nhưng lại cứng, thiếu độ đàn hồi. Khi cắt ra, bên trong có thể thâm, nhũn và có mùi lạ. Khi rửa, thịt dễ bị nhạt màu, bốc mùi tanh khó chịu, phần mỡ ngả vàng. Khi nấu, nước thịt thường đục, có mùi hôi, mỡ không nổi váng lớn mà tách thành các hạt nhỏ.

ThS.BS Võ Thị Tố Hi, Trưởng Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115, khuyến cáo tuyệt đối không nên sử dụng thịt từ lợn mắc bệnh hoặc nghi mắc bệnh, kể cả khi đã nấu chín. Nguyên nhân là những con lợn này thường không được kiểm soát giết mổ, dễ nhiễm thêm vi khuẩn nguy hiểm như Salmonella, Escherichia coli hay Listeria. Ngoài ra, trong quá trình phân hủy hoặc bảo quản kém, thịt có thể sinh ra độc tố vi khuẩn, một số loại không bị phá hủy hoàn toàn khi đun nấu, vẫn có thể gây ngộ độc thực phẩm.

Các chuyên gia nhấn mạnh, người dân có thể tiếp tục sử dụng thịt lợn trong bữa ăn hàng ngày nếu đảm bảo nguồn gốc rõ ràng, có kiểm dịch thú y và được chế biến đúng cách. Người tiêu dùng nên chọn mua tại siêu thị, cửa hàng uy tín hoặc các sạp thịt quen, tránh mua thịt giá rẻ bất thường, không rõ nguồn gốc.

Theo bác sĩ Hi, việc chế biến cũng đóng vai trò then chốt. Thịt cần được rửa sạch, có thể qua nước muối loãng, dụng cụ chế biến phải được vệ sinh trước và sau khi sử dụng. Thực phẩm sống và chín cần tách riêng để tránh lây nhiễm chéo. Đặc biệt, thịt lợn phải được nấu chín kỹ, không ăn tái, không sử dụng các món như tiết canh. Thức ăn sau khi nấu nên dùng ngay, tránh để lâu trong điều kiện không đảm bảo.

Lê Phương