Phát biểu trước Quốc hội sáng 21/4, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cà Mau, cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với một thách thức lớn là già hóa dân số nhanh trong khi mức sinh giảm dưới ngưỡng thay thế.

Theo bà, tổng tỷ suất sinh hiện thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con. Năm 2022, mức sinh còn duy trì quanh ngưỡng này, đến năm 2023 giảm xuống khoảng 1,96 con và năm 2024 tiếp tục giảm còn 1,91 con/phụ nữ. Diễn biến này cho thấy quy mô gia đình ngày càng thu hẹp, số trẻ em sinh ra không đủ để duy trì dân số ổn định trong dài hạn. Trong khi đó, Việt Nam đang chuyển nhanh từ giai đoạn dân số vàng sang dân số già, tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên tăng, còn lực lượng lao động trẻ có xu hướng giảm.

Đại biểu cho rằng để khắc phục tình trạng mức sinh thấp, cần điều chỉnh chính sách dân số theo hướng chuyển mạnh từ kế hoạch hóa gia đình sang duy trì mức sinh thay thế bền vững, trong đó phân vùng rõ để ưu tiên các địa phương có mức sinh thấp, đặc biệt là đô thị lớn và khu công nghiệp.

Bà nhấn mạnh vai trò của truyền thông trong thay đổi nhận thức xã hội về hôn nhân và sinh con, khuyến khích kết hôn và sinh con đúng độ tuổi, hạn chế xu hướng trì hoãn trong giới trẻ. "Khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, coi đây là trách nhiệm xã hội gắn với phát triển bền vững của đất nước", bà nói.

Cùng với đó, đại biểu đề nghị Nhà nước triển khai các chính sách hỗ trợ tài chính thiết thực, dài hạn cho gia đình như hỗ trợ chi phí sinh và chăm sóc trẻ, mở rộng miễn giảm chi phí khám chữa bệnh, ưu đãi thuế với hộ nuôi con nhỏ.

Hệ thống dịch vụ chăm sóc trẻ em cũng cần được đầu tư đồng bộ, mở rộng mạng lưới nhà trẻ, trường mầm non, nhất là tại khu đô thị, khu công nghiệp, phát triển các dịch vụ trông trẻ ngoài giờ. Đồng thời, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ nhà ở, việc làm ổn định, nâng cao thu nhập để các cặp vợ chồng trẻ yên tâm lập gia đình và sinh con.

Theo bà Linh, chính sách khuyến sinh cần được triển khai chủ động, đồng bộ và dài hạn, lấy gia đình và phụ nữ làm trung tâm, tôn trọng quyền lựa chọn sinh con nhưng tạo điều kiện để người dân muốn sinh và có thể sinh.

Về dài hạn, bà đề nghị Quốc hội rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến dân số, lao động, an sinh xã hội và bình đẳng giới theo hướng đồng bộ. Nhà nước cần có quyết sách kịp thời, mạnh mẽ để tạo môi trường thuận lợi cho việc sinh và nuôi dạy con.

Luật Dân số sửa đổi ban hành năm 2025 đã bổ sung nhiều chính sách khuyến sinh như hỗ trợ tài chính, ưu đãi vay và mua nhà ở xã hội, miễn một số chi phí khám sàng lọc, xử phạt hành vi tiết lộ giới tính thai nhi nhằm hạn chế mất cân bằng giới tính khi sinh.

Tỷ lệ sinh toàn quốc năm 2025 chỉ đạt khoảng 1,93 con/phụ nữ, đe dọa mục tiêu duy trì mức sinh thay thế vào năm 2030. Việt Nam cũng đang đối mặt nguy cơ dư thừa nam giới do tỷ lệ bé trai sinh ra cao hơn mức cân bằng tự nhiên từ năm 2006.

Sơn Hà