Trong báo cáo vừa gửi Chính phủ, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV - chủ đầu tư) cho biết việc huy động nhân sự trên công trường gặp nhiều trở ngại, làm gia tăng rủi ro chậm tiến độ ở dự án hàng không lớn nhất cả nước.

Sân bay Long Thành khởi công đầu năm 2021 trên 5.000 ha tại xã Long Thành, là dự án trọng điểm quốc gia với tổng mức đầu tư gần 337.000 tỷ đồng. Theo kế hoạch, dự án hoàn thành và đưa vào khai thác cuối năm nay.

Tuy nhiên, theo ACV, thời gian qua xuất hiện tình trạng kỹ sư, công nhân rời công trường giữa chừng ở dự án thành phần 3 (đường cất hạ cánh, nhà ga hành khách...) để chuyển sang các dự án khác. Dù liên tục đôn đốc nhà thầu bổ sung lực lượng, đến giữa tháng 4 tổng nhân sự mới đạt khoảng 8.457 người, tương đương 60% nhu cầu, trong khi kế hoạch cần khoảng 14.000 người.

Tại gói thầu 5.10 (nhà ga hành khách), trước ngày 26/1 mỗi ngày có khoảng 5.300 lao động, sau đó giảm còn 1.500 người. Gần đây, lực lượng tăng lên khoảng 3.400 người nhưng vẫn thiếu đáng kể so với nhu cầu khoảng 6.000 người.

Tương tự, gói thầu 4.8 (hạ tầng cảng, giao thông) từng duy trì khoảng 1.500 lao động mỗi ngày, sau đó giảm còn 1.200 người, thấp hơn nhu cầu khoảng 1.900 người. Ngoài ra, việc thiếu nhân sự tư vấn thiết kế và giám sát ở một số gói thầu cũng ảnh hưởng đến quản lý chất lượng và quy trình thanh toán.

ACV nhận định nguồn lao động bị cạnh tranh mạnh từ các dự án hạ tầng lớn trong khu vực như cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, mở rộng cao tốc TP HCM – Long Thành, cũng như các hạng mục khác trong chính dự án sân bay. Điều kiện làm việc nắng nóng, nhiều bụi tại công trường cũng khiến việc thu hút và giữ chân lao động gặp khó.

Đại diện một nhà thầu cho biết vướng mắc thanh toán từ phía chủ đầu tư là nguyên nhân chính khiến nhiều nhân sự rời dự án. Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng, chi phí đầu vào leo thang, dòng tiền bị gián đoạn tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp thi công.

Một nhà thầu khác cho hay vẫn bám tiến độ hợp đồng, song do một số hạng mục đã hoàn thành nên lao động được điều chuyển sang công trình khác. Đồng thời, thị trường xây dựng phía Nam đang sôi động với nhiều dự án mới, mức thu nhập hấp dẫn hơn cũng khiến một bộ phận công nhân chuyển việc.

Không chỉ thiếu nhân lực, biến động giá nhiên liệu và vật liệu cũng tác động đáng kể đến tiến độ. ACV cho biết giá bêtông nhựa tăng 40-50% so với trước, trong khi chi phí vận hành thiết bị tăng mạnh do giá nhiên liệu gần như gấp đôi.

Hiện trên công trường có khoảng 2.500 thiết bị thi công như máy xúc, máy ủi, xe lu, cần cẩu, trạm trộn bêtông... Tuy nhiên, áp lực chi phí khiến một số nhà thầu phải bù lỗ cho mỗi ca làm việc, thậm chí có tâm lý thi công cầm chừng, chờ nguồn cung ổn định hoặc điều chỉnh cơ chế.

Bên cạnh đó, dự án còn gặp vướng mắc về thiết kế, pháp lý và quy trình thanh toán, ảnh hưởng đến tiến độ chung. Chủ đầu tư kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương hỗ trợ ổn định nguồn cung vật liệu, nhiên liệu, đồng thời tháo gỡ các tồn tại để đảm bảo tiến độ.

Sân bay Long Thành được chia làm ba giai đoạn. Sau 5 năm thi công, các hạng mục giai đoạn 1 dần hoàn thiện. Trong đó, dự án thành phần 3 có quy mô lớn nhất, vốn hơn 86.000 tỷ đồng, đã thực hiện khoảng 64.000 tỷ, tương đương 74% giá trị hợp đồng.

Các dự án thành phần 1, 2 và 4 cơ bản bám tiến độ. Dự án 1 (trụ sở hành chính) và dự án 2 (tháp không lưu) đã hoàn thành phần lớn. Cuối năm trước, hệ thống kỹ thuật tháp không lưu được đưa vào vận hành, phục vụ các chuyến bay đầu tiên hạ cánh an toàn.

Theo kế hoạch khai thác, ACV đề xuất chuyển dần chuyến bay quốc tế từ Tân Sơn Nhất sang Long Thành từ cuối năm 2026, hướng tới phục vụ khoảng 90% khách quốc tế khu vực TP HCM vào năm 2027. Gần đây, đơn vị cũng thông báo tuyển dụng nhân sự, chuẩn bị cho mục tiêu vận hành sân bay vào cuối năm 2026.

Phước Tuấn - Giang Anh