Theo điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia, cả nước sắp xếp còn 34 tỉnh, thành phố và 6 vùng kinh tế trọng điểm. Thủ đô Hà Nội là trung tâm của Vùng Đồng bằng sông Hồng, liên kết với 6 tỉnh, thành phố gồm Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình; đồng thời là hạt nhân của Vùng Thủ đô Hà Nội, liên kết với 5 tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình.

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội được xác định là trung tâm, động lực chính, có vai trò điều phối, dẫn dắt và lan tỏa phát triển. Các đô thị thuộc các tỉnh, thành phố xung quanh là hệ thống đô thị vệ tinh, cùng liên kết, hỗ trợ, chia sẻ nguồn lực, tạo động lực tăng trưởng cho cả vùng và cả nước.

Không gian phát triển của Hà Nội được mở rộng theo các hướng liên kết tiểu vùng. Với Thái Nguyên và Bắc Ninh, quy hoạch hướng tới hình thành chuỗi đô thị - công nghiệp - dịch vụ công nghệ cao dọc hành lang kinh tế Bắc - Nam, vành đai 3, quốc lộ 1B, quốc lộ 3 và quốc lộ 18. Với Hưng Yên, Hải Phòng, Quảng Ninh, kết nối qua hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và cao tốc 5B, vành đai 4, tạo trục động lực phát triển kinh tế cửa khẩu, kinh tế biển và logistics.

Với Ninh Bình, liên kết theo trục Bắc - Nam, cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình, cao tốc Tây Bắc và vành đai 5, hình thành hành lang công nghiệp hỗ trợ, du lịch văn hóa - tâm linh, y tế chất lượng cao. Với Phú Thọ, kết nối qua hành lang Nội Bài - Lào Cai, phát triển du lịch sinh thái, công nghiệp cơ khí và công nghiệp hỗ trợ.

Thảo luận tại hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết địa phương xác định kết nối toàn diện với Hà Nội là định hướng xuyên suốt trong quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, trong đó có quy hoạch 6 cây cầu qua sông Hồng. Ông kiến nghị nghiên cứu bổ sung cầu Triều Dương kết nối đường tỉnh 427 của Hưng Yên với Thường Tín (Hà Nội); đồng thời xác định rõ hướng tuyến cầu Đông Ninh kết nối đường tỉnh 429 (khu vực Vạn Điểm) với tuyến đường di sản của Hưng Yên, bảo đảm thống nhất với quy hoạch vành đai 4, 5 của Hà Nội.

Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên cũng đề nghị quy hoạch tổng thể Thủ đô quan tâm không gian ngầm và hệ thống đường sắt đô thị. Hưng Yên đã quy hoạch 5 tuyến đường sắt đô thị cơ bản đều hướng về Hà Nội, vì vậy ông đề nghị các tuyến metro của Hà Nội, nhất là tuyến số 8, định hướng kết nối đồng bộ với các tuyến của Hưng Yên để thuận lợi đi lại, góp phần giãn dân và giảm áp lực khu vực nội đô. Bên cạnh đó, quy hoạch cần chú trọng khai thác hiệu quả giao thông đường thủy, nhất là tuyến sông Hồng.

Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương cho biết địa phương có chiều dài tiếp giáp Hà Nội khoảng 290 km, có hai trục sông lớn là sông Hồng và sông Đà chảy qua. Vì vậy ông kiến nghị Hà Nội tăng cường phối hợp giải quyết các vấn đề liên vùng, nhất là môi trường, giao thông, phân bố dân cư và phát triển công nghiệp. Tỉnh cũng điều chỉnh định hướng thu hút khu công nghiệp để giảm áp lực cho nội đô Hà Nội, đồng thời tận dụng động lực phát triển Khu công nghệ cao Hòa Lạc lan tỏa sang khu vực giáp ranh, bao gồm đô thị, công nghiệp công nghệ cao và trung tâm dữ liệu dự phòng.

Lãnh đạo tỉnh Phú Thọ đề xuất Hà Nội chia sẻ chi tiết quy hoạch hai bên bờ sông Hồng để Phú Thọ nghiên cứu nối tiếp cảnh quan dọc sông lên tới Việt Trì, bảo đảm đồng bộ tuyến khoảng 70 km. Tỉnh cũng kiến nghị phối hợp xây dựng tuyến du lịch dọc sông Hồng và sông Đà kết nối từ Lào Cai qua Phú Thọ tới Hà Nội; đồng thời đề xuất có cơ chế đầu tư đồng bộ ở khu vực giáp ranh như Ba Vì nhằm bảo đảm tính thống nhất trong phát triển không gian vùng.

Bày tỏ sự thống nhất với dự thảo Quy hoạch tổng thể Thủ đô, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho hay nhiều nội dung trong dự thảo liên quan trực tiếp chức năng của Bộ, nhất là quy hoạch, sử dụng đất đai, quản lý tài nguyên nước, khoáng sản và bảo vệ môi trường.

Bộ trưởng kiến nghị tăng cường phối hợp giữa Trung ương với Hà Nội và các địa phương trong triển khai các nhiệm vụ môi trường trọng điểm. Trước mắt trong quý 1/2026, Bộ sẽ phối hợp triển khai thí điểm cải tạo hệ thống sông Bắc Hưng Hải, tập trung nạo vét, cải thiện dòng chảy để từng bước khắc phục ô nhiễm. Trung ương sẽ bố trí kinh phí nạo vét, song các địa phương cần chủ động đầu tư đồng bộ dọc tuyến để đạt mục tiêu xanh, sạch, bền vững.

Kết luận hội nghị, Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc cho biết Hà Nội đang tích cực xin ý kiến các lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước và các ban, bộ, ngành Trung ương về xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm; đồng thời xây dựng nghị quyết thay thế Nghị quyết 15-NQ/TƯ của Bộ Chính trị và sửa đổi Luật Thủ đô để phục vụ mục tiêu phát triển Thủ đô, vùng và cả nước trong giai đoạn mới.

Bí thư Hà Nội đánh giá các ý kiến góp ý tại hội nghị sâu sắc, có tầm nhìn, đề xuất nhiều giải pháp phát triển Thủ đô và cả vùng. Ông cho rằng liên kết vùng là việc chung của các địa phương, không chỉ riêng Hà Nội; đồng thời đề nghị các ban, bộ, ngành Trung ương và các địa phương tiếp tục góp ý để hoàn thiện các dự thảo thể chế và quy hoạch phát triển Thủ đô.

Bí thư Thành ủy nhấn mạnh việc liên kết vùng cần xây dựng tiêu chuẩn chung trong nhiều lĩnh vực như đường sắt đô thị, giao thông đường thủy, đường bộ, tàu điện ngầm và giải quyết vấn đề môi trường các dòng sông. "Cơ chế phát triển vùng chỉ có thể chặt chẽ khi xác định được các vấn đề cùng nhau phát triển. Các địa phương cần xác định các vùng đô thị vệ tinh của Hà Nội có chất lượng như thế nào và phát triển ra sao, đồng thời xác định tầm nhìn để kết nối với trung tâm liên kết vùng Thủ đô Hà Nội", ông nói.

Võ Hải