Ngày 15/1, Cục Di sản văn hóa đã gửi văn bản đề nghị Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế tổ chức kiểm tra, xác minh thông tin các công trình xây dựng mới ở Phủ Nội vụ nằm bên trong Đại nội Huế. Kết quả kiểm tra báo cáo cho UBND TP Huế và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trước ngày 16/1.

Phủ Nội vụ nằm phía sau Triệu Tổ miếu bên trong Hoàng thành Huế được xây dựng dưới thời vua Minh Mạng. Đây là cơ quan chuyên quản lý, chế tác và lưu giữ các loại vàng bạc, châu báu phục vụ cho triều đình nhà Nguyễn. Đến năm 1906, một số công trình trong Phủ Nội vụ được xây dựng lại theo kiến trúc Pháp, ngày nay chỉ còn lại tòa nhà chính hai tầng nằm gần cửa Hiển Nhơn.

Nhiều năm qua, tòa nhà hai tầng của Phủ Nội vụ đã bị xuống cấp nghiêm trọng, được Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tận dụng làm kho cất giữ đồ đạc. Các tòa nhà cũ cấp bốn xây dựng dưới thời Đại học Nghệ thuật Huế được trưng bày các sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống. Xung quanh các tòa nhà là các bãi đất trống cùng cây xanh.

Giữa năm 2025, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã triển khai xây dựng các "công trình mới" trong khuôn viên Phủ Nội vụ để phục vụ khách tham quan. Các công trình được xây bằng bê tông cốt thép theo kiểu nhà rường với cột sắt, lợp mái ngói, xung quanh được lắp hệ thống cửa kính. Trong đó, bốn tòa nhà xây dựng ngay giữa khuôn viên của Phủ Nội vụ, kết nối với nhau bởi các trường lang. Một số công trình cũng đang được thi công dang dở, lộ sắt thép. Các công trình này không theo kiến trúc nào từng tồn tại Phủ Nội vụ xưa kia của triều Nguyễn. Công trình hai tầng kiến trúc Pháp xuống cấp nhiều năm chưa trùng tu.

Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, bốn khung gỗ nhà rường lắp đặt tại Phủ Nội vụ hiện nay chỉ là lắp dựng thử nghiệm, nhằm phục vụ lâu dài cho công tác tổ chức sự kiện. Các công trình được thực hiện theo hình thức lắp ghép, không kiên cố, không ảnh hưởng yếu tố gốc của di tích, có thể tháo dỡ, di chuyển khi cần thiết; đồng thời tận dụng vật liệu sẵn có để tiết kiệm chi phí, tránh lãng phí tài sản.

"Thực tế, qua quá trình sử dụng thử nghiệm, các nhà rường này đã phát huy tác dụng tốt, vị trí phù hợp không làm ảnh hưởng đến các yếu tố công trình gốc, phục vụ tốt cho các hoạt động tổ chức Festival, các sự kiện, trải nghiệm văn hóa. Đồng thời, việc thử nghiệm cũng góp phần cải thiện tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, nhếch nhác kéo dài nhiều năm qua", Trung tâm lý giải.

Theo Trung tâm, từ năm 2021, để phục vụ các hoạt động Festival và sự kiện văn hóa tại Phủ Nội vụ, Trung tâm thường xuyên phải thuê lắp dựng nhà rường tạm, sau đó tháo dỡ, gây tốn kém chi phí, thiếu tính chủ động và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Để thu hút khách du lịch, thêm sản phẩm trải nghiệm tại di sản, từ năm 2023, tỉnh Thừa Thiên Huế nay là TP. Huế đã phê duyệt đề án "Phát triển dịch vụ trên cơ sở phát huy giá trị di tích Cố đô Huế đến năm 2030". Theo đó, một số khu vực bên trong Đại nội Huế như Lầu Tứ Phương Vô Sự, Tây Khuyết Đài, Phủ Nội vụ, cung Trường Sanh và một số khu vực khác sẽ kêu gọi đầu tư kinh doanh dịch vụ có chất lượng cao, phù hợp.

Trong đó, khu vực Phủ Nội vụ, đầu tư nghiên cứu, thiết kế xây dựng khu phức hợp dịch vụ chất lượng cao, các hoạt động trải nghiệm làng nghề. Phủ Nội vụ sẽ tổ chức các chương trình trải nghiệm trình diễn, giới thiệu và hướng dẫn du khách tương tác, trải nghiệm về tinh hoa nghề truyền thống cung đình triều Nguyễn và nghề truyền thống dân gian Việt Nam; trưng bày, giới thiệu các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, đặc sản cung đình và truyền thống Huế.

Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã từng thông báo tìm kiếm các đơn vị cung cấp dịch vụ ẩm thực phục vụ kinh doanh tại Phủ Nội vụ. Trong thông báo nêu rõ quy mô đầu tư gồm cải tạo hạ tầng, cảnh quan, máy móc, trang thiết bị, trang trí nội thất... phù hợp để đảm bảo khai thác dịch vụ ẩm thực, với sơ bộ chi phí dự kiến từ 15 - 20 tỷ đồng.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa cho biết, khu vực Phủ Nội vụ xưa kia từng tồn tại nhiều nhà kho để triều Nguyễn cất giữ các loại châu báu, vật dụng của hoàng gia. Sau nhiều biến cố, các nhà kho này đã không còn tồn tại nữa. Sau chiến tranh, một số công trình cũng được xây dựng mới tại Phủ Nội vụ để phục vụ sinh viên theo học tại trường Đại học Nghệ thuật Huế.

"Nếu được, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế có thể phục hồi lại các nhà kho của Phủ Nội vụ xưa kia dưới triều Nguyễn", ông Hoa góp ý.

Võ Thạnh