Theo Nghị quyết của Ban Thường vụ Thành ủy TP HCM vừa ban hành về thí điểm các cơ chế đặc thù phát triển hệ thống đường sắt đô thị, mạng lưới này sẽ được xây dựng hiện đại, đồng bộ, giữ vai trò trụ cột của vận tải hành khách công cộng.

Mục tiêu đến năm 2030, đường sắt đô thị ở thành phố sẽ đảm nhận 20-30% nhu cầu đi lại của người dân, tăng lên 35-50% vào năm 2035 và đạt 50-60% đến năm 2045.

Theo đó, TP HCM sẽ triển khai đồng loạt nhiều dự án theo từng giai đoạn. Ngoài metro Bến Thành - Suối Tiên đã đưa vào khai thác, từ nay đến năm 2030 thành phố đặt mục tiêu hoàn thành thêm 5 tuyến, nâng tổng chiều dài đường sắt đô thị lên 187 km, kết hợp phát triển đô thị theo mô hình TOD.

Những dự án được ưu tiên đầu tư trong giai đoạn này, gồm: Metro số 2 (Tham Lương - Bến Thành - Thủ Thiêm), Metro số 1 kéo dài (TP mới Bình Dương - Suối Tiên), Metro số 6 giai đoạn một (sân bay Tân Sơn Nhất - Phú Hữu), cùng hai tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành và Bến Thành - Cần Giờ.

Giai đoạn 2030-2035, thành phố sẽ tiếp tục đầu tư hoàn thành thêm 8 tuyến tàu điện dài 275 km, nâng tổng chiều dài mạng lưới đường sắt, metro lên 462 km. Trong 10 năm kế tiếp, hệ thống metro sẽ tiếp tục được mở rộng với việc đầu tư thêm 5 tuyến, dài 239 km, nâng tổng chiều dài lên khoảng 700 km, phủ rộng trên địa bàn và kết nối liên vùng.

Để thực hiện mục tiêu trên, TP HCM sẽ tận dụng tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm rút ngắn thủ tục, đẩy nhanh tiến độ các dự án. Bên cạnh đó, thành phố cũng tập trung rà soát, cập nhật quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị và mô hình TOD phù hợp.

Về vốn, đô thị lớn nhất nước định hướng sẽ huy động đa dạng các nguồn lực, đồng thời cân đối, bố trí kế hoạch đầu tư công trung hạn và hàng năm từ ngân sách, theo hướng đầu tư công giữ vai trò dẫn dắt và kích hoạt đầu tư từ tư nhân. Song song đó, thành phố cũng sẽ đổi mới mô hình đầu tư, quản lý, vận hành, kết hợp phát triển nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ và công nghiệp đường sắt đô thị.

TP HCM từ cuối năm 2024 đưa vào khai thác tuyến metro đầu tiên là Bến Thành - Suối Tiên, dài gần 20 km, kết nối khu trung tâm về cửa ngõ phía đông. Trong hơn một năm vận hành, nhu cầu đi lại trên tuyến rất lớn, bình quân hơn 55.000 lượt khách đi mỗi ngày.

Sau tuyến này, thành phố chuẩn bị khởi công Metro số 2, đoạn Bến Thành - Tham Lương, dài hơn 11 km. Đây cũng là dự án đầu tiên được áp dụng các chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ và làm kinh nghiệm những tuyến khác.

Giang Anh