Vì đâu bục giảng chao đảo?

Khi bục giảng - nơi nâng tầm tri thức trở thành nơi người thầy bị hành hung, sự tôn nghiêm của giáo dục đã chạm đến giới hạn đỏ. Giữa hiện trạng nghịch lý và xót xa này, người trong cuộc lên tiếng để trả lại một hành lang an toàn tối thiểu cho sự nghiệp trồng người.

Vụ việc một nam sinh lớp 12 tại Hà Nội đánh cô giáo ngay trên bục giảng đến mức bị khởi tố hình sự đã gây chấn động dư luận. Đây không còn là vi phạm kỷ luật thông thường mà là sự lệch chuẩn nghiêm trọng, đi ngược lại luân thường đạo lý và gióng lên hồi chuông báo động đỏ về sự suy thoái đạo đức trong một bộ phận giới trẻ.

Với những người làm thầy cô giáo, những người đã hết sức nghiêm túc tự chấn chỉnh và nỗ lực cống hiến để giữ gìn hình ảnh sư phạm - sự việc đau lòng này chạm vào nỗi đau thắt lòng. Bục giảng từng là không gian thiêng liêng của tri thức và nhân cách. Giờ đây, vết nứt sâu hoắm xuất hiện khiến câu hỏi nhức nhối lại vang lên: Vì đâu nên nông nỗi này, và làm sao để trả lại sự tôn nghiêm vốn có cho bục giảng?

Nam sinh lớp 12 đánh cô giáo ngay trong lớp học. Ảnh chụp màn hình

Nhiều năm qua, dư luận từng lên án gay gắt bạo lực học đường xuất phát từ phía giáo viên. Đội ngũ nhà giáo đã nghiêm túc lắng nghe, kiềm chế và tự nâng cao đạo đức nghề nghiệp. Thực tế cho thấy, các vụ việc thầy cô vi phạm đã giảm hẳn. Giáo viên vẫn đang làm tốt vai trò và trách nhiệm của mình.

Thế nhưng, khi thầy cô nỗ lực thay đổi, bạo lực lại tái diễn theo chiều hướng ngược lại: học sinh hành hung giáo viên. Hiện trạng nghịch lý này không tự nhiên bộc phát mà là hệ quả từ sự đứt gãy của nhiều mắt xích trong môi trường sống.

Trước hết là sự suy thoái trong giáo dục gia đình. Nhiều phụ huynh phó mặc việc dạy dỗ nhân cách cho nhà trường. Nguy hiểm hơn, khi con vi phạm, không ít người lại bênh vực mù quáng. Khi cha mẹ thiếu sự tôn trọng tối thiểu với thầy cô, đứa trẻ sẽ coi sự ngông cuồng và coi thường người thầy là điều hiển nhiên.

Bên cạnh đó, góc nhìn "thương mại hóa giáo dục" đang biến mối quan hệ Thầy - Trò cao quý thành quan hệ "Dịch vụ - Khách hàng". Khi xem mình là "người mua dịch vụ", học sinh dễ sinh tâm lý đòi hỏi và ban phát. Sự tôn kính tự nhiên dành cho người truyền chữ bị xói mòn.

Đặc biệt, độc tố từ không gian mạng chính là tác nhân kích thích sự lệch chuẩn này. Hàng ngày, giới trẻ bị ngập tràn trong các bộ phim bạo lực, những video trào lưu "tổng tài", "bá đạo" hay hình mẫu nhân vật thách thức pháp luật. Những nội dung độc hại này thẩm thấu mỗi ngày, dung dưỡng cho thái độ kiêu ngạo vô căn cứ, khiến các em ảo tưởng về sức mạnh bản thân và coi thường mọi ranh giới đạo đức.

Đáng lo ngại hơn cả, nguyên nhân trực tiếp nhất khiến bục giảng chao đảo là việc nhà trường đang bị tước bỏ công cụ kỷ luật và bảo vệ. Trước sức ép quá lớn từ dư luận, giáo viên gánh vô vàn áp lực nhưng lại bị hạn chế quyền hạn quản lý. Chế tài răn đe thiếu hụt khiến nhà trường lúng túng. Một bộ phận học sinh cá biệt coi thường kỷ luật, dẫn đến hành vi bộc phát nguy hiểm ngay trong lớp học. Không có cơ chế bảo vệ vững chắc, người thầy sẽ mãi đơn độc trên chính nơi rèn đức luyện tài.

Để khắc phục tận gốc hiện trạng này, việc tái lập mô hình "Bộ tam" phối hợp Gia đình - Nhà trường - Chính quyền cùng hệ thống pháp lý nghiêm minh là giải pháp quan trọng. Cần luật hóa rõ ràng quyền hạn sư phạm của giáo viên. Người thầy phải được bảo vệ an toàn về cả thân thể lẫn danh dự ngay tại nơi làm việc.

Đồng thời, kỷ luật học đường không thể dừng lại ở việc kiểm điểm hay tạm dừng học mang tính hình thức. Hành vi xâm phạm thân thể thầy cô phải bị xử lý nghiêm theo pháp luật. Phải kiên quyết loại bỏ bệnh thành tích hay tâm lý bao che, giấu giếm.

Mặt khác, cần gắn trách nhiệm pháp lý của phụ huynh đối với vi phạm của con em. Cần chủ động kiểm soát công nghệ thông qua các màng lọc thông tin tại các cổng thông tin trực tuyến và nền tảng mạng xã hội. Lực lượng chức năng cùng gia đình phải phối hợp sàng lọc, chặn đứng các thước phim bạo lực, các video cổ xúy lối sống ngông cuồng vô độ. Chính quyền địa phương huy động lực lượng làm sạch môi trường xung quanh trường học cũng như không gian mạng. Đây là bước đi cấp thiết để tạo màng miễn dịch tâm lý cho học sinh, giúp triệt tiêu thái độ kiêu căng, tự phụ, từ đó đưa nhận thức của các em trở lại với chuẩn mực đạo đức thực tế.

Bên cạnh giải pháp kỷ luật, việc đổi mới công tác tư vấn tâm lý và an ninh học đường là yêu cầu vô cùng cấp thiết. Phòng tư vấn tâm lý không thể tồn tại như một cái biển hiệu hình thức. Cần có chuyên gia chuyên trách để kịp thời nhận diện và can thiệp cho những học sinh có biểu hiện rối loạn cảm xúc hoặc hành vi lệch chuẩn.

Cùng với đó, các trường học cần xây dựng cơ chế cảnh báo sớm, lắp đặt hệ thống giám sát và thành lập tổ phản ứng nhanh trong nhà trường để tạo nên mạng lưới bảo vệ chủ động, kịp thời hỗ trợ giáo viên khi xảy ra tình huống nguy hiểm.

Sâu xa hơn, giải pháp gốc rễ vẫn là khôi phục truyền thống Tôn sư trọng đạo trong toàn xã hội. Truyền thông cần tích cực tôn vinh những tấm gương nhà giáo tận tụy, đồng thời phê phán mạnh mẽ các hành vi lệch chuẩn. Giáo dục đạo đức cho học sinh không thể chỉ là lý thuyết suông, mà phải được thực hành qua các hoạt động trải nghiệm, giúp các em học lòng biết ơn và sự tôn trọng. Khi sự tôn kính người thầy được gieo mầm từ gia đình và nuôi dưỡng bởi xã hội, bục giảng mới giữ trọn sự tôn nghiêm vốn có.

Kiên trì đề xuất các giải pháp giữ gìn truyền thống Tôn sư trọng đạo không chỉ là quyền lợi, mà là trách nhiệm của những người trong cuộc. Bục giảng chỉ thực sự tôn nghiêm khi xã hội cùng chung tay bảo vệ bằng luật pháp nghiêm minh, bằng sự đồng hành của gia đình và sự tôn trọng tri thức. Vụ việc đau lòng vừa qua là lời cảnh tỉnh cuối cùng. Đã đến lúc các cấp quản lý cần lắng nghe tiếng nói tâm huyết từ thực tiễn bục giảng để ban hành những chính sách bảo vệ nhà giáo thiết thực và triệt để nhất.

NGƯT. Tô Ngọc Sơn