Khởi tố nam sinh hành hung cô giáo: Nghiêm minh nhưng không quên mục tiêu giáo dục

Trước đó, như Tạp chí Trẻ em Việt Nam đã đưa, sự việc xảy ra vào sáng 19/10 tại lớp 12 của trường THPT Mạc Đĩnh Chi. Khi kiểm tra bài cũ, cô giáo dạy Toán cũng là chủ nhiệm lớp, ghi nhận nam sinh và một số em học sinh khác không làm bài tập về nhà. Các em sau đó bị gọi lên đứng ở góc phía trên lớp học. Trong lúc đứng nghe cô giáo giảng bài phía gần cửa lớp, một nam sinh bất ngờ lao tới đấm mạnh vào đầu cô. Hiện, Công an thành phố Hà Nội đang phối hợp, xác minh, làm rõ hành vi của nam sinh này.

Nam sinh có hành vi đánh cô giáo trong lớp học. (Ảnh chụp màn hình)

Trao đổi với PV Tạp chí Trẻ em Việt Nam, TS. Đặng Văn Cường - Giảng viên luật hình sự, Khoa Luật và Lý luận chính trị, Trường Đại học Thủy lợi, cho rằng hành vi bạo lực đối với giáo viên không thể chỉ được nhìn nhận như một mâu thuẫn thông thường giữa thầy và trò. Khi có dấu hiệu tội phạm, vụ việc cần được xác minh, xử lý theo quy định pháp luật, thay vì chỉ dừng lại ở lời xin lỗi hoặc hình thức kỷ luật trong nhà trường.

Làm rõ trách nhiệm hình sự, không đánh đồng khởi tố với kết tội

Theo TS. Đặng Văn Cường, những hình ảnh ghi lại vụ việc là nguồn thông tin quan trọng để cơ quan chức năng xác minh diễn biến vụ việc và cách thức tác động. Tuy nhiên, video không thể phản ánh toàn bộ sự việc trước, trong và sau khi xảy ra hành vi.

Do đó, những yếu tố như nguyên nhân, động cơ, diễn biến hành vi và các tình tiết liên quan cũng cần được làm rõ để đánh giá đúng bản chất vụ việc. Khi có căn cứ xác định dấu hiệu tội phạm, việc khởi tố vụ án hình sự là cần thiết để tiến hành điều tra theo trình tự luật định. 

Đối với tội cố ý gây thương tích, Điều 134 Bộ luật Hình sự quy định các căn cứ xác định trách nhiệm hình sự và khung hình phạt tương ứng. Việc xác định hành vi thuộc khoản nào phải căn cứ vào tỷ lệ tổn thương cơ thể, tính chất và phương thức thực hiện hành vi, các tình tiết định khung cùng những chứng cứ khác. Không thể chỉ từ một đoạn video mà mặc nhiên kết luận đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm hoặc dự đoán trước hình phạt.

Theo nhà trường thông tin, giám định thương tích đối với cô giáo bị hành hung có kết quả tỉ lệ tổn hại sức khỏe là 12%. (Ảnh: THPT Mạc Đĩnh Chi)

Một vấn đề đặc biệt quan trọng là xác định chính xác độ tuổi của nam sinh tại thời điểm xảy ra vụ việc. Theo Điều 12 Bộ luật Hình sự, người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ trường hợp luật có quy định khác. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về những tội phạm thuộc phạm vi luật định, trong đó có một số trường hợp của tội cố ý gây thương tích theo Điều 134.

Theo TS. Đặng Văn Cường, với người chưa thành niên, việc xử lý còn phải tuân thủ các quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Pháp luật dành cơ chế xử lý riêng, chú trọng giáo dục, phục hồi và tạo điều kiện sửa chữa sai lầm, nhưng điều đó không có nghĩa mọi hành vi vi phạm đều được miễn trách nhiệm.

Kỷ luật phải đi cùng trách nhiệm và cơ hội sửa sai

Từ góc độ giáo dục và phòng ngừa tội phạm, TS. Đặng Văn Cường cho rằng không nên vội quy kết nguyên nhân của một vụ việc cho riêng gia đình, nhà trường hay đặc điểm tâm lý tuổi vị thành niên. Dù vậy, những yếu tố nguy cơ trong quá trình nuôi dạy và hình thành nhân cách của trẻ vẫn cần được nhìn nhận nghiêm túc.

Một trong những yếu tố đáng chú ý là cách giáo dục trong gia đình. Có cha mẹ quá nuông chiều, đáp ứng mọi yêu cầu nhưng thiếu nguyên tắc và giới hạn rõ ràng, khiến trẻ ít phải đối diện với hậu quả từ hành vi sai trái. Ở chiều ngược lại, việc thiếu quan tâm, giám sát hoặc chỉ chú trọng thành tích học tập mà bỏ qua đời sống tinh thần cũng có thể khiến trẻ thiếu chỗ dựa khi gặp khó khăn. Đáng lo ngại hơn, nếu người lớn thường xuyên dùng bạo lực để giải quyết mâu thuẫn, trẻ có thể tiếp nhận cách ứng xử này như một phương thức áp đặt hoặc phản ứng trước bất đồng.

Theo luật sư Đặng Văn Cường, xử lý nghiêm minh không đồng nghĩa với việc bỏ qua những nguyên tắc đặc thù dành cho người chưa thành niên. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là xác định trách nhiệm của người có hành vi vi phạm, mà còn phải giúp các em nhận thức hậu quả, sửa chữa sai lầm và ngăn ngừa những vụ việc tương tự. (Ảnh: NCVV)

Từ kinh nghiệm giảng dạy, TS. Đặng Văn Cường cho rằng giáo dục học sinh có biểu hiện cá biệt đòi hỏi sự nghiêm khắc có phương pháp và sự tôn trọng có nguyên tắc. Kỷ luật là cần thiết, nhưng không đồng nghĩa với việc làm tổn thương danh dự hoặc nhân phẩm của học sinh.

Nhà trường cần xây dựng môi trường an toàn, có cơ chế tiếp nhận phản ánh, quy trình xử lý minh bạch và hệ thống hỗ trợ tâm lý hiệu quả. Giáo dục pháp luật cũng cần gắn với tình huống thực tế để học sinh hiểu rằng hành vi ngoài đời và trên mạng đều có thể gây ra hậu quả đối với người khác, thậm chí phát sinh trách nhiệm pháp lý.

Trong những tình huống căng thẳng, giáo viên cũng cần được trang bị kỹ năng giữ bình tĩnh, tránh đẩy xung đột lên cao, tìm kiếm sự hỗ trợ kịp thời và bảo đảm an toàn cho những người liên quan. 

Về phía gia đình, cha mẹ cần chuyển từ cách nuôi dạy dựa chủ yếu vào mệnh lệnh hoặc sự nuông chiều sang phương pháp đồng hành, đặt giới hạn và giúp con hiểu hậu quả của hành vi. 

Một nền giáo dục tốt không phải là nơi không có học sinh mắc lỗi, mà là nơi đủ khả năng phát hiện nguy cơ, xử lý đúng đắn và giúp các em trưởng thành sau sai lầm. Nhưng cơ hội sửa sai chỉ có ý nghĩa khi đi cùng sự thật, trách nhiệm và những thay đổi cụ thể để hành vi gây tổn hại không lặp lại.

Khánh Linh