Từ vụ 3.000 tấn ốc ngâm thủy tinh lỏng: Làm sao để nhận biết ốc tẩm hóa chất?

Vụ việc ốc bị ngâm hóa chất công nghiệp vừa bị phanh phui đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn thực phẩm, buộc người tiêu dùng thận trọng hơn khi lựa chọn và chế biến các món ốc quen thuộc.

Ốc là món ăn quen thuộc được nhiều người Việt ưa chuộng, từ các món chế biến sẵn tại hàng quán như bún ốc, ốc chuối đậu đến việc mua ruột ốc, ốc sơ chế về nấu tại nhà. Tuy nhiên, việc cơ quan chức năng mới đây vừa triệt phá đường dây ngâm tẩm hàng nghìn tấn thịt ốc bươu bằng hóa chất công nghiệp thường gọi là “thủy tinh lỏng” tại TP Hồ Chí Minh đã dấy lên lo ngại lớn về an toàn thực phẩm trong cộng đồng.

Cụ thể, ngày 27/1, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Huỳnh Văn Trường (47 tuổi, ngụ TP Cần Thơ) để điều tra về tội "vi phạm quy định về an toàn thực phẩm".

Trước đó, Phòng Cảnh sát kinh tế kiểm tra một cơ sở sơ chế thực phẩm không biển hiệu tại số 60 Rạch Cát Bến Lức, phường Bình Đông (TP.HCM).

Tại thời điểm kiểm tra, tổ công tác phát hiện và tạm giữ hơn 3 tấn thịt ốc bươu đã qua sơ chế, toàn bộ được ngâm trong dung dịch hóa chất natri silicate (thường gọi là "thủy tinh lỏng").

Từ năm 2021 đến nay, đối tượng này đã sử dụng khoảng 500 tấn natri Silicate để "phù phép" hơn 3.000 tấn ốc trở nên trắng, giòn và tăng trọng lượng nhằm trục lợi hàng tỷ đồng.

Theo đó, trong lĩnh vực công nghiệp, natri silicate (thường gọi là thủy tinh lỏng) được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất xi măng, chất tẩy rửa hoặc chế tạo thủy tinh. Ở nông nghiệp, chất này còn được ứng dụng để phủ lên cây giống nhằm hạn chế nấm mốc, tăng sức đề kháng cho cây trồng, qua đó góp phần giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Tuy nhiên, mọi ứng dụng đều đòi hỏi quy trình kỹ thuật chặt chẽ và liều lượng hết sức nghiêm ngặt để bảo đảm an toàn.

Các đối tượng đã lạm dụng hóa chất này trong chế biến thực phẩm, biến những con ốc xỉn màu trở nên trắng bất thường, đồng thời loại bỏ nhớt trong thời gian rất ngắn. Việc ngâm tẩm khiến hóa chất thấm sâu vào thớ thịt ốc, tiềm ẩn nguy cơ gây hại trực tiếp cho sức khỏe người tiêu dùng.

Ảnh minh họa

Làm sao nhận biết ốc ngâm hóa chất?

Thực tế, rất khó để nhận biết chính xác ốc đã ngâm hóa chất hay chưa chỉ bằng cảm quan thông thường. Tuy nhiên, người tiêu dùng ốc bị ngâm hóa chất khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường sau:

Quan sát màu sắc: Ốc tự nhiên thường có màu trắng ngà, hơi vàng hoặc xám đen tùy từng loại. Nếu cả khay ốc có màu trắng bệch, bề mặt sạch bóng, gần như không có tì vết, khả năng cao đã bị can thiệp bằng hóa chất.

Chạm thử và kiểm tra độ tươi: Khi chạm tay vào vỏ, ốc còn sống và tươi sẽ có phản xạ co mày ốc tụt nhẹ vào bên trong. Trường hợp ốc không có phản ứng hoặc tỏa mùi khó chịu, nhiều khả năng đã chết hoặc để lâu ngày, không bảo đảm chất lượng. Ngoài ra, mày ốc tụt quá sâu thường cho thấy ốc gầy, ít thịt; ngược lại, mày ốc nằm sát miệng vỏ là dấu hiệu ốc béo, thịt dày, ăn ngon.

Cảm nhận độ đàn hồi: Thịt ốc tươi có độ săn chắc, đàn hồi tốt khi ấn nhẹ. Trong khi đó, ốc ngâm hóa chất thường trông trương phồng nhưng khi cầm vào lại mềm, bở và mọng nước một cách bất thường.

Ngửi mùi: Ốc sạch có mùi tanh đặc trưng của hải sản, pha lẫn mùi bùn đất tự nhiên. Nếu ốc gần như không còn mùi tự nhiên, thay bằng mùi hắc nhẹ hoặc mùi sả, gia vị nồng nặc, rất có thể đã bị xử lý hóa chất để che mùi lạ.

Nhận biết ở khâu rửa: Với ốc an toàn, nước rửa thường hơi đục tự nhiên và không xuất hiện bọt bất thường. Ngược lại, nước nổi nhiều bọt trắng, kèm cảm giác nhớt trên tay khó rửa sạch là dấu hiệu cho thấy ốc có thể tồn dư chất tẩy rửa công nghiệp.

Khi chế biến: Ốc tự nhiên khi nấu chỉ co lại vừa phải, giữ được độ giòn dai, mùi thơm đặc trưng; nước luộc trong, vị ngọt thanh. Trái lại, ốc ngâm hóa chất dễ tích nước và hóa chất nên khi gặp nhiệt độ cao sẽ teo nhanh, kích thước giảm mạnh so với ban đầu. Thịt ốc lúc này thường bở, nhạt, mất vị ngọt, nước luộc có thể xuất hiện mùi hôi hoặc mùi hóa chất khó chịu.

Lưu ý thời điểm mua: Theo kinh nghiệm dân gian, không nên mua ốc vào đầu hoặc cuối tháng Âm lịch – thời điểm ốc sinh sản, dễ gặp ốc nhỏ, gầy, ít thịt và chất lượng không cao.

Do đó, để bảo vệ sức khỏe, người tiêu dùng nên lựa chọn mua ốc tại các cơ sở kinh doanh uy tín, rõ nguồn gốc. Đồng thời, tự sơ chế tại nhà bằng nước vo gạo, giấm hoặc nước muối pha ớt để ốc nhả sạch bùn đất, tạp chất. Khi thưởng thức, cần loại bỏ phần ruột ở đuôi – nơi dễ tích tụ chất bẩn và phần “não” ở đầu bởi đây là bộ phận có thể chứa độc tố gây cảm giác chóng mặt, buồn nôn.

Ngoài ra, trẻ em có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, người có tiền sử dị ứng hải sản, người mới ốm dậy hoặc đang gặp rối loạn tiêu hóa nên hạn chế các món từ ốc nhằm tránh những phản ứng không mong muốn như đau bụng, nổi mề đay hoặc tiêu chảy.

Trong trường hợp sau khi ăn thực phẩm nghi ngờ có tồn dư hóa chất, người dân xuất hiện các triệu chứng như đau rát họng, tức ngực, nôn nhiều, nôn ra máu hoặc đau bụng dữ dội, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu và điều trị kịp thời, tuyệt đối không tự xử lý tại nhà nhằm tránh những biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe.

Phương Anh