Hiểm họa khôn lường từ ốc ngâm 'thủy tinh lỏng'

Ngâm ốc bươu bằng 'thủy tinh lỏng', chủ lò khai 'vì mưu sinh'

Liên quan đến đường dây sơ chế, tiêu thụ hơn 3.000 tấn ốc bươu ngâm hóa chất Natri Silicate (thường gọi là thủy tinh lỏng) ở phường Bình Đông vừa được triệt phá, tại cơ quan công an, đối tượng Huỳnh Văn Trường (SN 1979, quê Cần Thơ) - chủ cơ sở khai nhận: "Do không được đi học, không biết chữ nên chỉ điều hành chung hoạt động của cơ sở, còn các giao dịch tiền bạc liên quan đến việc buôn bán đều do con trai phụ trách".

"Tôi đã mua hóa chất Natri Silicate tại chợ Kim Biên với giá 6.000 đồng/kg và tiến hành pha theo công thức 5kg hóa chất Natri Silicate ngâm 150kg ốc bươu. Sau khoảng 4 giờ, nhân viên vớt ốc ra và rửa sạch", Huỳnh Văn Trường khai nhận.

Hoạt động từ năm 2021 tới nay, cơ sở này đã tuồn ra thị trường hơn 3.000 tấn ốc ngâm hóa chất. Ảnh: CACC.

Sau khi xử lý, Trường cùng nhân viên đóng gói ốc đã ngâm hóa chất theo các trọng lượng khác nhau, tùy theo nhu cầu đặt hàng của các hàng quán.

Trường cũng khai báo với công an về danh sách các điểm buôn bán ở chợ, các cơ sở ăn uống, quán nhậu, nhà hàng đã đặt hàng từ lò ốc của mình.

"Tôi biết đây là hóa chất công nghiệp, không được phép sử dụng trong thực phẩm, nhưng vì mưu sinh nên vẫn làm", Huỳnh Văn Trường khai.

Huỳnh Văn Trường (SN 1979, quê Cần Thơ) đã bị Cơ quan CSĐT Công an TPHCM khởi tố về tội "Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm".

Nguy cơ tổn thương gan, thận khi ăn phải Natri Silicate

Theo Phân viện Khoa học hình sự tại TPHCM, Natri Silicate (Na₂SiO₃, còn gọi là "thủy tinh lỏng") là hóa chất công nghiệp, thường được sử dụng trong xây dựng làm chất chống thấm bê tông, phụ gia sản xuất xi măng chịu axit; dùng làm keo dán công nghiệp, chất tẩy rửa, nguyên liệu sản xuất gốm sứ hoặc phủ bề mặt kim loại để chống ăn mòn. Natri Silicate bị nghiêm cấm tuyệt đối sử dụng trong thực phẩm.

BS.CKI Trần Thị Hiếu - Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức cho biết, natri silicate là hóa chất chủ yếu được sử dụng trong công nghiệp và nông nghiệp. Trong lĩnh vực nông nghiệp, chất này được phép dùng để phủ bảo quản bề mặt một số loại trái cây, củ quả như táo, khoai tây, cà rốt nhằm hạn chế quá trình oxy hóa, cháy thâm.

Việc tiêu thụ ốc có tồn dư natri silicate tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe.

Việc ngâm ốc bằng Natri silicate có nguyên lý tương tự như phủ bảo quản thực vật, song mức độ rủi ro đối với sức khỏe con người cao hơn nhiều vì Natri silicate là chất có tính kiềm mạnh, với độ pH dao động khoảng từ 8 đến 12, có khả năng làm sạch nhanh bùn đất, rong rêu và chất nhầy bám trên vỏ ốc. Khi sử dụng với liều lượng lớn, hóa chất này khiến ốc trở nên sạch, bóng chỉ trong thời gian ngắn.

Theo Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức, ngoài tác dụng làm sạch, Natri silicate còn có thể tạo hiện tượng "tăng trọng lượng ảo". Trong quá trình ngâm, hóa chất hình thành một lớp màng bao phủ bên ngoài, làm thịt ốc ngậm nước, trương phồng, khiến con ốc trông mập và nặng hơn. Lớp màng này có thể tạo cảm giác dai, giòn khi ăn, gây khó khăn cho người tiêu dùng trong việc nhận biết bằng cảm quan thông thường.

Điều đáng lưu ý là đối với trái cây, củ quả, lớp hóa chất chỉ tồn tại trên bề mặt vỏ và có thể được loại bỏ bằng cách gọt bỏ trước khi sử dụng. Trong khi đó, cấu trúc bề mặt của ốc có nhiều khe rãnh, hốc lõm phức tạp, khiến hóa chất dễ bám dính và khó được rửa trôi. Hơn nữa, trong công nghiệp, natri silicate còn được sử dụng để tăng độ bền, độ đàn hồi và khả năng kết dính của vật liệu, do đó khả năng bám dính của chất này rất cao.

Ths.BS Bùi Thị Duyên - Phụ trách khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Quân y 175 cho rằng, việc tiêu thụ ốc có tồn dư natri silicate tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe. Với tính kiềm mạnh, hóa chất này có thể gây kích ứng, bỏng niêm mạc miệng, thực quản và đường tiêu hóa. Ngoài ra, trong quá trình sản xuất ở nhiệt độ cao, natri silicate có thể lẫn tạp chất, trong đó có kim loại nặng nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Natri Silicate - Na₂SiO₃, còn gọi là thủy tinh lỏng không được phép sử dụng trong thực phẩm. Ảnh: CACC.

Khi ăn phải thực phẩm nhiễm chất này, người dân có thể gặp các biểu hiện cấp tính như kích ứng, bỏng niêm mạc đường tiêu hóa, đau bụng, buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy, rát họng. Trường hợp nặng có thể dẫn đến viêm loét dạ dày – ruột, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh lý dạ dày nền.

Nếu sử dụng thực phẩm nhiễm Natri silicate lặp đi lặp lại hoặc tích lũy trong thời gian dài, hóa chất này có thể gây tổn thương mạn tính niêm mạc tiêu hóa, rối loạn hấp thu dinh dưỡng, ảnh hưởng chức năng gan, thận do cơ thể phải liên tục thải độc, đồng thời làm tăng nguy cơ viêm đường tiêu hóa kéo dài. Dù hiện chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy natri silicate gây ung thư, nhưng việc đưa một hóa chất công nghiệp vào thực phẩm là hành vi cực kỳ nguy hiểm và không thể chấp nhận.

Các bác sĩ khuyến cáo, nếu vừa ăn phải thực phẩm nghi nhiễm hóa chất và xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, người dân cần ngưng sử dụng ngay, không tự ý gây nôn và sớm đến cơ sở y tế để được theo dõi, xử trí kịp thời. Trường hợp đã ăn trước đó nhưng chưa có triệu chứng, cần theo dõi sức khỏe trong vòng 24–48 giờ, uống đủ nước, ăn nhẹ và đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường.

Nam Thương