Giúp thị trường thực phẩm minh bạch và an toàn

Cùng với sức mua tăng là nguy cơ mất an toàn thực phẩm hiện hữu, buộc các lực lượng chức năng phải liên tục triển khai các đợt kiểm tra trên diện rộng. Nhiều lô thực phẩm bẩn đã bị phát hiện, thu giữ và tiêu hủy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về những lỗ hổng trong quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm.

Ngày 27-1, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an thành phố Hồ Chí Minh cho biết đã triệt phá một đường dây sơ chế, tiêu thụ thịt ốc bươu ngâm hóa chất công nghiệp với quy mô đặc biệt lớn. Theo thông tin ban đầu, từ năm 2021 đến khi bị phát hiện, các đối tượng đã tổ chức ngâm ốc bươu bằng hóa chất natri silicate với quy mô công nghiệp, sử dụng khoảng 500 tấn hóa chất để xử lý gần 3.000 tấn thịt ốc, đưa ra thị trường tiêu thụ trong nhiều năm và thu lợi bất chính hàng tỷ đồng.

Còn tại Hà Nội, từ đầu tháng 12-2025 đến giữa tháng 1-2026, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an thành phố Hà Nội phối hợp với các cơ quan chức năng đã kiểm tra hơn 1.400 cơ sở, xử lý gần 1.300 vụ vi phạm. Các hành vi vi phạm chủ yếu tập trung vào nhóm thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ; hàng nhập lậu như thực phẩm đông lạnh, nội tạng động vật, bánh kẹo, rượu thủ công và các sản phẩm từ sữa không bảo đảm điều kiện lưu thông. Nếu không được kịp thời ngăn chặn, các loại hàng hóa này khi đưa ra thị trường sẽ tiềm ẩn nguy cơ rất lớn đối với sức khỏe người tiêu dùng.

Thực tế cho thấy, nguyên nhân cốt lõi khiến thực phẩm bẩn vẫn còn “đất sống” trước hết nằm ở chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe. Dù mức xử phạt hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm đã được điều chỉnh tăng lên trong những năm gần đây, song vẫn quá thấp so với khoản lợi nhuận mà các cơ sở làm ăn phi pháp thu được. Bên cạnh đó, một nguyên nhân không kém phần quan trọng là những lỗ hổng trong công tác quản lý, kiểm tra, giám sát. Mặc dù hệ thống cơ quan quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm đã được tổ chức từ Trung ương đến địa phương, song ở nhiều địa bàn, đặc biệt là cấp cơ sở, vẫn thiếu hụt nghiêm trọng về nhân lực chuyên môn cũng như trang thiết bị kiểm tra, xét nghiệm nhanh, khiến việc phát hiện và xử lý vi phạm gặp nhiều khó khăn.

Từ thực tiễn đó, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát đối với các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, nhất là trong các thời điểm cao điểm như dịp Tết. Đặc biệt, cần rà soát, điều chỉnh một số quy định về xử phạt theo hướng tăng nặng đối với các hành vi vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, nhất là những vi phạm có tính chất nghiêm trọng, tái phạm hoặc gây hậu quả lớn.

Nhà nước cần có cơ chế đầu tư, hỗ trợ trang thiết bị, phương tiện phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm nghiệm, giúp phát hiện sớm và xử lý kịp thời các vi phạm. Việc tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất, xử lý nghiêm minh, công khai các trường hợp vi phạm không chỉ có tác dụng răn đe mà còn tạo điều kiện để người dân cùng tham gia giám sát.

Về lâu dài, cần thay đổi cơ chế quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” theo hướng hiện đại, tránh cản trở lưu thông hàng hóa nhưng vẫn bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng. Cùng với đó là đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong quản lý an toàn thực phẩm, bù đắp cho lực lượng quản lý còn mỏng, hình thành hệ thống giám sát minh bạch dựa trên dữ liệu số.

Cuối cùng, người tiêu dùng chính là mắt xích quan trọng trong chuỗi bảo đảm an toàn thực phẩm. Mỗi người dân cần trở thành người tiêu dùng thông thái, không chỉ quan tâm đến giá cả mà còn chú trọng nguồn gốc, xuất xứ, chứng nhận chất lượng của sản phẩm.

Hà Trang