'Trăng mật' kết thúc, Chủ tịch Fed đối mặt bài toán lãi suất

Chủ tịch FED Kevin Warsh trong cuộc họp báo công bố chính sách lãi suất, tại Washington, D.C., ngày 17/6/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo truyền thông Mỹ, ông Kevin M. Warsh sẽ có bài phát biểu đầu tiên trên cương vị Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tại hội nghị thường niên ở Jackson Hole, bang Wyoming, ngày 28/8 (theo giờ địa phương) trong bối cảnh thị trường trái phiếu Mỹ biến động và những rủi ro lạm phát đang trở lại.

Ba năm trước khi trở thành Chủ tịch Fed, ông Warsh từng kể về cuộc trò chuyện với Paul A. Volcker, một trong những nhà lãnh đạo nổi tiếng nhất của ngân hàng trung ương Mỹ. Volcker cho rằng nhiệm vụ của Fed trước hết là đưa lãi suất về mức phù hợp và bảo đảm công chúng tin rằng ngân hàng trung ương biết mình đang làm gì.

Những yêu cầu đó lúc này đang được đặt lên bàn khi ông Warsh chuẩn bị phát biểu trước các nhà hoạch định chính sách kinh tế hàng đầu thế giới. Bài phát biểu này sẽ là tâm điểm của hội nghị kéo dài 3 ngày do Ngân hàng Dự trữ Liên bang Kansas City tổ chức. Đây cũng là cơ hội lớn để ông Warsh trình bày quan điểm của mình về nền kinh tế, những lựa chọn chính sách của Fed trong bối cảnh lạm phát vẫn cao, cũng như những thay đổi có thể ảnh hưởng đến triển vọng tăng trưởng trong những năm tới, đặc biệt là tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với năng suất.

Tuy nhiên, cho đến nay vị Chủ tịch Fed vẫn khá thận trọng trong việc công khai các quan điểm chính sách. Một trong những điểm ông thể hiện rõ là cam kết đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% của Fed sau nhiều năm lạm phát cao hơn mức này. Dù vậy, ông ít đề cập trực tiếp đến khả năng tăng lãi suất để đạt mục tiêu.

Sự thiếu rõ ràng này đã khiến giới quan sát cả bên trong và bên ngoài Fed đặt nhiều câu hỏi về định hướng của ông. Anil Kashyap, nhà kinh tế tại Trường Kinh doanh Booth thuộc Đại học Chicago, cho rằng một nhà hoạch định chính sách cần giải thích cách mình nhìn nhận nền kinh tế nếu muốn thay đổi cách điều hành.

Không chỉ nhìn dài hạn

Ban đầu, Kevin Warsh được cho là muốn dành bài phát biểu tại Jackson Hole để trình bày một bức tranh lớn về những thay đổi cơ cấu có thể ảnh hưởng đến cách Fed điều hành chính sách trong 3-4 năm tới.

Quan điểm này phù hợp với những chỉ trích trước đây của ông rằng các quan chức Fed đôi khi quá tập trung vào những biến động ngắn hạn của dữ liệu kinh tế, trong khi nhiều số liệu có thể được điều chỉnh đáng kể sau đó.

Ông Warsh cũng đã thành lập 5 nhóm công tác để nghiên cứu nhiều vấn đề, từ cách Fed truyền đạt chính sách đến quy mô phù hợp của bảng cân đối kế toán.

Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế hiện tại khiến ông khó có thể chỉ tập trung vào những vấn đề dài hạn. Richard Clarida, cựu Phó Chủ tịch Fed, cho rằng chính sách tiền tệ cũng phải giải quyết những vấn đề trước mắt.

Trong những tuần gần đây, chi phí vay dài hạn của Mỹ đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập niên. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã có những động thái nhằm ổn định thị trường, trong khi giới giao dịch tiếp tục theo dõi phản ứng của chính phủ.

Theo Michael Strain, nhà kinh tế tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, diễn biến trên càng khiến việc ông Warsh trình bày rõ cách ông đánh giá nền kinh tế, những đánh đổi trong chính sách và vai trò của Fed trên thị trường trở nên quan trọng.

Một giai đoạn mới của lãi suất

Ông Kevin Warsh đặc biệt coi trọng các tín hiệu từ thị trường. Việc ông hạn chế đưa ra định hướng chính sách cũng một phần nhằm quan sát cách thị trường phản ứng trước các dữ liệu và diễn biến mới, thay vì để quan điểm của Fed tác động ngược trở lại quá trình đánh giá.

Theo lập luận của Warsh, việc Fed mua lượng lớn trái phiếu chính phủ và chứng khoán thế chấp trong các cuộc khủng hoảng trước đây đã khiến ngân hàng trung ương có ảnh hưởng lớn đến thị trường và quá trình định giá tài sản.

Tuy nhiên, các biện pháp can thiệp gần đây của Bộ Tài chính khiến việc đọc các tín hiệu từ thị trường trở nên khó khăn hơn.

Một yếu tố khác là làn sóng đầu tư vào AI và khả năng công nghệ này thúc đẩy tăng trưởng. Ông Warsh kỳ vọng việc AI được ứng dụng rộng rãi sẽ giúp nâng năng suất, dù làn sóng đầu tư hiện tại cũng đang làm tăng giá một số đầu vào quan trọng như chip máy tính và chất bán dẫn.

Theo Jean Boivin, Giám đốc Viện Đầu tư BlackRock, hoạt động vay vốn mạnh của các công ty công nghệ để tài trợ tăng trưởng cũng góp phần đẩy lãi suất lên cao, trong khi nguồn cung trái phiếu tăng khiến nhu cầu đối với trái phiếu kho bạc Mỹ bị phân tán.

Nếu AI thực sự tạo ra mức tăng năng suất lớn, điều đó có thể giúp giảm lạm phát và tạo điều kiện để lãi suất giảm. Nhưng nếu các khoản đầu tư lớn tiếp tục tạo ra nhu cầu vốn cao, cạnh tranh về nguồn vốn có thể khiến lãi suất duy trì ở mức cao hơn.

Bài toán lạm phát

Triển vọng AI tích cực đang diễn ra cùng lúc với những rủi ro từ cuộc chiến tại Iran và chính sách thuế quan của Mỹ. Cuộc xung đột kéo dài có thể tiếp tục gây áp lực lên giá cả, trong khi một cuộc chiến thương mại mới với Canada có nguy cơ làm gia tăng trở lại những lo ngại về giá tiêu dùng.

Tất cả những yếu tố này đặt Fed trước một lựa chọn khó khăn. Lạm phát trong năm nay đã cách xa mục tiêu 2%, và một số chuyên gia cho rằng sẽ cần điều chỉnh chính sách tiền tệ nếu muốn đưa lạm phát trở lại mục tiêu trong thời gian hợp lý.

Một số quan chức Fed đã nghiêng về khả năng tăng lãi suất. Họ cho rằng mức lãi suất hiện tại, khoảng 3,5-3,75%, chưa tạo ra sức ép đủ lớn đối với hoạt động kinh tế. Theo quan điểm này, Fed có thể tăng lãi suất từng bước ngay từ bây giờ để tránh phải thực hiện những động thái mạnh hơn nếu lạm phát tăng trở lại hoặc niềm tin vào quyết tâm kiểm soát giá cả suy giảm.

Tuy nhiên, đa số quan chức Fed vẫn kỳ vọng lạm phát sẽ giảm trong nửa cuối năm. Họ cho rằng ngân hàng trung ương có thể tiếp tục theo dõi diễn biến kinh tế trước khi hành động. Các dữ liệu trong hai tháng qua phần nào củng cố quan điểm này, nhưng nếu lạm phát không sớm hạ nhiệt, họ sẵn sàng cân nhắc tăng lãi suất.

Đây cũng có thể là hướng tiếp cận mà ông Warsh không phản đối, xét đến quan điểm lâu nay của ông về vấn đề lạm phát. Tuy nhiên, việc hạn chế đưa ra định hướng cụ thể khiến thị trường khó đánh giá chính xác cách ông sẽ hành động.

Cuối cùng, quyết định của Warsh phụ thuộc phần lớn vào mức độ tin tưởng rằng lạm phát có thể giảm mà không cần Fed phải can thiệp thêm.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc