Xử lý nợ xấu: Ngân hàng gặp khó vì thiếu dữ liệu chung, mỗi nơi một kiểu

Theo TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), Luật Các tổ chức tín dụng 2024 đã ghi nhận quyền thu giữ tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu cho tổ chức tín dụng và tổ chức mua bán, xử lý nợ, tạo thêm cơ sở pháp lý cho công tác thu hồi nợ.

Tuy nhiên, áp lực xử lý nợ vẫn ở mức cao khi hoạt động sản xuất kinh doanh gặp khó khăn, việc xử lý tài sản bảo đảm - nhất là bất động sản - còn phức tạp, kéo dài, trong khi quy định hiện hành chỉ cho phép ủy quyền cho AMC xử lý các khoản nợ đã quá hạn, chưa bao trùm những khoản nợ chưa quá hạn nhưng tiềm ẩn rủi ro cao, như khách hàng bị khởi tố hay tài sản đang tranh chấp.

Trong khi đó, một khó khăn khác được nhiều tổ chức tín dụng đưa ra, đó là tình trạng phân tán trong xử lý nợ xấu. Ông Trần Trung Dũng, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) kiêm Chủ nhiệm Câu lạc bộ Xử lý nợ, cho rằng hiện nay, mỗi ngân hàng, mỗi AMC (Công ty Quản lý nợ và Khai thác tài sản của ngân hàng) đều có kênh thông tin riêng.

Điều này đang tạo ra sự bất đối xứng thông tin lớn, khiến một tài sản chào bán ở địa phương này có thể không đến được với nhà đầu tư đang tìm kiếm ở nơi khác.

Do đó, theo ông Dũng, muốn xử lý nợ nhanh hơn thì phải hình thành được thị trường, và thị trường chỉ vận hành khi có dữ liệu chuẩn làm nền cho việc kết nối người mua, người bán cùng các dịch vụ định giá, đấu giá, pháp lý.

Các ngân hàng, AMC kiến nghị cần có dữ liệu dùng chung trong xử lý nợ xấu

Từ thực tiễn ngân hàng thương mại, ông Đào Nguyên Vũ, Phó Tổng Giám đốc SACOMBANK, cho biết không ít khoản nợ, tài sản bảo đảm phải trải qua hàng chục lượt đấu giá vẫn không thành công do vướng chính sách đất đai hoặc thiếu kết nối thông tin, khiến nguồn lực bị phân tán và làm chậm quá trình tái luân chuyển vốn. Một trường hợp thực tế tại ngân hàng này đã qua 28 lần đấu giá không thành, đến lần thứ 29 vẫn phát sinh vướng mắc pháp lý.

Ông Phạm Đức Hiền, Giám đốc Trung tâm Xử lý nợ BIDV, kỳ vọng một mô hình dịch vụ dùng chung - tích hợp định giá, đấu giá, tư vấn pháp lý trên nền tảng số - sẽ giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian xử lý và giải phóng nguồn lực nhân sự cho ngân hàng.

Về phía Trung tâm Thông tin tín dụng (CIC), ông Cao Văn Bình - Chủ tịch Hội đồng quản lý kiêm Tổng Giám đốc cho rằng, dữ liệu muốn dùng chung hiệu quả thì trước hết phải được chuẩn hóa và hiểu thống nhất.

Đại diện CIC đề xuất ưu tiên chuẩn hóa 4 nhóm dữ liệu cốt lõi: định danh khách hàng, dữ liệu tín dụng, dữ liệu tài sản bảo đảm và dữ liệu tài chính liên quan đến khoản nợ.

Ông cũng lưu ý cần xác định đúng phạm vi triển khai, không nhất thiết phải đưa toàn bộ nợ xấu của hệ thống lên sàn giao dịch mà nên tập trung vào nhóm khoản nợ thực sự có nhu cầu giao dịch, để tránh dàn trải nguồn lực.

Theo đại diện VAMC, Quyết định số 1413/QĐ-TTg (27/7/2026) của Thủ tướng Chính phủ đã mở hướng phát triển VAMC thành định chế trung tâm kiến tạo thị trường mua bán nợ, đồng thời xây dựng Sàn giao dịch nợ và cơ sở dữ liệu nợ xấu, tài sản bảo đảm.

Hiện VAMC đang hợp tác với KOICA và Tập đoàn KAMCO (Hàn Quốc) để hiện đại hóa Sàn giao dịch nợ, với nguồn tài trợ giai đoạn 1 khoảng 5 triệu USD, đồng thời thử nghiệm ứng dụng AI trong phân tích hồ sơ và hỗ trợ phương án thu hồi nợ.

Nhật Linh