Thủ tướng Lê Minh Hưng: Cần cân nhắc kỹ cơ chế giá điện và bao tiêu

Giá điện phải hài hòa lợi ích các bên

Chiều 20/10, thảo luận tại Tổ 3 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng nhu cầu điện sẽ tăng mạnh trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số và thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao. Điều này đặt ra yêu cầu phải có cơ chế pháp lý phù hợp để bảo đảm cung ứng đủ điện, đồng thời tạo môi trường đầu tư có tính ổn định và khả năng dự báo.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 3 chiều 20/10.

Theo Thủ tướng, các dự án điện đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn, thời gian triển khai dài. Nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài, thường phải huy động vốn từ các ngân hàng quốc tế nên rất quan tâm đến tính minh bạch, ổn định của chính sách và khả năng bảo đảm an toàn cho khoản đầu tư.

Tuy nhiên, việc tạo điều kiện cho nhà đầu tư cũng phải đi đôi với bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước và người dân, nhất là khả năng tiếp cận điện với mức giá hợp lý. Vì vậy, sửa đổi Luật Điện lực cần giải quyết hài hòa lợi ích giữa ba bên, vừa tạo sức hút đối với các nguồn vốn lớn, vừa bảo đảm lợi ích quốc gia và người sử dụng điện.

Thủ tướng lưu ý cần tính toán hợp lý cơ cấu các nguồn điện, bởi chi phí đầu tư và giá thành của từng loại hình có sự khác biệt. Trong đó, điện khí hóa lỏng (LNG) nhập khẩu có thể làm tăng giá thành điện khi được đưa vào hệ thống. Do đó, việc phát triển nguồn điện phải được cân đối phù hợp, tránh tạo thêm áp lực chi phí cho hệ thống và người tiêu dùng.

Trong bối cảnh thủy điện đã cơ bản khai thác hết tiềm năng, các nguồn nhiệt điện phải đáp ứng yêu cầu giảm phát thải, Việt Nam cần đẩy mạnh đầu tư vào điện khí trong nước, LNG nhập khẩu, điện gió, điện mặt trời và điện gió ngoài khơi. Đây đều là những lĩnh vực cần nguồn lực lớn, đòi hỏi khuôn khổ pháp lý đủ rõ ràng để nhà đầu tư có cơ sở tính toán hiệu quả và quyết định đầu tư dài hạn.

Cơ chế bao tiêu cần tính đến rủi ro đầu tư dài hạn

Một trong những vấn đề được Thủ tướng đề cập là cơ chế bao tiêu sản lượng điện và các cam kết liên quan đến ngoại tệ trong suốt vòng đời dự án.

Theo Thủ tướng, khi nhà đầu tư bỏ ra nguồn vốn lớn và phải chờ đợi trong thời gian dài để dự án đi vào vận hành, những rủi ro về đầu ra và khả năng thu hồi vốn cần được xem xét thận trọng. Nếu cơ chế bao tiêu chỉ cam kết khoảng 65% công suất như quy định được đề cập, phần sản lượng còn lại có thể tạo ra rủi ro đối với phương án tài chính của dự án.

Tương tự, đối với các dự án cần vay vốn nước ngoài, việc không có cam kết rõ ràng về tỷ giá hoặc cân đối ngoại tệ trong suốt vòng đời dự án cũng có thể làm gia tăng rủi ro cho nhà đầu tư.

Thủ tướng cho rằng cần cân nhắc kỹ những vấn đề này trong quá trình sửa đổi luật, trên nguyên tắc vừa bảo vệ lợi ích quốc gia, vừa tạo điều kiện thu hút các nhà đầu tư có tiềm lực. Đây cũng là cơ sở để nâng cao khả năng huy động vốn cho các dự án điện có quy mô lớn, thời gian thu hồi vốn dài.

Bên cạnh cơ chế giá điện và bao tiêu, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu cải cách thủ tục hành chính. Theo phản ánh của nhà đầu tư, việc hoàn tất thủ tục cho một dự án điện gió ngoài khơi có thể mất tới 10 năm. Nếu thủ tục được cải cách hiệu quả, thời gian này có thể rút ngắn khoảng một nửa, qua đó giảm chi phí và cải thiện hiệu quả đầu tư.

Thủ tướng cho biết các nhà đầu tư đang đặc biệt quan tâm đến việc sửa đổi Luật Điện lực và triển khai điều chỉnh Quy hoạch điện VIII. Theo ông, khả năng hiện thực hóa các dự án phụ thuộc đáng kể vào việc xây dựng khuôn khổ pháp lý minh bạch, rõ ràng, bảo đảm hài hòa lợi ích quốc gia và tạo điều kiện để nhà đầu tư yên tâm triển khai.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng phát biểu tại phiên thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, chiều 20/10.

Trước đó, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cũng chỉ ra những vướng mắc trong quá trình đàm phán giá điện và ký kết hợp đồng mua bán điện. Theo quy định hiện hành được Bộ trưởng đề cập, sau khi đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, giá điện trúng thầu mới là mức giá tối đa, các bên vẫn phải tiếp tục đàm phán để xác định giá điện trong hợp đồng. Quá trình này có thể kéo dài nhiều năm, thậm chí có dự án đã vận hành thương mại nhưng chưa ký được hợp đồng mua bán điện.

Để tháo gỡ, Bộ Công Thương đề xuất sử dụng giá điện trúng thầu làm cơ sở xác định giá điện trong hợp đồng mua bán điện. Giải pháp này hướng tới giảm bất đồng trong đàm phán, rút ngắn thời gian hoàn thiện hợp đồng và tạo thuận lợi cho việc triển khai các dự án điện lực.

Huy Tùng