ĐBQH Trần Hoàng Ngân: Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, tạo dư địa phát triển cho ngành điện

Phát biểu thảo luận tại Tổ 2, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) cho biết, thực tiễn thi hành Luật Điện lực cho thấy, dù đã có những cải cách nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, một số vướng mắc trong thủ tục đầu tư và quy trình thẩm định vẫn ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án năng lượng. Vì vậy, việc sửa đổi, bổ sung Luật cần hướng tới đơn giản hóa quy trình, giảm chồng chéo giữa các cơ quan quản lý, đồng thời bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường.

ĐBQH Trần Hoàng Ngân phát biểu tại phiên thảo luận tại Tổ 2 chiều 20/10. (Ảnh: Mạnh Tưởng)

Theo ĐBQH Trần Hoàng Ngân, một trong những bất cập cần được xem xét là sự tách biệt giữa quy trình thẩm định dự án đầu tư và đánh giá tác động môi trường (ĐTM). Mặc dù báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) và ĐTM có thể được thực hiện song song, hồ sơ môi trường vẫn phải tuân theo trình tự và thẩm quyền thẩm định riêng, khiến thời gian chuẩn bị dự án kéo dài.

Để khắc phục tình trạng này, cần nghiên cứu cơ chế tiếp nhận, phối hợp thẩm định theo hướng tích hợp, xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm và hạn chế các thủ tục trùng lặp. Trong đó, việc phối hợp giữa cơ quan quản lý chuyên ngành điện lực và cơ quan môi trường phải bảo đảm vừa rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, vừa duy trì yêu cầu thẩm định chuyên môn, giám sát và tuân thủ pháp luật về môi trường.

Bên cạnh tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục, việc sửa đổi Luật Điện lực cần gắn với yêu cầu thực hiện Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đặc biệt là nâng cao năng lực tự chủ và tỷ lệ nội địa hóa trong ngành điện.

Theo đó, đối với các dự án điện quy mô lớn, có yêu cầu công nghệ phức tạp, cơ chế lựa chọn nhà đầu tư và tổng thầu cần được xem xét theo hướng không chỉ dựa vào giá, mà còn chú trọng năng lực công nghệ, khả năng chuyển giao kỹ thuật và đóng góp cho ngành công nghiệp trong nước.

Việc tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia các dự án trọng điểm cần gắn với yêu cầu cụ thể về làm chủ thiết kế, phát triển năng lực tổng thầu EPC và hình thành chuỗi cung ứng thiết bị nội địa. Đây là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, giảm phụ thuộc vào công nghệ và thiết bị nhập khẩu, đồng thời tăng hiệu quả đầu tư dài hạn.

Một nội dung quan trọng khác là hoàn thiện cơ chế giá điện, hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA) và thị trường điện cạnh tranh. Theo ĐBQH Trần Hoàng Ngân, các quy định cần bảo đảm minh bạch, tính đúng, tính đủ chi phí hợp lý và lợi nhuận hợp lý cho nhà đầu tư, nhưng không chuyển toàn bộ rủi ro kinh doanh sang Nhà nước hoặc người sử dụng điện.

Việc mở rộng thị trường điện cạnh tranh và cơ chế DPPA cần đi đôi với tính toán đầy đủ chi phí truyền tải, điều độ, dự phòng và các dịch vụ hệ thống. Các quy định phải bảo đảm phân bổ chi phí công bằng giữa các nhóm khách hàng, tránh tình trạng bù chéo hoặc chuyển chi phí của nhóm tham gia mua bán điện trực tiếp sang những khách hàng còn lại.

Hoàn thiện thể chế điện lực theo hướng minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn trong triển khai dự án mà còn tạo nền tảng thu hút đầu tư, phát triển năng lực công nghiệp trong nước và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đây cũng là điều kiện quan trọng để ngành điện đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Huy Tùng