Tạo khung thể chế đủ mạnh cho phát triển các đô thị và khu kinh tế đặc biệt

Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: H.GIANG

Ngày 13/7, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị Tham vấn, lấy ý kiến Dự án Luật Phát triển đô thị. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú và Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm đồng chủ trì Hội nghị.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho biết, Dự thảo Luật được Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng theo chỉ đạo của Chính phủ, đã lấy ý kiến Tổ soạn thảo, các chuyên gia, nhà khoa học và được công bố rộng rãi để tiếp tục tiếp thu ý kiến.

Theo đó, Dự thảo Luật gồm ba nhóm nội dung lớn: cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị, trọng tâm là TP Hồ Chí Minh; các cơ chế áp dụng đối với Đồng Nai và một số địa phương khác; cùng các quy định về khu kinh tế đặc biệt với một chương riêng quy định các cơ chế đặc thù.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm nêu rõ, Dự thảo Luật hướng tới xây dựng khung thể chế đủ mạnh cho các đô thị lớn, bảo đảm phân cấp, phân quyền thực chất để địa phương chủ động trong tổ chức thực hiện.

Đối với khu kinh tế đặc biệt, Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm nhấn mạnh, Bộ Tài chính xác định đây sẽ là cực tăng trưởng mới của các địa phương trong thời gian tới theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền. Tuy nhiên, hiện nay pháp luật Việt Nam chưa có quy định về khái niệm khu kinh tế đặc biệt.

Qua nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, Bộ Tài chính nhận thấy, trên thế giới hiện có khoảng 7.000 khu hoặc đặc khu kinh tế với nhiều mô hình khác nhau, song nhìn chung đều có ba đặc điểm cơ bản liên quan đến nơi thí điểm các cơ chế, chính sách mới; gắn với hệ thống cảng biển, sân bay, khu thương mại tự do, trung tâm logistics và các ngành công nghiệp mới; đồng thời được tổ chức theo mô hình quản lý tinh gọn, phân cấp, phân quyền mạnh.

Trên cơ sở đó, Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu xây dựng các quy định về khu kinh tế đặc biệt tập trung vào 3 nội dung chính: xác định địa vị pháp lý của khu kinh tế đặc biệt; đề xuất mô hình tổ chức bộ máy của khu kinh tế đặc biệt theo hướng không tổ chức Hội đồng nhân dân, chỉ tổ chức Ủy ban nhân dân; xây dựng 6 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù với thẩm quyền đủ lớn nhằm tạo cơ sở hình thành cơ chế, chính sách riêng cho khu kinh tế đặc biệt.

Đóng góp ý kiến tại Hội nghị, đại diện UBND thành phố Đồng Nai đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế phù hợp cho địa phương. Theo đại diện thành phố Đồng Nai, trong khi TP Hồ Chí Minh đã có nhiều cơ chế đặc thù theo nghị quyết của Quốc hội thì Đồng Nai chưa có cơ chế tương tự. Do đó, Ban soạn thảo cần nghiên cứu mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật hoặc có quy định phù hợp để tạo điều kiện cho Đồng Nai phát triển theo định hướng của Trung ương.

Đại diện UBND thành phố Đồng Nai phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: H. GIANG

Đại diện UBND tỉnh An Giang bày tỏ thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật và việc mở rộng phạm vi điều chỉnh bao quát cả phát triển đô thị và khu kinh tế đặc biệt. Địa phương cũng đề nghị làm rõ tiêu chí xác định khu kinh tế đặc biệt, quan hệ thẩm quyền giữa chính quyền cấp tỉnh và chính quyền khu kinh tế đặc biệt, đồng thời bổ sung cơ chế kiểm soát quyền lực khi phân cấp mạnh.

Đại diện tỉnh An Giang cũng kiến nghị hoàn thiện các cơ chế về tài chính, thu hút đầu tư, phát triển kinh tế biển, chính sách miễn thuế, hàng miễn thuế, thị thực, casino, cũng như chính sách ưu đãi về thuế, tiền lương và nhà ở để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và nhà đầu tư chiến lược.

Kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết Ban soạn thảo sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến để tiếp tục hoàn thiện Dự thảo Luật.

Đối với cách tiếp cận xây dựng Luật, Thứ trưởng nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt là phân quyền triệt để gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy chỉ phân quyền là chưa đủ, bởi nhiều vấn đề nếu không được quy định cụ thể thì địa phương sẽ không có cơ sở để triển khai. Vì vậy, Dự thảo phải thiết kế đồng thời các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn phát sinh trong thực tiễn.

Đối với cơ chế kiểm soát quyền lực, Dự thảo được xây dựng theo hướng kết hợp giữa tiền kiểm và hậu kiểm. Những nội dung được phân quyền hoặc cho phép áp dụng cơ chế khác với quy định hiện hành đều phải có cơ chế giám sát, báo cáo và kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền nhằm bảo đảm thống nhất của hệ thống pháp luật.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho biết Bộ Tư pháp sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính và các địa phương để tiếp tục rà soát, hoàn thiện Dự thảo trong thời gian tới. Riêng đối với Đồng Nai, Bộ sẽ phối hợp xây dựng Nghị định đặc thù, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Bộ Chính trị và có hiệu lực đồng thời với Luật Phát triển đô thị khi được ban hành. Đồng thời, các địa phương khác cũng sẽ được tạo điều kiện vận dụng các cơ chế đặc thù trong phạm vi pháp luật cho phép nhằm phát huy tiềm năng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Đ. KHOA