Đột phá chính sách vi mô, hướng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số

Bên cạnh việc tiếp tục củng cố nền tảng vĩ mô, cần chuyển mạnh trọng tâm sang cải cách vi mô có tính đột phá trong tiến trình hướng đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Cần chuyển mạnh sang các chính sách vi mô có tính đột phá

Khép lại nửa đầu năm 2026, kinh tế Việt Nam đạt được kết quả đáng khích lệ với GDP tăng trưởng 8,18% so với cùng kỳ. Đây cũng là mức cao nhất trong vòng 16 năm.

Tuy nhiên để đạt được mục tiêu tăng trưởng từ hai con số, Việt Nam đứng trước yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng sâu sắc hơn và đưa nền kinh tế phát triển nhanh, bền vững. Đây không chỉ là chỉ tiêu về quy mô hay tốc độ, mà là yêu cầu tạo ra một bước chuyển về chất lượng thể chế, năng suất, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh của doanh nghiệp và hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Trong bối cảnh đó, ngày 14/7, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã tổ chức diễn đàn "Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu tăng trưởng hai con số".

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng lý luận Trung ương nhận định, bên cạnh việc tiếp tục củng cố nền tảng vĩ mô, cần chuyển mạnh trọng tâm sang cải cách vi mô có tính đột phá. Đó là những cải cách có khả năng tác động trực tiếp vào các điểm nghẽn của hoạt động sản xuất kinh doanh; tạo ra những thay đổi rõ ràng về chi phí, năng suất, khả năng tiếp cận nguồn lực và động lực đổi mới của hàng triệu chủ thể kinh tế.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam khẳng định, để các đột phá vi mô thực sự trở thành động lực của tăng trưởng hai con số, cần đặc biệt quan tâm ba yêu cầu.

Các diễn giả tham dự chương trình.

Trước hết, là chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển. Thể chế không chỉ nhằm ngăn ngừa rủi ro, mà còn phải mở đường cho sáng tạo, cạnh tranh và đầu tư. Những gì thị trường và doanh nghiệp có thể làm tốt thì nhà nước cần tạo khuôn khổ, giám sát, bảo đảm cạnh tranh lành mạnh thay vì can thiệp sâu vào quyết định kinh doanh.

Thứ hai, phải chuyển từ chính sách bình quân sang chính sách có trọng tâm, trọng điểm. Nguồn lực cần ưu tiên cho những ngành, doanh nghiệp, địa bàn và dự án có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn; đồng thời phải có cơ chế sàng lọc, đánh giá và chấm dứt những chính sách không còn hiệu quả. Đột phá không thể được tạo ra bằng cách phân tán nguồn lực.

Cuối cùng, coi chất lượng thực thi là một bộ phận cấu thành của chính sách. Một chủ trương đúng nhưng triển khai chậm, thiếu nhất quán hoặc phát sinh thêm thủ tục thì chưa thể được coi là một chính sách thành công. Trong giai đoạn phát triển mới, thời gian phải được xem là một nguồn lực phát triển. Sự chậm trễ trong thực thi cũng chính là một dạng lãng phí của nền kinh tế.

Nguyễn Đình Chúc, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới điều phối diễn đàn.

Giải pháp kích hoạt các chính sách vi mô

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi đã chỉ ra 4 nhóm giải pháp mang tính kích hoạt và đột phá cần hướng đến trong thời gian tới, trong đó tập trung đột phá thể chế cho các khu kinh tế, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế. Các khu thương mại tự do thế hệ mới không chỉ thuần túy là các ưu đãi về mặt thuế quan, mà là những "sandbox" - tức là những khung thể chế thử nghiệm về nhiều vấn đề, trong đó có hành chính, nhân sự, hải quan... Để đón đầu làn sóng dịch chuyển FDI chất lượng cao, đặc biệt là việc Việt Nam đang nỗ lực định vị trong chuỗi cung ứng của các ngành công nghệ cao, chúng ta cần thiết kế những thiết chế đặc thù và vượt trội.

Trong bối cảnh hiện nay, đổi mới chính sách thuế và tài khóa có vai trò quan trọng trong hỗ trợ tăng trưởng. Chính sách thuế không chỉ đóng vai trò thu ngân sách, mà còn phải là đòn bẩy định hướng hành vi kinh tế. Việc thiết kế các gói ưu đãi thuế cần chuyển từ diện rộng sang diện sâu, nhắm đích chuẩn xác vào các hoạt động R&D (nghiên cứu và phát triển), chuyển đổi xanh và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Các giải pháp hướng đến hỗ trợ tăng trưởng sản xuất, kinh doanh cho các doanh nghiệp. (Ảnh:THÀNH ĐẠT)

Cùng với đó, tháo gỡ điểm nghẽn dòng vốn thông qua chính sách tín dụng linh hoạt. Thông qua việc thiết kế các sản phẩm tín dụng đặc thù hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó trong một bối cảnh có nhiều thay đổi. Vấn đề ở đây không chỉ là lãi suất, mà còn là về điều kiện tiếp cận tín dụng, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các dự án nông nghiệp công nghệ cao hay các mô hình kinh doanh mới.

Cuối cùng, ông Hồ Đức Thắng Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia đề cập đến thể chế dành cho trí tuệ nhân tạo (AI), với một hành lang pháp lý minh bạch, đây được coi là một động lực tăng trưởng mới.

Những vấn đề thiết thực như năng lực phát triển của doanh nghiệp; cơ chế đột phá đối với khu vực kinh tế và khu vực tự do thương mại; đổi mới chính sách thuế, tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp trong một thế giới nhiều biến động; chuyển đổi số, công nghệ, dữ liệu và nâng cao năng lực cạnh tranh là những mạch dẫn trực tiếp có thể chuyển hóa chủ trương tăng trưởng thành năng lực sản xuất và giá trị gia tăng trên thực tế, giúp Việt Nam tiến tới tăng trưởng hai con số bền vững, hiệu quả.

NHA TRANG