Tiếp tục làm rõ dấu hiệu đáng ngờ trong giao dịch tài sản mã hóa

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về phòng, chống rửa tiền đối với tài sản mã hóa, trong đó làm rõ khái niệm "dịch vụ tài sản mã hóa", phạm vi dịch vụ phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo…

Dự thảo luật dự kiến được trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, dự kiến diễn ra vào tháng 8 tới (Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội).

Tại Phiên họp thứ 4 (thường kỳ tháng 7) diễn ra ngày 14/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng. Dự án luật được Chính phủ trình theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng và phòng, chống rửa tiền, đồng thời đáp ứng các cam kết, chuẩn mực quốc tế.

Theo Báo cáo thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành sự cần thiết ban hành luật. So với thời điểm đề nghị bổ sung vào Chương trình lập pháp năm 2026, phạm vi dự án luật đã được mở rộng thêm 7 nội dung. Đa số ý kiến thống nhất với phạm vi sửa đổi, bổ sung do Chính phủ đề xuất, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, sự tương thích với các điều ước quốc tế và đánh giá đầy đủ điều kiện bảo đảm thi hành.

Đối với các nội dung sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền, Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện nhằm bảo đảm tính thống nhất, khả thi và phù hợp với thông lệ quốc tế. Cụ thể, cần bảo đảm sự thống nhất giữa quy định về chủ sở hữu hưởng lợi trong Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Doanh nghiệp; đánh giá tính khả thi, chi phí tuân thủ khi áp dụng định nghĩa mới và hướng dẫn rõ các tiêu chí xác định như "quyền kiểm soát trên thực tế", "thực sự chi phối", "hưởng lợi từ giao dịch".

Đối với quy định về nhận biết khách hàng (KYC), cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp thu các ý kiến đã nêu trong Báo cáo thẩm tra sơ bộ liên quan đến nhận biết, xác minh, cập nhật thông tin khách hàng; trách nhiệm của đối tượng báo cáo đối với sản phẩm, dịch vụ mới và sản phẩm áp dụng công nghệ đổi mới; minh bạch thông tin của thỏa thuận pháp lý; lưu trữ hồ sơ, tài liệu, báo cáo; đồng thời đánh giá tính hợp lý của thông tin phải thu thập, khả năng tiếp cận nguồn dữ liệu phục vụ xác minh, chi phí tuân thủ và hướng dẫn cụ thể cơ chế thu thập, xác minh, cập nhật, lưu trữ thông tin.

Về báo cáo giao dịch đáng ngờ, Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính đề nghị rà soát quy định để bảo đảm phù hợp với Khuyến nghị số 20 của FATF; làm rõ khái niệm "có cơ sở hợp lý để nghi ngờ tài sản trong giao dịch là tài sản do phạm tội mà có" và hướng dẫn cụ thể để áp dụng thống nhất việc báo cáo giao dịch đáng ngờ.

Đối với tài sản mã hóa, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ khái niệm "dịch vụ tài sản mã hóa", phạm vi dịch vụ phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo; hoàn thiện các tiêu chí nhận diện dấu hiệu đáng ngờ theo hướng cụ thể, khả thi; hướng dẫn nguồn dữ liệu, cách thức nhận diện và phân định trách nhiệm giữa tổ chức thực hiện dịch vụ tài sản mã hóa với cơ quan phòng, chống rửa tiền.

Bên cạnh đó, Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính cũng đề nghị rà soát quy định về bảo vệ người báo cáo, tố cáo, cung cấp thông tin phục vụ công tác phòng, chống rửa tiền; làm rõ phạm vi đối tượng được bảo vệ, biện pháp và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Đồng thời, rà soát quy định về trách nhiệm của các bộ, ngành nhằm tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ, nhất là giữa Thanh tra Chính phủ và các bộ có cơ quan thanh tra chuyên ngành; làm rõ cơ chế phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an trong thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với lĩnh vực tài sản mã hóa.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã tích cực chuẩn bị hồ sơ dự án luật cũng như công tác thẩm tra của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành luật nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng, hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng; thực hiện các cam kết quốc tế về cung cấp thông tin; khắc phục những bất cập trong thực tiễn và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phòng, chống rửa tiền theo các chuẩn mực quốc tế. Dự thảo luật cũng bổ sung một số quy định nhằm góp phần phát triển thị trường vốn và thị trường trái phiếu.

Về phạm vi sửa đổi, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục đánh giá tác động của dự án luật, làm rõ những nội dung cần sửa đổi ngay và những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát. Đồng thời, chỉ đạo cơ quan soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan thẩm tra; rà soát để bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của dự thảo luật với hệ thống pháp luật và các điều ước quốc tế có liên quan; đánh giá đầy đủ tác động đến an toàn hệ thống ngân hàng, an ninh tiền tệ, an ninh tài chính quốc gia, yêu cầu phòng, chống tội phạm, chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp và các điều kiện bảo đảm thi hành.

Tùng Thư - Như Nguyệt