Tấm lòng tri ân gửi vào những bức ảnh chân dung liệt sĩ

Người đứng sau những giọt nước mắt hạnh phúc

Tại Lễ thắp nến tri ân và Chương trình nghệ thuật “Tiếp nối huyền thoại-Khát vọng non sông” do Tổng cục Chính trị chỉ đạo Ban Thanh niên Quân đội phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương tổ chức vào trung tuần tháng 7 vừa qua tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên (Tuyên Quang), phần trao 100 bức chân dung liệt sĩ do anh Phùng Quang Trung và nhóm Skyline phục dựng tặng đại diện thân nhân liệt sĩ khiến nhiều người lặng đi vì xúc động. Chứng kiến thân nhân, gia đình run run đưa tay đón nhận rồi ôm chặt bức ảnh vào lòng, nức nở khóc, Trung và các thành viên nhóm Skyline nước mắt rưng rưng.

Sinh năm 1996, tại Sóc Sơn (Hà Nội), công việc của Trung gắn với xử lý, phục chế những bức ảnh cũ, hư hỏng. Hơn 5 năm trước, một người đàn ông tìm đến nhờ anh phục dựng bức ảnh của người bác là liệt sĩ. Sau thời gian tỉ mỉ xử lý từng chi tiết, anh trao lại bức chân dung cho gia đình. Thấy người cháu ôm chặt bức ảnh rồi bật khóc, Trung nhận ra ý nghĩa của việc mình làm và sau đó, anh bàn bạc với những người bạn có chung niềm đam mê công nghệ, lịch sử thành lập nhóm Skyline để phục dựng chân dung liệt sĩ và tặng miễn phí cho gia đình. Từ vài người bạn ban đầu, Skyline dần quy tụ hơn 15 thành viên đến từ nhiều tỉnh, thành phố. Mỗi khi đêm xuống, màn hình máy tính của các thành viên đồng loạt sáng lên. Qua các cuộc họp trực tuyến, từng bức ảnh được mở ra, từng chi tiết được bàn bạc, đối chiếu, chỉnh sửa. Trung phân công công việc theo năng lực của từng thành viên: Người tiếp nhận thông tin từ thân nhân liệt sĩ, người tìm kiếm tư liệu lịch sử, người nghiên cứu quân phục, quân hàm theo từng thời kỳ, người trực tiếp xử lý hình ảnh, người in ảnh rồi mang đến trao tận tay gia đình liệt sĩ.

 Phùng Quang Trung (ngồi ngoài cùng, bên trái) trao ảnh chân dung Anh hùng liệt sĩ Huỳnh Văn Đảnh tặng bà Lê Thị Dừa, vợ của liệt sĩ, ngày 4-8-2026. Ảnh do nhân vật cung cấp

Mong không còn việc để làm!

Từ những bức ảnh đầu tiên, thông tin dần lan tỏa qua chính các thân nhân, gia đình liệt sĩ. Người này giới thiệu cho người kia; những lá thư, cuộc điện thoại, những tấm ảnh cũ từ khắp mọi miền đất nước gửi về ngày một nhiều hơn. Không ít lần, Trung tiếp nhận những tấm ảnh chỉ còn vài nét mờ nhạt. Có bức mất gần một nửa khuôn mặt, có bức chỉ còn đôi mắt hoặc sống mũi. Nhiều trường hợp người thân liệt sĩ chỉ đến tay không, nguồn tư liệu duy nhất để đối chiếu là lời kể của những người mẹ, người vợ hay người đồng đội đã ngoài 80, 90 tuổi. Từng chi tiết nhỏ, từng lời kể đều được ghi nhận, xác minh, đối chiếu nhiều lần trước khi đưa vào bản phục dựng. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) những năm gần đây giúp công việc thuận lợi hơn. Tuy nhiên, Trung luôn nhắc các thành viên công cụ hỗ trợ không thể thay thế con người. Trước khi ứng dụng AI để hoàn thiện các chi tiết, Trung và anh em trong nhóm luôn phục dựng thủ công phần khung cơ bản, đồng thời đối chiếu với tư liệu lịch sử, quân phục, quân hàm, cấp hiệu, kiểu tóc và phong cách chụp ảnh của từng thời kỳ. Nhiều khi chỉ một chiếc ve áo, một hàng cúc hay màu nền phía sau cũng phải nghiên cứu rất kỹ để tránh sai lệch. Trung chia sẻ: “Mỗi khi hoàn thành một bức chân dung, điều chúng tôi mong nhất không phải là nhận được lời khen về kỹ thuật, mà là sự xúc động và cái gật đầu của những người thân rằng: “Đúng rồi, đúng gương mặt này rồi...!”.

Kỷ niệm đáng nhớ nhất trong hơn 5 năm qua với Trung và nhóm là lần tặng bức chân dung liệt sĩ Hoàng Văn Xoan và Hoàng Trung Tính, đều là con của Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Cháu, 94 tuổi, xã Lam Thành, tỉnh Nghệ An. Trước ngày vào trao ảnh, Trung được người thân của mẹ thông báo sức khỏe mẹ đã yếu, lại bị bệnh tim nên phải cân nhắc cách trao để tránh gây xúc động mạnh. Anh cùng cả nhóm bàn bạc với gia đình, chuẩn bị kỹ mọi mặt. Cuối cùng, mọi việc diễn ra đúng kế hoạch. Lúc đó, Trung và mọi người mới thở phào nhẹ nhõm và hiểu rằng điều mình vừa trao đi không đơn thuần là một bức ảnh.

Đến nay, hơn 12.000 bức chân dung liệt sĩ đã được Phùng Quang Trung và nhóm Skyline phục dựng. Riêng dịp 27-7 vừa qua, hưởng ứng Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, nhóm đã hoàn thành hơn 1.100 bức ảnh. Nhóm còn triển khai Chương trình “Đón anh trở về quê hương”, ưu tiên phục dựng nhanh nhất chân dung những liệt sĩ vừa được tìm thấy hài cốt hoặc chuẩn bị tổ chức lễ truy điệu, an táng. Những ngày tháng 7, Trung và nhóm liên tục thực hiện những chuyến đi trao tặng ảnh suốt từ Bắc vào Nam. Trong đó, chuyến về Tây Ninh trao ảnh liệt sĩ Huỳnh Văn Quên và Anh hùng LLVT nhân dân Huỳnh Văn Đảnh cho gia đình được cả nhóm thực hiện xuyên đêm, trở thành một chuyến đi không thể quên.

Cũng may vợ và gia đình rất hiểu, ủng hộ công việc ý nghĩa của Trung và nhóm. Vợ Trung còn phụ giúp một số công đoạn trong chỉnh sửa ảnh. Điều khiến Trung phấn khởi là hiện nay có nhiều người trẻ trên khắp cả nước cùng tham gia công việc giống mình. Anh Trung tâm sự: “Tôi mong một ngày Skyline không còn việc để làm. Lúc đó, mọi liệt sĩ đều xác định được danh tính, "trở về" với quê hương và được tưởng nhớ bằng chính gương mặt của mình nên tôi và nhóm Skyline cũng như nhiều người trẻ khác sẽ không còn ai tìm đến để nhờ nữa...”.

CHIẾN VĂN