Mệnh lệnh trái tim! Bài cuối: Các anh đã hóa thân vào sông núi

Không ai trong số những người có mặt đêm đó biết rõ gương mặt thật của tất cả các Liệt sĩ mà mình đang tri ân. Nhưng họ biết một điều: dù đã tìm được hay vẫn còn nằm lại nơi chiến trường xưa, giữa núi rừng, sông, biển hay trong lòng đất mẹ mà đến nay vẫn chưa xác định được nơi an nghỉ, thì các anh chưa bao giờ rời xa vòng tay Mẹ Tổ quốc!

Những gương mặt trở về từ ký ức

Sáng 23/7, tại Bộ Tư lệnh TPHCM, một buổi lễ giản dị nhưng khiến không ít người rưng rưng đã diễn ra. Bộ Tư lệnh phối hợp Công an TPHCM và nhóm phục dựng ảnh thiện nguyện TeamLee trao tặng 54 di ảnh Liệt sĩ đã được phục dựng cho thân nhân, gia đình các Liệt sĩ trên địa bàn. Đây mới là đợt trao đầu tiên, chương trình đã tiếp nhận gần 500 ảnh Liệt sĩ, trong đó 150 bức đã hoàn thành phục dựng.

Cùng với công tác quy tập, các địa phương và đơn vị đã tổ chức 13 lễ truy điệu, an táng hài cốt Liệt sĩ

Tương tự, tại xã Xuân Trúc, tỉnh Hưng Yên, ngày 07/7, Hội Phụ nữ Công an tỉnh phối hợp cùng nhóm Skyline và các nhà đồng hành đã trao di ảnh phục dựng cho 65 gia đình Liệt sĩ. Ở xã Mậu A, tỉnh Yên Bái, chỉ với 12 di ảnh được trao tặng, nhưng đó là công sức của cả một chiến dịch mà đoàn viên, thanh niên địa phương âm thầm triển khai từ đầu tháng 6, rà từng nhà, hỏi từng gia đình xem ai còn giữ tấm ảnh cũ, mờ, rách của người thân đã hy sinh để tiếp nhận, số hóa, chỉnh sửa. Mỗi bức ảnh phục dựng là một gương mặt được gọi tên trở lại. Nhưng phía sau những gương mặt ấy còn có hàng trăm nghìn Liệt sĩ mà đến nay, ngay cả một tấm ảnh cũng không còn, chỉ còn tên trong danh sách, hoặc thậm chí chưa có cả một cái tên.

Song song với những buổi lễ trao ảnh, trên khắp cả nước, một chiến dịch quy mô chưa từng có vẫn đang lặng lẽ chạy đua với thời gian: "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ”, được phát động ngày 02/4/2026, thực hiện từ 15/3/2026 đến 27/7/2027. Mục tiêu đặt ra là quy tập khoảng 7.000 hài cốt Liệt sĩ, hoàn thành lấy mẫu đối với khoảng 230.000 mộ Liệt sĩ chưa xác định thông tin, giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt, đồng thời xây dựng một cơ sở dữ liệu gen thân nhân Liệt sĩ toàn quốc.

Tính đến ngày 26/7/2026, các đơn vị đã tiếp nhận, lưu trữ, bảo quản 15.729 mẫu hài cốt Liệt sĩ từ các địa phương trên cả nước, trong đó Viện Pháp y Quân đội tiếp nhận 13.231 mẫu từ 15/17 tỉnh, thành phố tham gia chương trình. Các lực lượng đã lấy mẫu đối với 80.882 mộ Liệt sĩ, trong đó 56.425 mộ đủ điều kiện lấy mẫu, đạt tỷ lệ 69,76%. Cùng lúc đó, 93.464 mẫu ADN thân nhân Liệt sĩ đã được thu nhận, trong đó 53.036 mẫu đã được phân tích, đồng bộ vào cơ sở dữ liệu để chờ ngày đối sánh. Tại công viên Lê Thị Riêng, TPHCM - một trong những điểm nóng của chiến dịch - tính đến ngày 18/7, Đội quy tập hài cốt Liệt sĩ thuộc Bộ Tư lệnh TPHCM đã quy tập được 100 bộ hài cốt Liệt sĩ, 2 bộ hài cốt tập thể. Trên bình diện cả nước, số hài cốt Liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập qua từng mốc thời gian gần đây cho thấy nhịp độ ngày một dồn dập: thêm khoảng 1.500 hài cốt được tìm thấy, trong đó tại Lào là 174 và tại Campuchia là 742, cùng 3 mộ tập thể tại Tuyên Quang.

Ban Tổ chức đến thăm, trao những bức ảnh phục dựng tại một số gia đình Liệt sĩ

Mệnh lệnh từ trái tim của người đứng đầu

Chiều 17/7, giữa cái nắng gay gắt của TPHCM, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đến tận Công viên Lê Thị Riêng thăm, động viên và có bài phát biểu trực tiếp với những cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt Liệt sĩ tại đây. Trong thư gửi nhân dịp 27/7, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiệt liệt biểu dương các cán bộ, chiến sĩ, cựu chiến binh, chuyên gia, nhà khoa học, nhân chứng lịch sử cùng đồng bào cả nước đang ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ. Trước đó, sáng 23/7, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự và phát biểu tại Hội nghị tri ân người có công với Cách mạng toàn quốc năm 2026, đồng thời phát động Phong trào đẩy mạnh chăm lo người có công với Cách mạng, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Thủ tướng nhấn mạnh, thực hiện thật tốt phong trào "Đền ơn đáp nghĩa" là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, đồng thời cũng là tình cảm, bổn phận thiêng liêng của cả hệ thống chính trị.

Không phải gia đình Liệt sĩ nào cũng may mắn nhận lại được hài cốt với mẫu ADN khớp đúng, hay một bức ảnh phục dựng để đặt lên bàn thờ. Trong số 230.000 ngôi mộ chưa xác định thông tin mà chiến dịch đặt mục tiêu lấy mẫu và hàng nghìn Liệt sĩ chưa có ảnh để phục dựng, còn rất nhiều cái tên vẫn đang chờ và có thể chờ thêm nhiều năm nữa. Nhưng như lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã viết: dù còn nằm lại nơi chiến trường xưa, giữa núi rừng, sông, biển hay trong lòng đất mẹ, các anh đã hóa thân vào non sông gấm vóc, trở thành những ngôi sao sáng soi đường cho dân tộc. Máu của các anh đã tô thắm thêm màu cờ Tổ quốc; tên tuổi có thể đã khắc trên bia mộ hoặc còn chưa viết thành tên, nhưng khí phách và uy danh của các anh sẽ mãi mãi trường tồn cùng non sông, sống trong lòng Nhân dân.

Khi ngọn nến cuối cùng ở Mai Dịch còn chưa tắt, khi những bức ảnh phục dựng ở TPHCM, Hưng Yên, Yên Bái vẫn đang được trao tay, khi những tổ, đội lấy mẫu vẫn miệt mài giữa các nghĩa trang trên khắp đất nước, có một điều chắc chắn không cần đợi kết quả giám định ADN để xác nhận: dù các anh ở nơi đâu, dù chưa tìm được, chưa nhận diện được danh tính, các anh vẫn luôn ở trong lòng Nhân dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dâng hương tưởng niệm, tri ân các Anh hùng Liệt sĩ

Các thương binh, bệnh binh, thân nhân Liệt sĩ và người có công với đất nước mãi mãi là một phần máu thịt thiêng liêng, không thể tách rời của dân tộc và của sự nghiệp Cách mạng. Điều ý nghĩa nhất để tưởng nhớ những người đã cống hiến và hy sinh chính là tiếp tục gìn giữ thành quả Cách mạng, xây dựng một Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Đó là lời hứa son sắt của thế hệ hôm nay đối với các thế hệ đi trước; để những hy sinh, cống hiến của đồng chí, đồng bào mãi mãi tỏa sáng trên bầu trời Tổ quốc, soi đường cho dân tộc Việt Nam vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới.

NHÓM PV