Kiến tạo thương hiệu nghệ thuật 'made in Hà Nội'

“Nét duyên Chèo Hà thành” là chương trình nghệ thuật chất lượng cao đầu tiên trong chuỗi các tác phẩm mang thương hiệu Hà Nội. Ảnh: P. Sỹ.

Xây dựng thương hiệu nghệ thuật Thủ đô

Trong chiến lược phát triển văn hóa gắn với công nghiệp văn hóa, Hà Nội đang chuyển từ tư duy tổ chức các chương trình biểu diễn theo sự kiện sang xây dựng những sản phẩm nghệ thuật có thương hiệu, được đầu tư bài bản và biểu diễn định kỳ. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm phát huy giá trị văn hóa ngàn năm văn hiến của Thủ đô, đồng thời tạo thêm sức hút cho du lịch và nâng cao đời sống tinh thần của người dân.

Cuối tuần qua, Sở Văn hóa và Thể thao (VHTT) Hà Nội đã ra mắt chương trình nghệ thuật “Nét duyên Chèo Hà thành” do Nhà hát Chèo Hà Nội thực hiện. Đây là chương trình nghệ thuật chất lượng cao đầu tiên trong chuỗi các sản phẩm mang thương hiệu Hà Nội.

Là trung tâm văn hóa lớn của cả nước, Hà Nội sở hữu hệ thống di sản đồ sộ cùng nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống đặc sắc. Tuy nhiên, trong nhiều năm, không ít chương trình nghệ thuật vẫn chủ yếu phục vụ các nhiệm vụ chính trị hoặc biểu diễn theo từng đợt, chưa hình thành được những sản phẩm có tính ổn định để phục vụ công chúng và khách du lịch.

Chính vì vậy, việc xây dựng chuỗi chương trình nghệ thuật chất lượng cao mang thương hiệu Hà Nội được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển từ biểu diễn theo sự kiện sang biểu diễn như một sản phẩm văn hóa, góp phần đưa nghệ thuật đến gần đời sống xã hội hơn.

Theo định hướng của Hà Nội, các chương trình không chỉ hướng đến chất lượng nghệ thuật mà còn phải trở thành những sản phẩm văn hóa đặc trưng, có khả năng phục vụ thường xuyên, lâu dài, tạo điểm hẹn văn hóa cho người dân và du khách khi đến với Hà Nội.

Mỗi chương trình sẽ khai thác một giá trị riêng của văn hóa Hà Nội nhưng cùng hướng đến mục tiêu chung là tôn vinh con người, lịch sử, di sản và bản sắc Thủ đô bằng ngôn ngữ nghệ thuật chuyên nghiệp, hiện đại nhưng vẫn giữ gìn những giá trị truyền thống.

Trong đó, “Nét duyên Chèo Hà thành” được lựa chọn là chương trình mở màn bởi chèo không chỉ là loại hình sân khấu dân gian đặc sắc của đồng bằng Bắc Bộ mà còn gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa của vùng đất Thăng Long – Hà Nội qua nhiều thế kỷ. Điểm nổi bật của chương trình là giữ nguyên tinh thần, cốt cách của chèo cổ nhưng đổi mới cách dàn dựng, kết nối các trích đoạn thành một dòng chảy nghệ thuật liên tục trong khoảng 60 phút. Những trích đoạn nổi tiếng như "Thị Mầu lên chùa", "Súy Vân giả dại", "Lưu Bình – Dương Lễ" hay "Phù thủy sợ ma" được sắp xếp bằng tư duy sân khấu hiện đại, tạo nên trải nghiệm mới mẻ nhưng vẫn bảo tồn nguyên vẹn giá trị truyền thống.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp công chúng dễ tiếp cận hơn với chèo mà còn mở ra hướng phát triển mới cho nghệ thuật truyền thống trong bối cảnh đời sống văn hóa đang có nhiều thay đổi.

Biến nghệ thuật thành sản phẩm văn hóa

"Nét duyên Chèo Hà thành" chỉ là điểm khởi đầu trong lộ trình xây dựng hệ thống sản phẩm nghệ thuật mang thương hiệu Hà Nội. Theo kế hoạch của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, thơi gian tới, các đơn vị nghệ thuật của thành phố sẽ tiếp tục giới thiệu những tác phẩm chất lượng cao mang đậm bản sắc Thủ đô.

Theo đó, Nhà hát Ca Múa Nhạc Thăng Long sẽ ra mắt chương trình "Chuyện Hà Nội – Một ngày rất Hà Nội"; Nhà hát Cải lương Hà Nội giới thiệu vở diễn "Người con gái Hà thành"; Nhà hát Kịch Hà Nội sẽ biểu diễn thường xuyên tác phẩm "Những người con Hà Nội"; trong khi Nhà hát Múa rối Thăng Long cũng đang chuẩn bị một chương trình nghệ thuật chất lượng cao mới.

Các chương trình là đều được đầu tư theo hướng biểu diễn định kỳ, lâu dài thay vì chỉ phục vụ các dịp lễ hội hoặc sự kiện. Điều này sẽ tạo nên hệ thống sản phẩm văn hóa ổn định, góp phần hình thành thương hiệu nghệ thuật riêng của Hà Nội.

Bà Lê Thị Ánh Mai - Phó Giám đốc Sở VHTT Hà Nội cho biết, thời gian tới Sở VHTT Hà Nội sẽ tiếp tục phối hợp với Sở Du lịch Hà Nội để đưa các chương trình nghệ thuật vào các tour, tuyến tham quan, từng bước biến nghệ thuật biểu diễn thành một điểm nhấn trong hành trình khám phá Thủ đô.

Đây được xem là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển của nhiều thành phố sáng tạo trên thế giới, nơi các chương trình nghệ thuật được tổ chức định kỳ, trở thành "đặc sản" văn hóa mà du khách không thể bỏ qua khi đến tham quan.

Việc kết nối với các doanh nghiệp lữ hành cũng sẽ giúp mở rộng đối tượng khán giả, gia tăng hiệu quả khai thác các chương trình nghệ thuật, đồng thời tạo nguồn lực để các nhà hát tiếp tục đầu tư những tác phẩm có chất lượng cao.

Theo nhà nghiên cứu Minh Đạo (Hội Di sản Văn hóa Hồng Châu), việc Hà Nội xây dựng các chương trình nghệ thuật mang thương hiệu riêng là hướng đi đúng để khẳng định bản sắc văn hóa Thủ đô. Một sản phẩm nghệ thuật chỉ thực sự có giá trị khi được biểu diễn thường xuyên, có chất lượng và trở thành điểm hẹn của người dân cũng như du khách. Điều đáng ghi nhận là Hà Nội không chỉ bảo tồn các loại hình nghệ thuật truyền thống như chèo, cải lương hay múa rối, mà còn đổi mới cách dàn dựng để phù hợp với công chúng đương đại. Tuy nhiên, để những chương trình này trở thành 'đặc sản' văn hóa, cần có chiến lược đầu tư lâu dài, lịch diễn ổn định và sự gắn kết chặt chẽ với ngành du lịch. Khi đó, nghệ thuật không chỉ góp phần gìn giữ di sản mà còn tạo động lực cho phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô."

Định hướng này cũng phù hợp với mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng của Thủ đô. Nghệ thuật biểu diễn không chỉ có giá trị về mặt tinh thần mà còn có khả năng tạo ra nguồn thu thông qua hoạt động du lịch, dịch vụ và kinh tế sáng tạo.

Chuỗi chương trình nghệ thuật mang thương hiệu Hà Nội thế không đơn thuần là những buổi biểu diễn, mà còn là bước đi chiến lược trong quá trình xây dựng một hệ sinh thái văn hóa sáng tạo. Khi nghệ thuật được tổ chức chuyên nghiệp, biểu diễn thường xuyên và gắn kết chặt chẽ với du lịch, Hà Nội sẽ có thêm những "địa chỉ văn hóa" đặc sắc, góp phần khẳng định vị thế của Thủ đô ngàn năm văn hiến và Thành phố Sáng tạo trong mạng lưới UNESCO.

Phạm Sỹ